Βραβείο στον θεωρητικό του χάους

Με το Βραβείο Άμπελ 2014, το «Νομπέλ» Μαθηματικών, τιμήθηκε φέτος από τη Νορβηγική Ακαδημία Επιστημών, ο Ρωσικής καταγωγής καθηγητής μαθηματικών του Αμερικανικού Πανεπιστημίου Πρίνστον, Γιακόβ Σινάι. Ο 78χρονος Σινάι θεωρείται πρωτοπόρος της «θεωρίας του χάους» και καινοτόμος στο πεδίο της μαθηματικής φυσικής. Όπως αναφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, το έργο του κατέρριψε τη διάκριση ανάμεσα στην αιτιοκρατική και την τυχαία συμπεριφορά των πολύπλοκων δυναμικών συστημάτων, τα οποία υπάρχουν παντού γύρω μας, από τη διαμόρφωση του καιρού, έως την οικονομία. Σε συνεργασία με τον Ρώσο συνάδελφο και μέντορά του Αντρέι Κολμογκόροφ, ο Γιακόβ Σινάι δημιούργησε την έννοια της «εντροπίας Σινάι-Κολμογκόροφ», που μετρά το μέσο επίπεδο αβεβαιότητας ενός συστήματος στο μέλλον. Δηλαδή, ακόμη και σε ένα σύστημα με απρόβλεπτη συμπεριφορά, είναι δυνατό να προσδιοριστεί ποσοτικά πόσο ακριβώς πολύπλοκο ή απρόβλεπτο είναι το σύστημα αυτό.

Πολλά από τα μαθηματικά «εργαλεία» που ανέπτυξε ο Ρρωσο-αμερικανός καθηγητής για την μελέτη της χαοτικής συμπεριφοράς των συστημάτων, έχουν πλέον ενσωματωθεί στην καθιερωμένη «εργαλειοθήκη» των φυσικομαθηματικών. Με τον τρόπο του, κατέστησε φανερό ότι συστήματα που επιφανειακά δείχνουν διαφορετικά, έχουν βαθιές ομοιότητες, όπως ο Νεύτων είχε δείξει ότι η πτώση ενός μήλου και οι κινήσεις των πλανητών διέπονται από τον ίδιο νόμο της βαρύτητας. Το βραβείο συνοδεύεται με το ποσό των 6 εκατ. νορβηγικών κορωνών, περίπου 1 εκατ. δολ., σύμφωνα με το «Nature» και το «New Scientist». Το περυσινό βραβείο Άμπελ 2013 είχε πάρει ο Pierre Deligne για τις αλγεβρικές ανακαλύψεις του. Τα βραβεία Άμπελ δίνονται κάθε χρόνο στη μνήμη του Νορβηγού μαθηματικού Νιλς Χένρικ Άμπελ (1802-29).