Τα 5 πιο βλαβερά επεξεργασμένα τρόφιμα - Τα συστατικά που τρέμουν οι επιστήμονες

Μπαίνουν στο καλάθι μας, βρίσκονται στα ντουλάπια και στο ψυγείο μας και, τις περισσότερες φορές, τα τρώμε χωρίς να σκεφτόμαστε ιδιαίτερα τι κρύβεται πίσω από τη συσκευασία. Ένα μπισκότο στο γραφείο, ένα τοστ στα γρήγορα, λίγα δημητριακά το πρωί, ένα έτοιμο γεύμα όταν δεν υπάρχει χρόνος για μαγείρεμα. Η ευκολία έχει γίνει κομμάτι της καθημερινής διατροφής μας. Το θέμα δεν είναι να δαιμονοποιήσουμε τα επεξεργασμένα τρόφιμα ούτε να ζούμε με την ετικέτα στο χέρι. Όταν, όμως, ένα προϊόν καταλήγει συχνά στο πιάτο μας, αξίζει να ξέρουμε λίγο καλύτερα τι περιέχει. Γιατί πίσω από τη γεύση, το χρώμα, την υφή και τη μεγάλη διάρκεια ζωής κρύβονται συστατικά που δεν είναι όλα τόσο αθώα όσο δείχνουν.

Και κάποια ονόματα, στα καθημερινά μας τρόφιμα, αξίζει να τα θυμόμαστε.

Προσοχή στην ετικέτα: Αυτά είναι τα 5 συστατικά στα τρόφιμα που δεν θέλουν οι ειδικοί στο πιάτο μας

Η λίστα με τα συστατικά μπορεί να μοιάζει με γρίφο, ειδικά όταν γεμίζει με ονόματα και κωδικούς που δεν μας λένε και πολλά με την πρώτη ματιά. Δεν χρειάζεται, όμως, να ξέρουμε τι σημαίνει κάθε ένα από αυτά. Αρκεί να αναγνωρίζουμε εκείνα που αξίζει να προσέχουμε περισσότερο.Ας ξεκινήσουμε από εκείνα που κάνουν τα τρόφιμα να δείχνουν τόσο δελεαστικά.

Τεχνητές χρωστικές

Το χρώμα κάνει τη δουλειά του πριν καν δοκιμάσουμε την πρώτη μπουκιά. Ένα κατακόκκινο ζελεδάκι, ένα πολύχρωμο δημητριακό ή ένα μπλε γλυκό τραβούν αμέσως το βλέμμα και, σε αρκετές περιπτώσεις, αυτό ακριβώς επιδιώκει η βιομηχανία τροφίμων. Οι τεχνητές χρωστικές προστίθενται για να κάνουν ένα προϊόν πιο ελκυστικό ή για να αποκαταστήσουν το χρώμα που χάνεται κατά την επεξεργασία.

Στην ετικέτα τις βλέπουμε συνήθως ως Ε-numbers, με τις Ε102, Ε110 και Ε129 να είναι ανάμεσα σε εκείνες που έχουν συζητηθεί περισσότερο. Θα τις βρούμε κυρίως σε γλυκά, αναψυκτικά, επιδόρπια και δημητριακά, αλλά μπορούν να εμφανίζονται και σε πιο απρόσμενα προϊόντα.

Το θέμα δεν έμεινε μόνο στις επιστημονικές συζητήσεις. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συγκεκριμένες χρωστικές συνοδεύονται υποχρεωτικά από προειδοποίηση στη συσκευασία, σύμφωνα με την οποία μπορεί να επηρεάζουν τη δραστηριότητα και την προσοχή των παιδιών. Η συγκεκριμένη ένδειξη αφορά τις Ε102, Ε104, Ε110, Ε122, Ε124 και Ε129, οπότε την επόμενη φορά που θα διαβάσουμε μια ετικέτα, αξίζει να γνωρίζουμε τι κρύβεται πίσω από αυτούς τους αριθμούς.

Δεν σημαίνει ότι ένα χρωματιστό γλυκό πρέπει να γίνει ο νέος διατροφικός μας εφιάλτης. Η συχνότητα είναι αυτή που κάνει τη διαφορά και μια γρήγορη ματιά στην ετικέτα μπορεί να μας πει περισσότερα απ’ όσα λέει η μπροστινή πλευρά της συσκευασίας.

