Ο Σαμ Άλτμαν έδωσε στη δημοσιότητα σχέδιο για το πώς τα κράτη θα φορολογήσουν, θα ρυθμίσουν και θα αναδιανείμουν τον πλούτο που θα δημιουργήσει η AI
Δεν εμφανίζεται μόνο ως ο επικεφαλής μιας εταιρείας που αναπτύσσει τα πιο προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Επιχειρεί ταυτόχρονα να τοποθετηθεί κι ως ένας από τους βασικούς διαμορφωτές της συζήτησης για το τι θα συμβεί όταν αυτή η τεχνολογία αρχίσει να αλλάζει άρδην την οικονομία, την εργασία, την ασφάλεια - και τελικά την ίδια την κοινωνική ισορροπία.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Axios, ο Σαμ Άλτμαν, διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, περιέγραψε ένα τοπίο στο οποίο η υπερνοημοσύνη δεν αποτελεί μακρινό σενάριο, αλλά μια εξέλιξη που πλησιάζει με τέτοια ένταση ώστε -όπως υποστηρίζει- οι ΗΠΑ θα χρειαστούν μια νέα κοινωνική συμφωνία αντίστοιχου βάρους με εκείνη των αρχών του 20ού αιώνα ή του NewDeal της περιόδου της Μεγάλης Ύφεσης.
Υποστηρίζει ότι η αδράνεια ή η καθυστέρηση θα μπορούσαν να αποδειχθούν επικίνδυνες και μιλάει για μαζική απώλεια θέσεων εργασίας, για κυβερνοεπιθέσεις, για κοινωνική αναστάτωση, καθώς και για μηχανές που ο άνθρωπος ενδέχεται να μην είναι σε θέση να ελέγξει.
Στη συνέντευξή του ξεχώρισε δύο άμεσες απειλές: Τις κυβερνοεπιθέσεις και τις βιολογικές επιθέσεις.
«Πιστεύω ότι αυτό είναι απολύτως πιθανό», τόνισε αναφορικά με το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης κοσμοϊστορικής κλίμακας. «Υποψιάζομαι ότι μέσα στον επόμενο χρόνο θα δούμε σημαντικές απειλές στον κυβερνοχώρο, τις οποίες θα πρέπει να μετριάσουμε».
Αντίστοιχα προβληματισμένος εμφανίστηκε με τις βιολογικές επιθέσεις. Αναγνώρισε ότι η ίδια τεχνολογία που μπορεί να επιταχύνει θεαματικά την ιατρική έρευνα και να οδηγήσει σε θεραπείες, μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί από τρομοκρατικές οργανώσεις ή απείθαρχους κρατικούς δρώντες για τη δημιουργία νέων παθογόνων παραγόντων. «Θα συμβούν θαυμάσια πράγματα - θα δούμε πολλές ασθένειες να θεραπεύονται», είπε, συμπληρώνοντας ότι το ενδεχόμενο κατάχρησης «δεν είναι πλέον θεωρητικό».
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η OpenAI έδωσε στη δημοσιότητα ένα policypaper 13 σελίδων με τίτλο «Βιομηχανική πολιτική για την εποχή της νοημοσύνης: Ιδέες για να παραμείνει ο άνθρωπος στο επίκεντρο».
Ο Άλτμαν τόνισε ότι το κείμενο αυτό πρέπει να διαβαστεί ως αφετηρία μιας επείγουσας συζήτησης: «Θέλουμε να θέσουμε αυτά τα ζητήματα. Κάποια θα είναι καλά, κάποια όχι. Θέλουμε η συζήτηση για αυτά τα ζητήματα να γίνει με σοβαρότητα».
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία του σχεδίου είναι ότι η OpenAI ζητεί νέες μορφές φορολόγησης, αναδιανομής και κρατικού συντονισμού.
