Η Σόφκα Ζινοβιέφ εξυμνεί στον Guardian την πλατεία Βικτωρίας: Ήταν η έμπνευση για το νέο της βιβλίο

Η Αγγλίδα συγγραφέας Σόφκα Ζινοβιέφ γράφει σε άρθρο της στον Guardian για την Πλατεία Βικτωρίας στην Αθήνα ως έναν από τους πιο ζωντανούς και πολυδιάστατους τόπους που έχει γνωρίσει, αποκαλύπτοντας ότι η περιοχή αποτέλεσε βασική πηγή έμπνευσης για το νέο της μυθιστόρημα.

Όπως αναφέρει στο άρθρο της με ττίτλο «Ο αέρας αντηχεί σαν ένας Πύργος της Βαβέλ από γλώσσες», η πλατεία Βικτωρίας δεν είναι απλώς ένα σκηνικό, αλλά ένας «ζωντανός οργανισμός» όπου η ιστορία, η παρακμή και η αναγέννηση συνυπάρχουν καθημερινά. Από την εποχή της αστικής ακμής της δεκαετίας του 1960 μέχρι την οικονομική κρίση και την άφιξη προσφύγων και μεταναστών, η περιοχή έχει περάσει διαδοχικές μεταμορφώσεις που, όπως λέει, αποτυπώνουν την ίδια την εξέλιξη της Αθήνας.

Η συγγραφέας περιγράφει μια γειτονιά που άλλοτε φιλοξενούσε κομψά καταστήματα και αστική ζωή, ενώ σήμερα έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο πολυπολιτισμικά σημεία της πόλης. Στην αφήγησή της ξεχωρίζουν τα καφέ, τα μικρά εστιατόρια και οι επιχειρήσεις μεταναστών από διαφορετικές χώρες, που συνθέτουν ένα μωσαϊκό γεύσεων, γλωσσών και πολιτισμών.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στη ζωντανή κοινωνική ζωή της περιοχής, όπου παλιοί κάτοικοι, διανοούμενοι, καλλιτέχνες και νεοαφιχθέντες συνυπάρχουν, δημιουργώντας, όπως λέει, μια αίσθηση κοινότητας μέσα στην ποικιλομορφία. «Είναι μια πραγματική γειτονιά, όπου οι άνθρωποι νοιάζονται ο ένας για τον άλλον», σημειώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η πλατεία Βικτωρίας διατηρεί έναν ιδιαίτερο κοινωνικό παλμό.

Παρά τις δυσκολίες των προηγούμενων δεκαετιών, η συγγραφέας υποστηρίζει ότι η περιοχή έχει αναγεννηθεί. Σήμερα, όπως λέει, η Πλατεία Βικτωρίας αποτελεί παράδειγμα αστικής ανανέωσης, όπου παλιές και νέες κοινότητες συνυπάρχουν και δίνουν νέα ζωή στο κέντρο της Αθήνας.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο της Σόφκα Ζινοβιέφ στον Guardian παρακάτω:

Αφού η διαθήκη του πατέρα μου απαγόρευσε σε εμένα και τα αδέλφια μου να παραστούμε στην κηδεία του, έγραψα ένα μυθιστόρημα για αδέλφια που κλέβουν τον πατέρα τους μέσα στο φέρετρό του. Τα συναισθήματα προήλθαν από τη δική μου οδυνηρή εμπειρία, αλλά οι χαρακτήρες και η τραγικοκωμική αφήγηση στο Stealing Dad ήταν επινοημένα. Παρότι μεγάλωσα στην Αγγλία, ζω και γράφω για την Αθήνα εδώ και 25 χρόνια, και ήταν φυσικό να δημιουργήσω αρκετούς ελληνικούς χαρακτήρες. Ο Αλέκος είναι ένας άγριος γλύπτης που πεθαίνει στο Λονδίνο, και η κόρη του Ίρις (μία από τα επτά διασκορπισμένα ετεροθαλή αδέλφια) ζει γύρω από την Πλατεία Βικτωρίας – μία από τις πιο συναρπαστικές γωνιές της Αθήνας.

