Η Σάμος του Μιχάλη Τρεμόπουλου

Σάμος: Πρόκειται για ονομασία προερχόμενη από τη φοινικική λέξη Σάμα – σημαίνει βουνά που εκτείνονται απότομα ως τις ακτές. Δύο μεγάλες για το μέγεθος του νησιού οροσειρές (ο Καρβούνης και ο Κέρκης) κρύβουν μέσα τους σπηλιές (ως και υποθαλάσσιες στην περιοχή των Σεϊτανιών)· στα κοιλώματά τους σε ξαφνιάζουν φαράγγια και καταρράκτες με τρεχούμενα νερά και στα υψώματα κάστρα που φιλοξενούσαν πληθυσμούς κατά το παρελθόν. Επιπλέον, υπάρχει οργιώδης βλάστηση, που στον ίσκιο της ξαποσταίνουν τσακάλια και χαμαιλέοντες, δύο σπάνια είδη πανίδας σε μεσογειακό νησί.

Πιο πάνω, στο μονοπάτι προς την ψηλότερη κορφή, τη Βίγλα, ακόμα και το αμάθητο μάτι εντυπωσιάζεται από τις ποικιλίες (70 περίπου είδη έχουν καταγραφεί) άγριας ορχιδέας. Και πιο κάτω, στις υπώρειες, μια σειρά από πεζούλες συγκρατούν, λόγω ανάγλυφου, το γόνιμο έδαφος, όπου και τρέφονται οι ρίζες για να γονιμοποιήσουν καρπούς, από όπου βγαίνουν οι διάφορες ποικιλίες κρασιού που ήδη από το 19ο αιώνα έκαναν γνωστό το νησί διεθνώς.

Και κοντά σ’ αυτά, πόλεις (Βαθύ, Καρλόβασι) με μεγάλο αρχιτεκτονικό πλούτο, άσχετα αν εμείς οι σύγχρονοι κάνουμε ό,τι μπορούμε να τον «κρύψουμε» πίσω από αταίριαστα τσιμεντένια ογκώδη κουτιά, θάβοντας κάτω από τόνους ασφάλτου τα ξεχασμένα, σε ερειπιώδη μορφή –για να μας …αδειάσουν τη γωνιά– καλντερίμια, με πολλή λαμαρίνα στους δρόμους και στα πεζοδρόμια –η εσωτερική συγκοινωνία είναι σχεδόν ανύπαρκτη–, και το σκουπιδομάνι (ούτε για δείγμα κάδος ανακύκλωσης), με τις θάλασσες στο Βαθύ και στο Πυθαγόρειο προβληματικές από την έλλειψη βιολογικού καθαρισμού.

Αλλά τα όποια προβλήματα δεν μπορούν να μηδενίσουν τον Ευπαλίνο, καθώς και το πρώτο τούνελ, μήκους πάνω από ένα χιλιόμετρο, που κατασκεύασε πριν είκοσι έξι αιώνες ο ηλιοκεντριστής Αρίσταρχος (ευτυχώς τότε δεν υπήρχε …ιερά εξέτασις), και τον πάνω από όλα κήρυκα της εγκράτειας Πυθαγόρα. Αλλά ούτε κι αυτούς τους καθημερινούς προγόνους μας που κατασκεύαζαν καλύβια και ξωκλήσια (σε πείσμα όλων των αντιξοοτήτων, πολλά από αυτά αντέχουν στο χρόνο), νερόμυλους και υδρόμυλους για το βιος τους. Ακόμα και οι παλιοί οικισμοί, έτσι χωροθετημένοι, ήταν λες και φέρουν τη σφραγίδα της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής. Κι ας αγνοούσαν την οικολογία…

* Ο Μιχάλης Τρεμόπουλος είναι ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων