Αλλαγή φύλου στα ψάρια - Πώς συμβαίνει και γιατί μας αφορά;

Η φύση δεν λειτουργεί πάντα όπως φανταζόμαστε. Για τα περισσότερα ζώα, το φύλο είναι κάτι σταθερό, αλλά όχι για όλα τα ψάρια. Περίπου το 2% των ειδών ψαριών στον κόσμο – πάνω από 500 είδη – μπορούν να αλλάζουν φύλο κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

Κάποια, όπως το ασιατικό sheephead wrasse, γεννιούνται θηλυκά και μετά...γίνονται αρσενικά. Άλλα, όπως τα ψάρια κλόουν, ξεκινούν αρσενικά και μεταμορφώνονται σε θηλυκά όταν χρειαστεί. Και υπάρχουν είδη που μπορούν να αλλάζουν φύλο ξανά και ξανά, ανάλογα με το περιβάλλον τους.

Αυτή η δυνατότητα δεν είναι τυχαία. Είναι μια στρατηγική επιβίωσης που έχει επιλεγεί από την εξέλιξη. Τα ψάρια ζουν σε περίπλοκες κοινωνικές δομές, και η αλλαγή φύλου εξασφαλίζει ότι η αναπαραγωγή δεν σταματάει ποτέ.

Σε μικρές ομάδες ψαριών κλόουν, για παράδειγμα, υπάρχει πάντα ένα ζευγάρι αναπαραγωγής και μια σειρά από υποτακτικά άτομα. Αν το κυρίαρχο θηλυκό φύγει, το μεγαλύτερο αρσενικό αλλάζει φύλο και παίρνει τη θέση του – απλά και φυσικά.

 Τι γίνεται όταν η ανθρώπινη παρέμβαση μπερδεύει τα πράγματα; 

Και εδώ μπαίνει ο άνθρωπος – και όπως συνήθως, τα πράγματα μπερδεύονται. Χημικά απόβλητα που καταλήγουν σε ποτάμια και λίμνες έχουν αποδειχθεί ότι μπορούν να προκαλέσουν στα αρσενικά ψάρια ανάπτυξη θηλυκών χαρακτηριστικών, ακόμα και παραγωγή αυγών.

Η αύξηση της θερμοκρασίας του νερού κατά μόλις 1–2°C μπορεί να αλλοιώσει ολόκληρη την αναλογία φύλων σε ολόκληρους πληθυσμούς.Το πρόβλημα είναι ότι αυτά τα «καπέλα» που φοράει η φύση για να επιβιώνουν τα είδη, τώρα δοκιμάζονται από εμάς.

Η αλλαγή φύλου στα ψάρια είναι ένα εξελικτικό εργαλείο που εξυπηρετεί την επιβίωση του είδους – αλλά όταν την προκαλεί ο άνθρωπος, μπορεί να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα. Πληθυσμοί που γίνονται υπερβολικά αρσενικοί ή θηλυκοί δυσκολεύονται να αναπαραχθούν και η ισορροπία των οικοσυστημάτων κινδυνεύει. Ακόμα και τα πιο μικρά ψάρια της θάλασσας, όπως οι κοραλλιογενείς γόβιοι, δεν μένουν ανεπηρέαστα.

Κάποιες φορές αλλάζουν φύλο για λόγους επιβίωσης – αλλά όταν οι ανθρώπινες δραστηριότητες αλλάζουν τα νερά τους, η φύση χάνει τον έλεγχο. Και τότε γίνεται ξεκάθαρο ότι ο άνθρωπος δεν καταλαβαίνει πάντα πού πρέπει να συνεχίζει να ανακατεύεται.

Με πληροφορίες από Sciencefocus