Η πιο ριζοσπαστική ιδέα είναι η δημιουργία ενός δημόσιου επενδυτικού ταμείου πλούτου, στο οποίο κάθε Αμερικανός πολίτης θα είχε άμεσο μερίδιο από την οικονομική ανάπτυξη που θα γεννά η τεχνητή νοημοσύνη. Η λογική είναι ότι ένα τέτοιο εθνικά διαχειριζόμενο ταμείο, χρηματοδοτούμενο εν μέρει και από τις ίδιες τις εταιρείες AI, θα μπορούσε να επενδύει μακροπρόθεσμα τόσο σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης όσο και στο ευρύτερο οικοσύστημα επιχειρήσεων που θα υιοθετούν και θα αξιοποιούν αυτές τις τεχνολογίες.
Το έγγραφο ανοίγει επίσης τη συζήτηση για φορολόγηση που θα συνδέεται με την αυτοματοποιημένη εργασία - μια μορφή «φόρου στα ρομπότ». Αν η ΑΙ αποψιλώσει την αγορά μισθωτής εργασίας, τότε θα διαβρωθεί και η ίδια η φορολογική βάση πάνω στην οποία στηρίζονται κρίσιμα προγράμματα κοινωνικής προστασίας όπως η Κοινωνική Ασφάλιση, το Medicaid και το SNAP.
Στο ίδιο πνεύμα εντάσσεται και η ιδέα για τετραήμερη εργασία. Η OpenAI προτείνει κίνητρα ώστε εταιρείες και συνδικάτα να δοκιμάσουν πιλοτικά εβδομάδες 32 ωρών με πλήρεις αποδοχές. Η υπόθεση είναι ότι η αύξηση της παραγωγικότητας που θα φέρει η ΑΙ δεν πρέπει να μεταφραστεί μόνο σε περισσότερα κέρδη ή σε λιγότερους εργαζόμενους, αλλά και σε περισσότερο ελεύθερο χρόνο για όσους παραμένουν στην εργασία. Γίνεται λόγος για «μέρισμα αποδοτικότητας», μια επιστροφή χρόνου στους εργαζόμενους ως κοινωνικό αντίβαρο στην τεχνολογική ανατροπή.
Ενδεικτική της φιλοδοξίας του σχεδίου είναι η ιδέα για το «δικαίωμα στην τεχνητή νοημοσύνη». Η πρόσβαση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως κάτι τόσο θεμελιώδες όσο ο αλφαβητισμός, το ρεύμα ή το διαδίκτυο. Το σχέδιο ζητεί προσιτή πρόσβαση για εργαζόμενους, μικρές επιχειρήσεις, σχολεία, βιβλιοθήκες και υποεξυπηρετούμενες κοινότητες.
Όταν η AI δεν ανακαλείται
Το πιο δυστοπικό κομμάτι αφορά τα σενάρια μίας ανεξέλεγκτης τεχνητής νοημοσύνης. Η OpenAI αναγνωρίζει ότι ενδέχεται να υπάρξουν επικίνδυνα συστήματα τα οποία δεν μπορούν εύκολα να ανακληθούν επειδή θα είναι αυτόνομα και ικανά να αναπαράγουν τον εαυτό τους.
Η ίδια η ύπαρξη αυτής της φράσης είναι αποκαλυπτική, καθώς συνιστά παραδοχή ότι η βιομηχανία συζητάει σοβαρά την πιθανότητα να δημιουργηθούν συστήματα που δεν θα μπορούν να απενεργοποιηθούν. Η απάντηση που προτείνεται είναι συντονισμός που θα περιλαμβάνει και το κράτος.
Το ίδιο ισχύει και με την πρόταση για έναν αυτόματο μηχανισμό ενεργοποίησης του κοινωνικού κράτους. Το σχέδιο προβλέπει «μηχανισμούς συναγερμού» συνδεδεμένους με οικονομικά δεδομένα. Αν δείκτες που θα μετρούν την εκτόπιση εργαζομένων από την AI ξεπερνούν ορισμένα όρια, τότε θα ενεργοποιούνται αυτομάτως προσωρινές αυξήσεις σε επιδόματα ανεργίας, ασφαλίσεις μισθού ή άμεσες ενισχύσεις. Όταν οι συνθήκες σταθεροποιούνται, τα μέτρα θα αποσύρονται.
