Το BBC ανακαλύπτει τη μυθική πόλη της Ελλάδας, Τενέα

Το «Unearthed» είναι η σειρά ταξιδιωτικών εκπομπών του BBC που φέτος το καλοκαίρι μέσα στον καυτό Αύγουστο βρέθηκε στους λόφους με την πλούσια της βλάστηση της Πελοποννήσου. Με παρέα την ελληνοαμερικανίδα αρχαιολόγο Ελένη Κόρκα η δημοσιογραφική ομάδα του BBC ανακάλυψε μια μυθική πόλη που ήρθε μόλις πρόσφατα στο φως: την αρχαία Τενέα. Μια πόλη που σύμφωνα με τους μύθους ίδρυσαν Τρώες αιχμάλωτοι πολέμου και είναι η γενέτειρα του Οιδίποδα.

Η τοποθεσία της Τενέας ανακαλύφθηκε από την Κόρκα και την ομάδα της τον Οκτώβριο του 2018. Βρίσκεται πολύ κοντά στο χωριό Χιλιομόδι.

«Η Κόρλα είναι μία εκ των κορυφαίων αρχαιολόγων της Ελλάδας», γράφει το BBC. «πρόσφατα έκανε τη μεγαλύτερη ανακάλυψη της 40χρονης καριέρας της. Τη χαμένη πόλη της Τενέας, η οποία αναφέρεται σε πλήθος ελληνικών μύθων και ιστορικών κειμένων».

Η πόλη φέρεται να ιδρύθηκε περίπου το 1100 π.Χ. και χρίστηκε από Τρώες αιχμαλώτους πολέμου. Επέλεξαν αυτό το σημείο γιατί βρισκόταν στον δρόμο ανάμεσα στην Κόρινθο και τον αρχαίο οικισμό των Μυκηνών. «Εδώ φέρεται να μεγάλωσε ο Οιδίποδας αφότου είχε εκδιωχθεί από τη Θήβα ως βρέφος. Η Τενέα ήταν ήταν μία από τις πιο μεγάλες και τις πλέον οικονομικά ισχυρές πόλεις στην περιοχή της Κορινθίας κατά την αρχαιότητα. Ωστόσο, έως πρόσφατα κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί πού ακριβώς βρισκόταν – ή γιατί χάθηκε από προσώπου γης».

Οι έρευνες για την Τενέα ξεκίνησαν το 1984. Η αρχαιολόγος Κόρκα είχε μόλις πέντε χρόνια ανασκαφικής εμπειρίας όταν δέχθηκε ένα τηλεφώνημα από ντόπιους που έσκαβαν ένα αρδευτικό κανάλι και έπεσαν πάνω σε μια αρχαίο σαρκοφάγο. «Από την πρώτη στιγμή που την είδα ήξερα ότι είχαμε βρει κάτι μοναδικό», λέει η Κόρκα στο BBC.  

Η αρχαιολόγος αντιμετώπισε προβλήματα λόγω  της έλλειψης εμπειρίας της και της έλλειψης άλλων αποδείξεων, δεν κατάφερε τότε να πάρει επίσημη άδεια για να πραγματοποιηθεί ανασκαφή στην περιοχή.

Οι αρχαιοκάπηλοι, βέβαια, γνώριζαν για τον «θησαυρό» που υπήρχε στην περιοχή και αγόραζαν οποιοδήποτε θραύσμα αρχαιότητας έβρισκαν οι αγρότες. Η Ελένη Κόρκα πάσχιζε να προστατεύσει τη θαμμένη πόλη όπως μπορούσε. Το 2010, με τη βοήθεια της Αστυνομίας, κατάφερε να σταματήσει την παράνομη πώληση δύο αγαλμάτων και, τελικά, το 2013 έλαβε την πολυπόθητη άδεια να διενεργήσει αρχαιολογική έρευνα για την Τενέα.

Τον περασμένο Οκτώβρη, βόρεια από τον τάφο, βρέθηκαν σπίτια και η ίδια η πόλη. «Τα περισσότερα επιφανειακά ευρήματα είχαν ήδη κλαπεί από αρχαιοκάπηλους» εξηγεί ο Κωνσταντίνος Λαγός. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της αρχαίας πόλης βρίσκεται 2 ή 3 μέτρα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.

Επιπλέον, πάνω από 200 νομίσματα έχουν βρεθεί, απόδειξη ότι η Τενέα ήταν ένας πλούσιος τόπος. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στους τάφους βρέθηκαν χρυσά νομίσματα δίπλα από τους νεκρούς. Τα νομίσματα αυτά χρησιμοποιούνταν ως δώρο στον Χάροντα, τον βαρκάρη του Κάτω Κόσμου. Συνήθως, τα νομίσματα που συνοδεύουν τους νεκρούς είναι μηδαμινής αξίας, αλλά στην Τενέα φαίνεται ότι υπήρχε μεγάλη οικονομική άνεση.

Γιατί εξαφανίστηκε η Τενέα

Μία θεωρία είναι ότι η πόλη καταστράφηκε από την επιδρομή των Βησιγότθων στην Ελλάδα το 397 μ.Χ. Βέβαια, δεν τέλειωσε εκεί η ιστορία της Τενέας καθώς υπήρχαν ενδείξεις ότι κατοικούνταν μέχρι και 200 χρόνια μετά από το 397, αν και η πόλη είχε χάσει πια τη λάμψη του παρελθόντος. Μετά την εγκατάλειψή της, με το πέρασμα του χρόνου, τα πολλά ρυάκια της περιοχής σκέπασαν την πόλη με λάσπη και νερό.

«Έχουμε βρει μόνο την κορυφή του παγόβουνου» δηλώνουν τα μέλη της επιστημονικής ομάδας που προΐσταται των ερευνών στην Τενέα, διαβεβαιώνοντας ότι «η Τενέα θα απασχολεί την αρχαιολογία και την επιστήμη τουλάχιστον για τα επόμενα 100 χρόνια».