Ευδοξία Ψάλτη: «Η Χίος σε μαθαίνει να εκτιμάς τη λεπτομέρεια και να ζεις αυθεντικά»

Αν η Χίος ήταν χρώμα, θα ήταν το γκρίζο και το λευκό της πέτρας, ανακατεμένα με το βαθύ πράσινο της θάλασσας. Είναι ένα νησί που δεν σου αποκαλύπτεται αμέσως· πρέπει να οδηγήσεις σε στροφές που μυρίζουν μαστίχα, να προσπεράσεις μεσαιωνικά καστροχώρια και ν’ αφήσεις το βλέμμα σου να χαθεί στο Αιγαίο, εκεί που η ανατολή μοιάζει τόσο κοντινή, που νομίζεις πως μπορείς να την αγγίξεις.

Πριν από δύο χρόνια βρέθηκα για πρώτη φορά εκεί. Δεν πήγα ως απλός τουρίστας, αλλά ως ιχνηλάτης. Κρατούσα στα χέρια μου μια παλιά, κιτρινισμένη ασπρόμαυρη φωτογραφία και το όνομα της γιαγιάς μου, που είχε γεννηθεί και μεγαλώσει στο Πυργί, το «ζωγραφιστό χωριό».

Το Πυργί δεν μοιάζει με τίποτα άλλο στον κόσμο. Είναι ένα ζωντανό κέντημα. Τα σπίτια του είναι στολισμένα με τα «ξυστά» – γεωμετρικά σχήματα, τρίγωνα και ρόμβους χαραγμένα με το χέρι πάνω στον σοβά. Καθώς περπατούσα στα στενά, δαιδαλώδη σοκάκια, ένιωθα πως οι τοίχοι διηγούνταν ιστορίες. Οπλισμένη με ασαφείς οδηγίες, έψαχνα μια βρύση, αλλά η αναζήτηση στις ρίζες δεν είναι ποτέ μια ευθεία γραμμή. Είναι μια περιπλάνηση ανάμεσα σε μνήμες που δεν σου ανήκουν, αλλά τις αναγνωρίζεις στο πετσί σου.

Τελικά δεν βρήκα τη βρύση, αλλά ανακάλυψα γιατί η γιαγιά μου μιλούσε πάντα για τη Χίο με μια κρυφή περηφάνια. Δεν ήταν μόνο η ομορφιά του τοπίου, αλλά και η αυστηρότητα κι η αρχοντιά αυτού του τόπου. Στο Πυργί οι άνθρωποι ζουν ακόμα με τους ρυθμούς της γης. Η μαστίχα δεν είναι απλώς ένα προϊόν· είναι ο ιδρώτας και η ταυτότητά τους.

Φεύγοντας από το νησί, πήρα μαζί μου λίγη μαστίχα και μια βαθιά αίσθηση ολοκλήρωσης. Η Χίος σε μαθαίνει να εκτιμάς τη λεπτομέρεια – στο κέντημα ενός τοίχου, στη γεύση ενός γλυκού του κουταλιού νεράντζι, στη δύναμη μιας ρίζας που αντέχει στον χρόνο. Αν ποτέ βρεθείτε εκεί, αφήστε τους χάρτες στην άκρη. Χαθείτε στα στενά του Πυργιού, μιλήστε με τους ανθρώπους που «ξύνουν» τους τοίχους τους κι αφήστε την αύρα αυτού του μοναδικού τόπου να σας γιατρέψει από τη βιασύνη της καθημερινότητας. Εκεί η ζωή είναι ακόμα αυθεντική, χειροποίητη και, πάνω απ’ όλα, φιλόξενη.

* Η Ευδοξία Ψάλτη είναι Senior Engineering Director στη Microsoft Azure AI (Artificial Intelligence)