Πώς ένα απλό μικροσκοπικό λάθος στο τηλεσκόπιο Hubble κατέληξε να κοστίσει στη NASA 50 εκατ. δολάρια

Τι γίνεται αν ένα λάθος κοστίσει στην εταιρεία σας 50 εκατομμύρια δολάρια; Ακούγεται σαν ένα εφιαλτικό σενάριο, όμως αυτό ακριβώς συνέβη όταν η NASA εκτόξευσε το πρωτοποριακό τηλεσκόπιο Hubble στις 24 Απριλίου 1990.

Δεν είναι η μόνη φορά που έχει γίνει ένα δαπανηρό λάθος, με το απλό λάθος ενός τεχνικού στο βίδωμα το 2003 να κοστίζει σε μια εταιρεία που προσέλαβε η NASA το ιλιγγιώδες ποσό των 135 εκατομμυρίων δολαρίων.

Εν πάση περιπτώσει, το τηλεσκόπιο Hubble - η ανάπτυξη και η εκτόξευση του οποίου κόστισε περίπου 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια, σύμφωνα με το Space.com - εκτοξεύτηκε με ασφάλεια σε χαμηλή γήινη τροχιά σε απόσταση μικρότερη από 1.200 μίλια από την επιφάνεια του πλανήτη μας.

Το τηλεσκόπιο χρησιμοποιεί ένα πολύπλοκο «οπτικό σύστημα βασισμένο σε κάτοπτρα» για να συλλέγει και να εστιάζει υπέρυθρο, ορατό και υπεριώδες φως από το σύμπαν, προσφέροντας μοναδικές απόψεις του σύμπαντος.

Παρά την επιτυχημένη εκτόξευσή του, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα αρκετά σημαντικό πρόβλημα- οι εικόνες του τηλεσκοπίου ήταν στην πραγματικότητα... θολές.

Ακόμη χειρότερα, ήταν ένα μικροσκοπικό λάθος που αντιστάθμισε ολόκληρο το έργο.

Όπως εξηγεί η NASA: «Το κύριο κάτοπτρο του Hubble είχε λάθος σχήμα εξαιτίας ενός σφάλματος στην απόσταση των φακών. Η απόσταση ήταν λάθος κατά 1,3 χιλιοστά, με αποτέλεσμα το κάτοπτρο να είναι πολύ επίπεδο μακριά από το κέντρο του».

Το ελάττωμα, που ονομάζεται σφαιρική εκτροπή, έδωσε στο κύριο κάτοπτρο του Hubble «περισσότερα από ένα εστιακά σημεία», με αποτέλεσμα τις θολές εικόνες του.

Είναι λίγο σαν να έχουμε αστιγματισμό στα μάτια μας - όταν υπάρχουν «ανωμαλίες» στην καμπύλη του φακού του ματιού ή του κερατοειδούς του, «το φως που εισέρχεται στην κόρη του ματιού μπορεί να έχει πολλαπλά εστιακά σημεία, κάνοντας την όρασή μας θολή», εξηγεί η NASA.

Ευτυχώς για εμάς, ο αστιγματισμός μπορεί να διορθωθεί με διάφορους τρόπους - κυρίως, με ένα ζευγάρι γυαλιά.

Και η NASA χρησιμοποίησε την ίδια τεχνική για να διορθώσει το κύριο κάτοπτρο του Hubble.

Οι επιστήμονες προχώρησαν στην ανάπτυξη του διορθωτικού οπτικού συστήματος Hubble's Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement, γνωστό ως COSTAR, το οποίο, στο μέγεθος περίπου ενός μεγάλου ψυγείου, λειτούργησε σαν ένα ζευγάρι διορθωτικά γυαλιά.

Έτσι, το COSTAR εγκαταστάθηκε από τους αστροναύτες κατά την πρώτη αποστολή συντήρησης του Hubble τον Δεκέμβριο του 1993 και διόρθωσε με επιτυχία το πρόβλημα.

Η ανάπτυξη του COSTAR είχε όμως κόστος: 50 εκατομμύρια δολάρια για την ακρίβεια, που είναι λίγο πάνω από 110 εκατομμύρια δολάρια σε σημερινά χρήματα.

Με την πάροδο του χρόνου, όλα τα όργανα που εγκαταστάθηκαν στο Hubble είχαν «ενσωματωμένη διορθωτική οπτική», καθιστώντας τελικά το COSTAR παρωχημένο.

Έτσι, τα «γυαλιά» είχαν εξυπηρετήσει τον σκοπό τους και αφαιρέθηκαν κατά την τέταρτη αποστολή συντήρησης του Hubble τον Μάιο του 2009.

Το COSTAR επέστρεψε στη Γη σώο και αβλαβές και τώρα εκτίθεται στο Εθνικό Μουσείο Αεροπορίας και Διαστήματος στην Ουάσιγκτον.

Παρά το ταλαντευόμενο ξεκίνημά του, το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble έχει κάνει μια σειρά από απίστευτες επιστημονικές ανακαλύψεις - μεταξύ των οποίων η επιβεβαίωση της διαστολής του σύμπαντος και η ανακάλυψη νέων φεγγαριών του Πλούτωνα.

Έχει επίσης τραβήξει λεπτομερείς φωτογραφίες γαλαξιών και περιοχών σχηματισμού άστρων, προσφέροντας σημαντικές πληροφορίες για τον σχηματισμό και την εξέλιξη του σύμπαντος.

Το Hubble προοριζόταν να παραμείνει σε τροχιά μόνο για 15 χρόνια το πολύ, ωστόσο έχει ξεπεράσει τη διάρκεια ζωής του και σήμερα μετράει 24 χρόνια.