Εντυπωσιακή ανακάλυψη για τις άγριες μέλισσες: Μπορούν να αντιληφθούν τον ρυθμό

Σε μια πρωτοποριακή ανακάλυψη για ζώα με τόσο μικρό εγκέφαλο, νέα μελέτη διαπίστωσε ότι οι βομβίνοι, το είδος άγριας μέλισσας που είναι γνωστοί και ως μπάμπουρες ή βόμβοι μπορούν να παρακολουθούν έναν ρυθμό ακόμη κι όταν αυτός επιταχύνεται ή επιβραδύνεται.

Για χρόνια, η ικανότητα αντίληψης ρυθμού θεωρούνταν προνόμιο των ανθρώπων, των πτηνών και ορισμένων θηλαστικών όπως οι χιμπατζήδες. Ωστόσο, μια νέα μελέτη φέρνει ανατροπή, αποκαλύπτοντας ότι οι βομβίνοι διαθέτουν επίσης αίσθηση του ρυθμού — κάτι που παρατηρείται για πρώτη φορά σε έντομο με τόσο μικρό εγκέφαλο.

«Είναι ένα απρόσμενο και όμορφο εύρημα», δήλωσε ο ερευνητής μουσικής νόησης Χένκγιαν Χόνινγκ από το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Ο Άντριου Μπάρον, συγκριτικός νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Macquarie της Αυστραλίας, μαζί με την ομάδα του, θέλησαν να εξετάσουν αν ένα ζώο με τόσο μικρό εγκέφαλο, όπως ο βομβίνος, μπορεί να αναγνωρίζει ρυθμό. Πραγματοποίησαν μια σειρά πειραμάτων για να το διερευνήσουν, με τα αποτελέσματα να δημοσιεύονται στο επιστημονικό περιοδικό Science στις 2 Απριλίου.

Στο πρώτο πείραμα, οι ερευνητές εκπαίδευσαν τις μέλισσες να συλλέγουν τροφή από τεχνητά άνθη με φώτα LED που αναβόσβηναν σε δύο διαφορετικά μοτίβα. Το ένα σήμαινε ανταμοιβή με ζαχαρόνερο, ενώ το άλλο όχι.

Οι βομβίνοι έμαθαν να ξεχωρίζουν τα σήματα — για παράδειγμα ένα μοτίβο «παύλα-τελεία-παύλα» σε σχέση με ένα «τελεία-τελεία-παύλα-παύλα». Ακόμη και όταν οι ερευνητές αφαίρεσαν την ανταμοιβή, σχεδόν όλοι οι βομβίνοι συνέχισαν να προτιμούν το άνθος που αντιστοιχούσε στο «σωστό» μοτίβο.

Στη συνέχεια, οι επιστήμονες αύξησαν την ταχύτητα των σημάτων - και οι βομβίνοι εξακολουθούσαν να τα ξεχωρίζουν.

«Αυτό δείχνει ότι οι μέλισσες έμαθαν έναν ρυθμό ανεξάρτητα από το τέμπο — είναι η πρώτη απόδειξη ότι μπορούν να μάθουν έναν ευέλικτο ρυθμό», ανέφερε ο Μπάρον.

«Φανταστείτε ότι ακούτε ένα τραγούδι και, ακόμη κι αν επιταχυνθεί ή επιβραδυνθεί, μπορείτε να το αναγνωρίσετε», εξηγεί η Κουίν Σόλβι, συν-συγγραφέας της μελέτης. «Αυτό δεν συμβαίνει επειδή έχετε απομνημονεύσει μια λεπτομέρεια, αλλά επειδή έχετε κατανοήσει τη συνολική δομή».

Στη συνέχεια, οι ερευνητές αύξησαν ακόμη περισσότερο τη δυσκολία. Τοποθέτησαν τους βομβίνους σε έναν λαβύρινθο με δονήσεις στο σημείο διασταύρωσης.

«Αν η δόνηση είχε μοτίβο τελεία-παύλα-τελεία-παύλα, έπρεπε να στρίψουν δεξιά για να βρουν ζάχαρη», εξήγησε ο Μπάρον. «Ένας ρυθμός σήμαινε αριστερά, ένας άλλος δεξιά — και αποδείξαμε ότι μπορούσαν να το μάθουν».

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη πώς οι βομβίνοι καταφέρνουν κάτι τέτοιο με τόσο μικρό εγκέφαλο. Ωστόσο, τα ευρήματα δείχνουν ότι η αντίληψη του ρυθμού ίσως έχει βαθύτερες εξελικτικές ρίζες.

Ίσως η πολύπλοκη κοινωνική δομή των μελισσών να έχει διαμορφώσει αυτή τη συμπεριφορά. «Οι ρυθμοί υπάρχουν παντού στον φυσικό κόσμο των μελισσών», σημειώνει ο Μπάρον. «Μεγάλο μέρος της αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον βασίζεται στην αναγνώριση επαναλαμβανόμενων μοτίβων».

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι ο εγκέφαλος των βομβίνων — στο μέγεθος ενός σπόρου σουσαμιού — μπορεί να επιτελεί εντυπωσιακές λειτουργίες. Οι μέλισσες μπορούν να κάνουν βασικά μαθηματικά, να κατανοούν την έννοια του «μηδέν» και ακόμη και να παίζουν «ποδόσφαιρο».

Μελέτη του 2020 έδειξε ότι ίσως σχηματίζουν νοητικές εικόνες αντικειμένων, ενώ άρθρο του 2022 υποστήριξε ότι τους αρέσει να παίζουν με «παιχνίδια».

Η κατανόηση αυτών των ικανοτήτων θα μπορούσε να έχει ευρύτερες εφαρμογές: από την ανάπτυξη μικροσκοπικών αισθητήρων που αναγνωρίζουν ρυθμικά μοτίβα, μέχρι εφαρμογές στην αναγνώριση ομιλίας και μουσικής ή ακόμη και στη διάγνωση καρδιακών αρρυθμιών και εγκεφαλικών σημάτων πριν από επιληπτικές κρίσεις.

«Το ότι ένας οργανισμός όπως η μέλισσα, με έναν τέτοιο εγκέφαλο, μπορεί να αντιλαμβάνεται και να αφαιρεί έναν ρυθμό είναι πραγματικά εντυπωσιακό», κατέληξε ο Μπάρον.

Πηγή: Smithsonian Magazine