Yacouba Sawadogo: Ο άνθρωπος που σταμάτησε την έρημο

Ο Yacouba Sawadogo γεννήθηκε στη Μπουρκίνα Φάσο της Δυτική Αφρικής το 1946. Συγκεκριμένα, σε μία περιοχή μέσα στη λωρίδα Σαχέλ, την μεταβατική ζώνη ανάμεσα στη Σαχάρα και τη σαβάνα, γεγονός που κάνει το κλίμα της να είναι ημι-ξηρό και ιδιαίτερα ευμετάβλητο και μη προβλέψιμο.

Την δεκαετία του ’80, η περιοχή σημαδεύτηκε από τρομερές ξηρασίες, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την καταστροφή της γεωργίας της και κατ’ επέκταση πολλοί άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους λόγω πείνας. Οι περισσότεροι τότε κάτοικοι εγκατέλειψαν την περιοχή, για να αναζητήσουν ευκαιρίες στις πόλεις, ο Sawadogo όμως δεν αποφάσισε απλά να μείνει, αλλά και να σώσει το χωριό του.

Έβαλε στόχο να κάνει γόνιμη ξανά τη γη και συγχρόνως να καταφέρει να αποθηκεύσει μεγάλες ποσότητες νερού ως προφύλαξη για επόμενες ξηρασίες. Αυτό το κατάφερε με τις παραδοσιακές τεχνικές Zaï, στις οποίες σταδιακά άρχισε να προσθέτει και δικές του καινοτομίες. Η διαδικασία είναι η εξής: σκάβει τρύπες σε σκληρό έδαφος και τις γεμίζει με οργανικά λιπάσματα ή κομπόστες πριν φυτέψει τους σπόρους και καλλιεργεί κέχρι, ζαχαρόχορτο και καλαμπόκι δίπλα στα δέντρα, κατασκευάζει πέτρινα τείχη ώστε να επιβραδύνει την ροή του νερού των καταιγίδων και να βοηθήσει το έδαφος να απορροφήσει περισσότερο νερό και να διατηρήσει περισσότερες θρεπτικές ουσίες, κατασκευάζει ένα μικρό φράγμα ώστε να αποθηκεύεται νερό, τοποθετεί δοχεία με νερό στα δέντρα για τα πουλιά, τα οποία αργότερα φέρνουν σπόρους από άλλες περιοχές και χρησιμοποιεί μέλισσες για την παραγωγή μελιού, αλλά και για να συνεισφέρουν στην διασταυρούμενη επικονίαση (η γονιμοποίηση των φυτών).

Για ένα μεγάλο διάστημα ο Sawadogo αντιμετωπιζόταν από τους υπόλοιπους ντόπιους ως τρελός και κάποιοι έκαψαν την έκτασή του, αλλά ο ίδιος δεν τα παράτησε και σύντομα δικαιώθηκε. Σήμερα αυτό που το ’80 ήταν ένα κομμάτι άγονης γης έχει φτάσει να είναι ένα δάσος 400 στρεμμάτων που περιλαμβάνει περισσότερα από 60 είδη δέντρων και θάμνων, αλλά και ζώων, ενώ υπάρχει μία πολύ μεγαλύτερη ασφάλεια στην περιοχή όσον αφορά την σίτιση.

Ο Yacouba Sawadogo ή «ο άνθρωπος που σταμάτησε την έρημο», όπως είναι πλέον γνωστός, ήταν ένας από τους πέντε που έλαβαν μέσα στο 2018 το Βραβείο Right Livelihood, ή Εναλλακτικό Νόμπελ όπως συνηθίζουν να το αποκαλούν οι Σουηδοί, το οποίο στοχεύει στο «να τιμήσει και να στηρίξει ανθρώπους που προσφέρουν πρακτικές και παραδειγματικές λύσεις στις πιο επείγουσες δοκιμασίες που αντιμετωπίζουμε σήμερα». Ο ίδιος δήλωσε γα το βραβείο και την χρηματική αμοιβή των 277.000€ που το συνόδευε ότι θα το χρησιμοποιήσει για το «μέλλον» και συμπλήρωσε πως ελπίζει οι άνθρωποι να πάρουν την γνώση του και να την μοιράσουνε, έτσι ώστε να επωφεληθούν οι νέοι της χώρας του.