Στη δεκαετία του 1960, η Πλατεία Βικτωρίας ήταν μια κομψή γειτονιά με τα πιο ακριβά εστιατόρια, καταστήματα και θέατρα. Τα νεοκλασικά και μεσοπολεμικά κτίρια κατεδαφίζονταν και οι Αθηναίοι μετακόμιζαν στα νέα εξαώροφα πολυκατοικίες τόσο γρήγορα, ώστε η σκόνη των έργων και το συνεχές σκάψιμο ήταν το βασικό πρόβλημα. Σήμερα, πίσω από σιδερένιες και γυάλινες πόρτες, κομψές μαρμάρινες είσοδοι αποκαλύπτουν θυρωρούς και ίχνη μιας χαμένης αστικής ζωής.

Μετά τη δεκαετία του 1980, οι μεσοαστικές οικογένειες άρχισαν να εγκαταλείπουν το μολυσμένο κέντρο για τα προάστια· φοιτητές, μετανάστες και άλλοι που αναζητούσαν φθηνά ενοίκια μετακινήθηκαν στην περιοχή. Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 ήταν καταστροφική. Παλαιές επιχειρήσεις έκλεισαν, η χρήση ναρκωτικών έγινε πιο ορατή και γύρω στο 2014 άρχισαν να φτάνουν πρόσφυγες. Αφγανοί και Σύροι που έφευγαν από τον πόλεμο γνώριζαν ήδη την Πλατεία Βικτωρίας και κατευθύνονταν κατευθείαν εκεί. Η περιοχή μετατράπηκε σε καταυλισμό, με υπνόσακους και σκηνές γύρω από το επιβλητικό χάλκινο άγαλμα «Ο Θησέας σώζει την Ιπποδάμεια». Απελπισμένοι και τραυματισμένοι άνθρωποι ζούσαν στον δρόμο χωρίς υποδομές, περιμένοντας σε συσσίτια που εξυπηρετούσαν ήδη ηλικιωμένους και άνεργους Έλληνες.

Μέσα από σιδερένιες και γυάλινες πόρτες, κομψές μαρμάρινες αίθουσες αποκαλύπτουν γραφεία θυρωρών και ίχνη μιας χαμένης αστικής ζωής.

Μεγαλωμένη στην Πλατεία Βικτωρίας στην ακμή της, η Μαρία-Λίζα Καραγεωργή διευθύνει το γοητευτικό Café des Poètes. Φωτογραφίες Ελλήνων ποιητών, όπως ο Καβάφης και οι νομπελίστες Σεφέρης και Ελύτης, καλύπτουν τους τοίχους. Η Καραγεωργή επέτρεψε στους πρόσφυγες να χρησιμοποιούν το μπάνιο και να πλένονται, και στη συνέχεια, καθώς ο αριθμός τους αυξήθηκε, δέχονταν μόνο γυναίκες και παιδιά. Σήμερα, ωστόσο, έχει αποκατασταθεί μια ισορροπία στην καταπράσινη πλατεία. «Είναι πραγματική γειτονιά», λέει. «Οι άνθρωποι προσέχουν ο ένας τον άλλον». Η αφοσιωμένη πελατεία της, από ηλικιωμένους Έλληνες διανοούμενους, συγκεντρώνεται καθημερινά. «Είναι σαν το Buena Vista Social Club», σχολίασε ένας νεότερος πελάτης.

Τώρα η πιο πολυπολιτισμική περιοχή της Αθήνας, η Πλατεία Βικτωρίας τιμά τη βρετανίδα βασίλισσα του 19ου αιώνα, αναγνωρίζοντας την επιστροφή των Ιονίων Νήσων στην Ελλάδα το 1864. Η βρετανική εξωτερική πολιτική διαφαίνεται επίσης στις ιστορίες νεότερων μεταναστών. Το Victoria, ένα αφγανό-περσικό εστιατόριο, ψήνει νόστιμο μπριάμ· ο λιβανέζικης καταγωγής George στο Enjoy Just Felafel παράγει σπιτικές λιχουδιές· και μπακάλικα από το Μπαγκλαντές προμηθεύουν βασικά προϊόντα για Νιγηριανούς, Σομαλούς και Κονγκολέζους κατοίκους. Η περιοχή γεμίζει άρωμα από γεωργιανό φούρνο με ψωμιά ψημένα σε πέτρινο φούρνο.

Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες υποστηρίζονται από διάφορες ΜΚΟ που δημιουργήθηκαν μετά το 2014. Η Ναντίνα Χριστοπούλου διευθύνει το δίκτυο Melissa Network, μια ακμάζουσα οργάνωση για γυναίκες και παιδιά σε μια κομψή βίλα του 1920. «Οι πρόσφυγες ακολουθούν τα μονοπάτια των παλαιότερων προσφύγων», λέει. «Η περιοχή είχε πολλούς Έλληνες της διασποράς, από Αίγυπτο, Λίβανο, Τουρκία». Παλιές επιχειρήσεις όπως το Petek (που σημαίνει κηρήθρα στα τουρκικά), ένα ζαχαροπλαστείο από το 1964, συνεχίζουν να λειτουργούν και να παράγουν γαλακτομπούρεκο. Στην οδό 3ης Σεπτεμβρίου βρίσκεται και το Arkeuthos, γεμάτο βότανα, μπαχαρικά και μέλια.

Οι παλαιότερες ελληνικές επιχειρήσεις επίσης ανθούν. Το Κρούσκας, μια παραδοσιακή ταβέρνα από τη δεκαετία του ’70, συνεχίζει τις ίδιες συνταγές. Στην πεζοδρομημένη οδό Ελπίδος, η ουζερί του Λάκη προσφέρει θαλασσινά κάτω από νεραντζιές. Το φιλικό προς ΛΟΑΤΚΙ Diva Café φιλοξενεί ζωντανές εκδηλώσεις και stand-up.

Οι θεατρικές παραδόσεις της περιοχής ακμάζουν. Ο κινηματογράφος Τριανόν έχει μακρά ιστορία, ενώ κοντά του λειτουργούν χώροι τέχνης και κινηματογραφικά καφέ. Νεότερες προσθήκες περιλαμβάνουν γκαλερί-κομμωτήριο και μοντέρνα καφέ που προσελκύουν νεανικό κοινό. Η Airbnb έχει αρχίσει να ανεβάζει τις τιμές, όπως έχει συμβεί και σε άλλες τουριστικές περιοχές της Αθήνας.

Καθώς περνάμε τη λεωφόρο Πατησίων, βλέπουμε την εντυπωσιακή θέα προς την Ακρόπολη. Το ανανεωμένο Πεδίον του Άρεως έχει μεταμορφωθεί σε ένα από τα πιο όμορφα πάρκα της Αθήνας.

«Όταν το Green Park ξανάνοιξε, το διαβάσαμε ως σημάδι ότι η Βικτωρία ανακτά την αξιοπρέπειά της», λέει μια κάτοικος.

Σήμερα, η περιοχή φιλοξενεί οικογένειες, πολιτιστικές εκδηλώσεις και καφέ, παρά τις δυσκολίες της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας.

Στους γύρω δρόμους συνυπάρχουν διαφορετικές πραγματικότητες: γκράφιτι, καταστήματα μεταναστών, φούρνοι και καφενεία. Η αγορά της οδού Φυλής γεμίζει με φρούτα, λαχανικά, μουσική και πολύγλωσσες συνομιλίες. Ο αέρας αντηχεί σαν ένας Πύργος της Βαβέλ από γλώσσες.

Πιο δυτικά, η περιοχή γίνεται φτωχότερη και πιο βιομηχανική, με γραμμές τρένων και μικρά καταστήματα μεταναστών. Νέα εστιατόρια από τη Συρία, το Ιράκ και το Μπανγκλαντές συνυπάρχουν με ελληνικά σουβλατζίδικα, δημιουργώντας μια συνεχώς εξελισσόμενη πολυπολιτισμική πόλη.

Αγάπησα να γράφω για την Πλατεία Βικτωρίας στο Stealing Dad. Όπως και σε μεγάλο μέρος της Αθήνας, πρέπει να κοιτάξεις προς τα πάνω, να δεις μέσα και να παρατηρήσεις προσεκτικά για να κατανοήσεις την περίπλοκη ιστορία της. Αν κοιτάξεις καλά, βλέπεις την ομορφιά, κατανοείς το χάος και νιώθεις την ενέργεια της πόλης.