Ο Αδάμ Μαρκάκης (TakeBackTheCity) γράφει στην Athens Voice για τις πόλεις, την ανάπτυξη και τις ιδέες που διαμορφώνουν το μέλλον της καθημερινότητάς μας.
Υπάρχει μια διάχυτη δυσαρέσκεια στην Αθήνα. Το ενδιαφέρον για την πόλη είναι υψηλό, η συζήτηση ζωντανή. Αυτή η ενέργεια όμως σπάνια μεταφράζεται σε κάτι παραγωγικό. Για να αλλάξει κάτι, χρειάζεται ένας διαφορετικός τρόπος σκέψης.
Η πρώτη αρχή είναι η πιο δύσκολη: Πρέπει να πιστέψουμε ότι η αλλαγή είναι δυνατή. Η ιδέα ότι «στην Ελλάδα δεν αλλάζει τίποτα» λειτουργεί σαν άλλοθι. Αν όλα είναι μάταια, κανείς δεν χρειάζεται να προσπαθήσει. Αυτό δεν είναι ρεαλισμός, αλλά βολή. Η Κοπεγχάγη χρειάστηκε τρεις δεκαετίες. Το Παρίσι δύο. Καμία από τις δύο δεν ξεκίνησε από ιδανικές συνθήκες.
Η δεύτερη αρχή: Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε σε όλα. Στην Ελλάδα κάθε αστικό ζήτημα γίνεται αμέσως πεδίο ιδεολογικής μάχης. Ποδηλατόδρομος; Ελιτιστές χομπίστες. Στάθμευση; Σε λίγο θα πληρώνουμε και τον αέρα. Airbnb; Από νεροπίστολα σε τουρίστες μέχρι δικό μου είναι, του βάζω και φωτιά αν θέλω. Αυτός ο κατακερματισμός σκοτώνει κάθε δυνατότητα προόδου. Αλλά υπάρχει ένας ελάχιστος κοινός παρονομαστής: κανείς δεν θέλει να πεθαίνουν 665 άνθρωποι στους δρόμους. Κανείς δεν θέλει να αποκλείει ολόκληρες κοινωνικές ομάδες στο σπίτι τους. Κανείς δεν θέλει να μην μπορεί να κυκλοφορεί για 4 μήνες τον χρόνο στην πόλη λόγω ζέστης. Ας ξεκινήσουμε απ’ αυτά.
Η τρίτη αρχή: Η πόλη είναι σύστημα, όχι λίστα προβλημάτων. Η στάθμευση δεν είναι θέμα μονοδιάστατο. Είναι θέμα δημόσιου χώρου, δημοτικών εσόδων, θερμοκρασίας, ποιότητας αέρα και ποιότητας ζωής. Η στέγαση δεν είναι μόνο θέμα τιμών. Είναι θέμα δημογραφίας, κοινωνικής συνοχής, κενών κτιρίων και χρήσεων γης. Όταν βλέπουμε τα προβλήματα μεμονωμένα, καταλήγουμε σε αποσπασματικές λύσεις που συχνά δημιουργούν νέα προβλήματα αλλού. Όταν τα βλέπουμε ως σύστημα, αρχίζουμε να βρίσκουμε λύσεις για πολλά πράγματα ταυτόχρονα.
Η τέταρτη αρχή: Πριν ζητήσουμε κάτι καινούργιο, ας εξαντλήσουμε ό,τι ήδη υπάρχει. Η Αθήνα δεν πάσχει πάντα από έλλειψη νόμων, αλλά πάσχει συχνά από έλλειψη εφαρμογής. Τρανταχτό παράδειγμα τα συνεχή και αυστηρά αλκοτέστ που δείχνουν ήδη αποτελέσματα. Πόσα άλλα «αλκοτέστ» έχουμε στη διάθεσή μας; Οι λεωφορειολωρίδες υπάρχουν, αλλά κυκλοφορούν σε αυτές κυρίως αυτοκίνητα. Τα πρόστιμα επιβάλλονται, αλλά δεν εισπράττονται. Και πέρα από την εφαρμογή των δικών μας νόμων, υπάρχει ένας τεράστιος όγκος λύσεων που έχουν δοκιμαστεί αλλού και δουλεύουν. Δεν χρειάζεται να τις εφεύρουμε. Χρειάζεται να τις μελετήσουμε, να τις προσαρμόσουμε, και να τις εφαρμόσουμε.
Η πέμπτη αρχή: Χωρίς μέτρηση δεν υπάρχει λογοδοσία. Όταν ο δήμος ανακοινώνει «10.000 νέα δέντρα», αλλά δεν δημοσιεύει πόσα κόπηκαν και γιατί, ουσιαστικά κάνει καμπάνια. Όταν δεν ξέρουμε πόσα αυτοκίνητα μπαίνουν στο κέντρο κάθε μέρα, δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε καμία πολιτική κυκλοφορίας. Όταν δεν γνωρίζουμε πόσα κενά ακίνητα είναι πράγματι αξιοποιήσιμα, δεν μπορούμε να σχεδιάσουμε στεγαστική πολιτική.
Και η έκτη: Η ευθύνη δεν είναι μόνο του κράτους. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνουμε τη δουλειά του δήμου. Αλλά το να μένουμε στα σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μας κάνει παθητικούς θεατές σε μια πόλη που χρειάζεται ενεργούς πολίτες. Η συμμετοχή δεν σημαίνει μόνο ψήφο. Σημαίνει να ξέρουμε τι ζητάμε και να το τεκμηριώνουμε. Σημαίνει να απαιτούμε λογοδοσία με βάση αποτελέσματα, όχι ανακοινώσεις. Αλλά σημαίνει και να χτίζουμε: projects, εταιρείες, εργαλεία, κοινότητες που λύνουν προβλήματα χωρίς να περιμένουν άδεια.
Αυτές οι αρχές δεν είναι θεωρητικές. Είναι η βάση πάνω στην οποία μπορούμε να χτίσουμε το μέλλον των πόλεών μας. Πρώτα έρχεται η πίστη ότι αξίζει τον κόπο. Μετά η εστίαση σε αυτά που μας ενώνουν. Μετά η κατανόηση ότι τα πάντα συνδέονται. Μετά η συνέπεια στην εφαρμογή και η μέτρηση. Και μετά η δουλειά.
* Ο Αδάμ Μαρκάκης γράφει το newsletter «Take Back the City». Έχει ιδρύσει και διευθύνει την Astylab, ένα δίκτυο που συνδέει και ενδυναμώνει ανθρώπους και οργανισμούς που δουλεύουν για να κάνουν τις πόλεις καλύτερες. Είναι Founding Partner στην Idea Machines, έναν venture builder για εταιρείες με αντίκτυπο. Πριν από αυτά, έκανε εκατοντάδες ανθρώπους να αφήσουν το αυτοκίνητο για το ποδήλατο μέσω της Kineo. Ζει και μεγαλώνει δύο μικρά παιδιά στην Αθήνα.
Ένας κόσμος κρυμμένος πίσω από τις προσόψεις των παλιών σπιτιών, εκεί όπου κινούνταν οι οικιακές εργάτριες και αποτυπωνόταν ο κοινωνικός διαχωρισμός μιας άλλης εποχής
16°
