Γιατί το διάβασμα ενός βιβλίου κάνει καλό στην υγεία μας - Ακόμη και πέντε λεπτά ανάγνωσης αρκούν

 Τις τελευταίες δεκαετίες, όλο και λιγότεροι άνθρωποι αφιερώνουν χρόνο στην ανάγνωση βιβλίων για ευχαρίστηση. Ωστόσο, το διάβασμα δεν αποτελεί μόνο μια ευχάριστη ασχολία, αλλά και μια δραστηριότητα που μπορεί να ωφελήσει τον εγκέφαλο, την ψυχική υγεία και τις κοινωνικές μας σχέσεις.

Επιστήμονες από το Τμήμα Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, σε συνεργασία με το Queen’s Reading Room, μια βρετανική φιλανθρωπική οργάνωση για την προώθηση της λογοτεχνίας που ιδρύθηκε από τη βασίλισσα Καμίλα, εξέτασαν τις επιδράσεις της ανάγνωσης στην εγκεφαλική λειτουργία, τις γνωστικές δεξιότητες και την ψυχική ευεξία.

Σε ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Medicine, η ομότιμη καθηγήτρια Κλινικής Νευροψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, Μπάρμπαρα Σαχάκιαν, η δρ Κριστέλ Λάνγκλεϊ και η Βίκι Πέριν, διευθύνουσα σύμβουλος του Queen’s Reading Room, επισημαίνουν ότι η ανάγνωση για ευχαρίστηση μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη, ανεξάρτητα από το είδος του βιβλίου ή τον τρόπο με τον οποίο διαβάζει κανείς.

Μάλιστα, η ανάγνωση μαζί με άλλους ανθρώπους, είτε στο πλαίσιο μιας λέσχης βιβλίου είτε όταν ένας γονιός διαβάζει στα παιδιά του, μπορεί να προσφέρει επιπλέον οφέλη.

Πώς το διάβασμα επηρεάζει τον εγκέφαλο

Μελέτη στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από 10.000 παιδιά και νέοι έδειξε ότι όσοι ξεκίνησαν να διαβάζουν για ευχαρίστηση από μικρή ηλικία παρουσίαζαν καλύτερες επιδόσεις στην προσοχή, τη μνήμη και τις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου, δηλαδή τις δεξιότητες που σχετίζονται με τον σχεδιασμό, την οργάνωση και τη λήψη αποφάσεων.

Παράλληλα, εμφάνιζαν καλύτερες ακαδημαϊκές επιδόσεις, λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας και πιο υγιεινές καθημερινές συνήθειες, όπως περισσότερες ώρες ύπνου και λιγότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες.

Τα οφέλη, ωστόσο, δεν περιορίζονται στα παιδιά. Η ανάγνωση μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση των γνωστικών λειτουργιών και στην καλύτερη πνευματική κατάσταση και κατά την ενήλικη ζωή.

Πέντε λεπτά ανάγνωσης μπορούν να μειώσουν το στρες

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά την επίδραση της ανάγνωσης στη διαχείριση του άγχους. Νευροεπιστημονική μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2024 για λογαριασμό του Queen’s Reading Room διαπίστωσε ότι μόλις πέντε λεπτά ανάγνωσης λογοτεχνίας μπορούν να μειώσουν το στρες έως και κατά 20%.

Η ίδια μελέτη συνέδεσε την ανάγνωση με καλύτερη συγκέντρωση, ενισχυμένες δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και μικρότερο αίσθημα μοναξιάς.

Άλλες έρευνες έχουν επίσης συνδέσει το διάβασμα με μεγαλύτερη χαλάρωση, αυξημένη ενσυναίσθηση και καλύτερη κατανόηση των συναισθημάτων και των απόψεων των άλλων. Μέσα από τις ιστορίες και τις εμπειρίες των χαρακτήρων, οι αναγνώστες μπορούν να έρθουν σε επαφή με διαφορετικές οπτικές και τρόπους σκέψης.

Μπορεί η ανάγνωση να προστατεύσει από τη γνωστική έκπτωση;

Η ανάγνωση συγκαταλέγεται στις δραστηριότητες που ενεργοποιούν τον εγκέφαλο και έχουν συσχετιστεί με βραδύτερη γνωστική έκπτωση σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Σε μελέτη με σχεδόν 5.500 συμμετέχοντες ηλικίας 55 ετών και άνω, όσοι ασχολούνταν συχνά με δραστηριότητες όπως το διάβασμα είχαν σημαντικά μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν γνωστική εξασθένηση κατά τη διάρκεια της πενταετούς παρακολούθησης. Άλλη έρευνα συνέδεσε την ανάγνωση εφημερίδων, περιοδικών και βιβλίων με μείωση κατά 33% του κινδύνου εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ.

Παράλληλα, μελέτες απεικόνισης του εγκεφάλου έχουν καταγράψει συσχετίσεις ανάμεσα στην ανάγνωση και σε διαφορές στη δομή του εγκεφάλου. Αυτές περιλαμβάνουν μεγαλύτερο όγκο και έκταση του εγκεφαλικού φλοιού σε περιοχές που σχετίζονται με τη γλώσσα, τη μάθηση, τη συναισθηματική ρύθμιση και τον έλεγχο της συμπεριφοράς, καθώς και ισχυρότερες συνδέσεις της λευκής ουσίας που υποστηρίζουν την επεξεργασία της γλώσσας.

Τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, χωρίς να σημαίνουν ότι το διάβασμα από μόνο του μπορεί να αποτρέψει την άνοια ή τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Οι λέσχες βιβλίου μπορούν να περιορίσουν τη μοναξιά

Πέρα από τα οφέλη για τον εγκέφαλο, η ανάγνωση μπορεί να ενισχύσει και την κοινωνική σύνδεση, ιδιαίτερα όταν γίνεται σε ομάδες.

Οι λέσχες βιβλίου και οι ομάδες κοινής ανάγνωσης προσφέρουν ευκαιρίες για συζήτηση, ανταλλαγή απόψεων και δημιουργία νέων σχέσεων. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους, οι οποίοι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο κοινωνικής απομόνωσης.

«Οι ομάδες κοινής ανάγνωσης και οι λέσχες βιβλίου φαίνεται να προσφέρουν επιπλέον οφέλη μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης», σημειώνει η Μπάρμπαρα Σαχάκιαν. Όπως εξηγεί, μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να αισθάνονται λιγότερο απομονωμένοι και περισσότερο συνδεδεμένοι με τους άλλους, κάτι που έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο άνοιας.

Τελικά, δεν χρειάζεται να διαβάζει κανείς για ώρες ή να επιλέγει συγκεκριμένα είδη βιβλίων για να αποκομίσει οφέλη. Ακόμη και λίγα λεπτά την ημέρα, αφιερωμένα σε ένα βιβλίο που απολαμβάνει, μπορούν να αποτελέσουν μια απλή συνήθεια χαλάρωσης και πνευματικής ενεργοποίησης.

Πηγή: Martha Stewart