Η Νίσυρος του καθηγητή Στάθη Καλύβα

Το καλοκαίρι του 1977, μπήκα με την οικογένειά μου στον Μιαούλη, ένα παμπάλαιο καράβι, για ένα ατελείωτο ταξίδι με προορισμό ένα μακρινό νησί που είχε ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: ήταν ο τόπος (ή ακριβέστερα ένας από τους τόπους) καταγωγής της οικογένειάς μου. Όταν με τα πολλά φθάσαμε, αντικρίσαμε έναν πρωτόγονο τόπο γεμάτο μαυροντυμένες γυναίκες και σχεδόν κανένα αυτοκίνητο. Έφθασαν όμως δύο μήνες για να δεθώ με το νησί αυτό και να το αγαπήσω.

Επιστρέψαμε τα επόμενα καλοκαίρια και συνέχισα να πηγαίνω εκεί αφού τελείωσα το σχολείο. Αργότερα, όταν έφυγα στην Αμερική, το ελληνικό καλοκαίρι μου περιορίστηκε δραστικά, έως ότου, πριν από δεκαπέντε περίπου χρόνια, ξαναέπιασα το νήμα εκεί που το είχα αφήσει και ανανέωσα τη σχέση μου με τη Νίσυρο, ξαναφτιάχνοντας μάλιστα το σπίτι των προγόνων μου. Έκτοτε, συνεχίζω αδιαλείπτως να την επισκέπτομαι, με εξαίρεση το περσινό καλοκαίρι, όταν το δημοψήφισμα-παρωδία μού στέρησε αυτή την χαρά.

Από την αρχή, στη Νίσυρο, με τράβηξε μια αίσθηση μοναδικότητας. Είναι ένα νησί που δεν μοιάζει με τα άλλα. Ουσιαστικά, είναι ένα ηφαίστειο με ένα τεράστιο κρατήρα που δεσπόζει στο κέντρο του. Από κει προκύπτει η μοναδική του ενέργεια και η ιδιαιτερότητά του. Λόγω της ελαφρόπετρας που συγκρατεί την υγρασία, το άνυδρο αυτό μέρος έχει μια ιδιαίτερη βλάστηση και ομορφιά. Με τα χρόνια, τα παιδιά που παίζαμε μικροί μεγάλωσαν και έκαναν οικογένειες και έτσι όταν βρίσκομαι εκεί αισθάνομαι πως είμαι σπίτι μου. Άλλωστε ποτέ δεν ήμουν ξένος. Όποτε με ρωτούσαν οι μαυροφορεμένες γυναίκες με την τραγουδιστή δωδεκανησιακή προφορά τους ποιος είμαι, τους απαντούσα με καμάρι: «Ο εγγονός της Μαρίκας του Καρπάθιου».

Για πολλά χρόνια η Νίσυρος ήταν ένα μικρό μυστικό, ένα νησί που λίγοι το ήξεραν και ακόμη λιγότεροι είχαν επισκεφθεί. Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει γίνει προορισμός για ένα κοινό που αγαπά τα ιδιαίτερα μέρη. Στεναχωριέμαι όταν διαπιστώνω τις ζημιές που έφερε η τουριστική ανάπτυξη και η έλλειψη στοργής για τον τόπο, αλλά σε γενικές γραμμές το νησί δεν έχει αλλάξει και τόσο πολύ όλα αυτά τα χρόνια. Έτσι, κάθε καλοκαίρι που επιστρέφω είναι για μένα μια αναβάπτιση, μια επιστροφή σε ένα μακρινό παρελθόν, αυτό των προγόνων μου, και σε ένα πιο κοντινό παρελθόν, αυτό της παιδικής και εφηβικής μου ηλικίας.

*Ο Στάθης Καλύβας είναι καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Yale (ΗΠΑ). Τα τελευταία του βιβλία είναι «Καταστροφές και θρίαμβοι, Οι 7 κύκλοι της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας» (εκδ. Παπαδόπουλος) και «Εμφύλια πάθη» που συνέγραψε με τον Νίκο Α. Μαραντζίδη (εκδ. Μεταίχμιο).