Το Axios σημειώνει ότι υπάρχει λόγος να αντιμετωπίζει κανείς με επιφύλαξη την τοποθέτηση Άλτμαν. Έχει κάθε κίνητρο να μεγεθύνει τη σημασία της τεχνολογίας, για να προσελκύσει περισσότερα κεφάλαια και να παρουσιαστεί ως ο αρχιτέκτονας ενός σχεδίου προστασίας απέναντι στους κινδύνους που γεννά το ίδιο το προϊόν που εμπορεύεται.
Η OpenAI επιχειρεί να τοποθετηθεί ως η εταιρεία που προειδοποίησε εγκαίρως και ταυτόχρονα κατέθεσε ιδέες για το πώς θα μπορούσε να οργανωθεί η κοινωνική άμυνα απέναντι στις συνέπειες της ΑΙ.
Τι μένει; Ο Σαμ Άλτμαν, ο άνθρωπος που επενδύει στην υπερνοημοσύνη, λέει ανοιχτά ότι αυτό που έρχεται μπορεί να είναι τόσο σφοδρό ώστε ο καπιταλισμός, όπως τον ξέρουμε, να μην επαρκεί από μόνος του να απορροφήσει το σοκ.
Η υπερνοημοσύνη έχει ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται: Η τεχνητή νοημοσύνη περνά από απλά εργαλεία σε συστήματα που σύντομα θα μπορούν να ξεπερνούν τον άνθρωπο σε σύνθετες εργασίες.
Απαιτείται νέα βιομηχανική πολιτική και κοινωνική συμφωνία: Μια καινούργια πολιτική αρχιτεκτονική για να αντιμετωπιστεί η μετάβαση.
Στόχος είναι η ευρεία διανομή του πλούτου: Το έγγραφο τονίζει ότι η ανάπτυξη που θα φέρει η AI πρέπει να ωφελήσει το σύνολο της κοινωνίας.
Η πρόσβαση ως βασικό δικαίωμα: Προτείνει φθηνή και καθολική πρόσβαση για εργαζόμενους, μικρές επιχειρήσεις, σχολεία και κοινότητες.
Αλλαγή της φορολογικής βάσης: Καθώς η εργασία ενδέχεται να μειωθεί, το κράτος θα πρέπει να μετατοπίσει τη φορολόγηση προς τα κέρδη κεφαλαίου, τα εταιρικά κέρδη και πιθανόν μορφές φορολόγησης της αυτοματοποιημένης παραγωγής.
Δημιουργία δημόσιου ταμείου για όλους τους πολίτες: Ένα επενδυτικό ταμείο που θα δίνει μερίδιο από την οικονομική ανάπτυξη που παράγει η ΑΙ.
Οι εργαζόμενοι να έχουν ενεργό ρόλο: Ζητείται η συμμετοχή τους στον τρόπο εφαρμογής της AI.
Η αύξηση παραγωγικότητας να επιστρέφει στους εργαζόμενους: Προτείνονται πολιτικές όπως η τετραήμερη εργασία και ενισχυμένες παροχές.
Ευέλικτο κοινωνικό κράτος: Προβλέπονται μηχανισμοί που ενεργοποιούν αυτόματα επιδόματα, ενισχύσεις και προγράμματα κατάρτισης όταν η AI προκαλεί απώλειες θέσεων εργασίας.
Ισχυρό πλαίσιο ασφάλειας και ελέγχου: Προτείνονται συστήματα ελέγχου, αξιολόγησης και διαφάνειας, μηχανισμοί περιορισμού επικίνδυνων συστημάτων, κανόνες για τη χρήση AI από κυβερνήσεις και διεθνή συνεργασία για την αντιμετώπιση κινδύνων.
Η εκτόξευση των ελληνικών νανοδορυφόρων σηματοδοτεί ένα νέο βήμα για τη χώρα. Ο Βάιος Λάππας, ο Στέλιος Μπολλάνος και ο Δημήτρης Παπαστεργίου περιγράφουν πώς η Ελλάδα χτίζει υποδομές στο διάστημα
17°
