Health & Fitness

Τι κάνει ένα παιδί έξυπνο; Οι δεξιότητες που δεν χωρούν σε ένα τεστ IQ

Η διαφωνία μπορεί να βοηθά τη μάθηση

Newsroom
1’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Το έξυπνο παιδί δεν έχει πάντα έτοιμη απάντηση — μπορεί να κάνει την καλύτερη ερώτηση

Πόσο αξίζει για ένα παιδί να λύσει ένα μυστήριο; Η αναπτυξιακή ψυχολόγος Κέλσι Λούκα, από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Αριζόνας, έκρυψε ένα αντικείμενο πίσω από μια κουρτίνα και έδωσε στα παιδιά μια επιλογή: μπορούσαν να δουν τι ήταν, αρκεί να παραχωρούσαν μέρος της ανταμοιβής που είχαν μόλις κερδίσει σε μια δραστηριότητα.

Το 87% θυσίασε τουλάχιστον ένα μέρος της ανταμοιβής του για να μάθει την απάντηση.

Το πείραμα, που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο στο Journal of Experimental Child Psychology, ανήκει σε μια νέα γενιά μελετών που επιχειρούν να καταγράψουν πλευρές της σκέψης τις οποίες τα παραδοσιακά τεστ νοημοσύνης μπορεί να παραβλέπουν.

Όπως αναφέρει η Washington Post, το ενδιαφέρον αυτό ενισχύεται από τις διαχρονικές ανησυχίες ότι οι επιδόσεις των παιδιών στα τεστ αντανακλούν εν μέρει κοινωνικοοικονομικά και πολιτισμικά πλεονεκτήματα. Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πλέον να παράγει μέσα σε δευτερόλεπτα πολλές από τις απαντήσεις που αυτά επιβραβεύουν.

Δημιουργικότητα: Όταν υπάρχουν περισσότερες από μία σωστές απαντήσεις

Η ανάγνωση, η γραφή και τα μαθηματικά παραμένουν βασικές δεξιότητες. Οι ερευνητές, όμως, υποστηρίζουν ότι η εκπαίδευση χρειάζεται να καλλιεργεί επίσης την περιέργεια, τη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη.

Μια γνωστή μέθοδος αξιολόγησης της δημιουργικής δυνατότητας ζητά από τα παιδιά να σκεφτούν όσο περισσότερες ασυνήθιστες χρήσεις μπορούν για ένα καθημερινό αντικείμενο, όπως ένα τούβλο. Εξετάζει τη λεγόμενη αποκλίνουσα σκέψη: την ικανότητα παραγωγής πολλών και πρωτότυπων λύσεων σε ένα ανοιχτό πρόβλημα.

Ο Ρότζερ Μπίτι, αναπληρωτής καθηγητής ψυχολογίας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, έχει αναπτύξει μια δοκιμασία στην οποία οι μαθητές διατυπώνουν ερευνητικά ερωτήματα, υποθέσεις και πιθανά πειράματα. Στόχος είναι να αναδειχθούν δυνατότητες επιστημονικής σκέψης που δεν αποτυπώνονται πλήρως σε έναν δείκτη νοημοσύνης.

Η αξιολόγηση τέτοιων απαντήσεων παραμένει απαιτητική και εν μέρει υποκειμενική. Ερευνητές αναπτύσσουν συστήματα AI που προσεγγίζουν τις ανθρώπινες βαθμολογήσεις, με προοπτική να επιτρέψουν την εφαρμογή αυτών των δοκιμασιών σε περισσότερους μαθητές.

Περιέργεια: Να αντέχεις ότι δεν γνωρίζεις

Η Λούκα διακρίνει την ευχαρίστηση της ανακάλυψης από την επιθυμία να καλύψουμε ένα συγκεκριμένο κενό γνώσης. Και στις δύο περιπτώσεις, σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο το παιδί αντιμετωπίζει την αβεβαιότητα.

Η έρευνά της υποδεικνύει ότι η ενθάρρυνση των παιδιών να διερευνούν όσα δεν γνωρίζουν, αντί να αποσύρονται, μπορεί να ενισχύσει την περιέργειά τους.

Ωστόσο, αυτή η ενθάρρυνση δεν κατανέμεται ισότιμα. Η αναπτυξιακή ψυχολόγος Άριελ Καλίλ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, αναφέρει ότι σε έρευνα 2.000 γονέων, οι απόφοιτοι πανεπιστημίου έδιναν μεγαλύτερη έμφαση στην περιέργεια. Γονείς με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο προέτασσαν συχνότερα συγκεκριμένες σχολικές δεξιότητες, όπως το μέτρημα και το αλφάβητο.

Συνεργασία: Η διαφωνία μπορεί να βοηθά τη μάθηση

Ο Γιαν Ένγκελμαν, αναπληρωτής καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, μελετά πώς οι άνθρωποι αναζητούν τη γνώση από κοινού.

Σε ένα πείραμα, παιδιά προσπαθούσαν να ανακαλύψουν ποια παιχνίδια ενεργοποιούσαν μια μουσική μηχανή. Όταν ένας ενήλικος, που παρουσιαζόταν ως ειδικός, διαφωνούσε με την επιλογή τους, εκείνα αφιέρωναν περισσότερο χρόνο στη διερεύνηση της απάντησης.

Οι νέες δοκιμασίες, πάντως, απαιτούν προσοχή. Η ιστορία του γνωστού «τεστ του marshmallow» έδειξε πόσο εύκολα μια συμπεριφορά μπορεί να αποδοθεί σε ατομική ικανότητα, ενώ επηρεάζεται από το οικογενειακό και οικονομικό περιβάλλον. Η πρόκληση είναι να αναγνωρίζονται οι δυνατότητες των παιδιών χωρίς οι συνθήκες ζωής τους να μετατρέπονται σε βαθμολογία.