Νιτρικά και νιτρώδη

Από τα πολύχρωμα δημητριακά περνάμε σε κάτι πολύ πιο γνώριμο - το μπέικον, το ζαμπόν, τις γαλοπούλες, τα λουκάνικα και γενικά τα επεξεργασμένα κρέατα που βρίσκουμε σχεδόν σε κάθε ψυγείο. Για να διατηρήσουν τη διάρκεια ζωής τους, το χαρακτηριστικό ροζ χρώμα και τη γεύση τους, αρκετά από αυτά περιέχουν νιτρικά ή νιτρώδη.

Στις ετικέτες μπορούμε να τα αναγνωρίσουμε ως Ε249, Ε250, Ε251 και Ε252. Τα νιτρικά μπορούν να μετατραπούν σε νιτρώδη και, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, τα νιτρώδη μπορούν να συμβάλουν στον σχηματισμό νιτροζαμινών, ενώσεων που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει κατατάξει το επεξεργασμένο κρέας στην κατηγορία των καρκινογόνων για τον άνθρωπο, με την κατανάλωση να συνδέεται ιδιαίτερα με τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Τα τελευταία χρόνια, νέες μελέτες εξετάζουν παράλληλα πιθανές σχέσεις ανάμεσα στην υψηλή πρόσληψη νιτρικών, νιτρωδών και άλλων συντηρητικών και σε άλλα προβλήματα υγείας.

Το σημαντικό εδώ είναι να μην πέσουμε στην παγίδα του «ποτέ ξανά αλλαντικά». Η έρευνα αφορά κυρίως τη συχνή και υψηλή κατανάλωση. Ένα τοστ με ζαμπόν πού και πού δεν χρειάζεται να μας γεμίσει ενοχές. Αν, όμως, τα αλλαντικά έχουν γίνει καθημερινή υπόθεση, ίσως ήρθε η ώρα να τους δώσουμε λίγο λιγότερο χώρο στο ψυγείο μας.

Πρόσθετα σάκχαρα

Εδώ τα πράγματα γίνονται λίγο πιο ύπουλα, γιατί δεν μιλάμε μόνο για τα τρόφιμα που όλοι αναγνωρίζουμε ως γλυκά. Ζάχαρη μπορεί να συναντήσουμε σε δημητριακά πρωινού, μπάρες, ψωμί, σάλτσες, έτοιμα ροφήματα, γιαούρτια με γεύσεις και προϊόντα που διαφημίζονται ως «ελαφριά» ή πιο υγιεινά.

Στην ετικέτα δεν θα τη βρούμε πάντα με τη λέξη «ζάχαρη». Μπορεί να εμφανίζεται ως σιρόπι γλυκόζης, σιρόπι φρουκτόζης, δεξτρόζη, μαλτοδεξτρίνη ή με άλλα ονόματα που δεν μας λένε πολλά με την πρώτη ματιά. Το αποτέλεσμα, όμως, παραμένει: προσθέτουμε περισσότερα ελεύθερα σάκχαρα στη διατροφή μας χωρίς απαραίτητα να το αντιλαμβανόμαστε.

Η υπερβολική κατανάλωση πρόσθετων σακχάρων έχει συνδεθεί με αύξηση του σωματικού βάρους και μεγαλύτερο κίνδυνο για προβλήματα όπως ο διαβήτης τύπου 2 και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Παράλληλα, η ζάχαρη αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την εμφάνιση τερηδόνας.

Δεν χρειάζεται να φοβόμαστε κάθε γραμμάριο ζάχαρης ούτε να κόψουμε τα γλυκά από τη ζωή μας. Χρειάζεται περισσότερο να προσέχουμε πόση ζάχαρη παίρνουμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Ένα προϊόν που φαίνεται αλμυρό ή «αθώο» μπορεί να κρύβει αρκετή ποσότητα, και η ετικέτα είναι ο πιο απλός τρόπος για να το ανακαλύψουμε.

Πολύ αλάτι

Το αλάτι είναι από εκείνα τα συστατικά που δύσκολα θα θέλαμε να αποχωριστούμε εντελώς. Δίνει γεύση, βοηθά στη συντήρηση και βρίσκεται σε αμέτρητα τρόφιμα. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ποσότητα που καταναλώνουμε καθημερινά ξεφεύγει, ιδιαίτερα επειδή μεγάλο μέρος του αλατιού που τρώμε δεν προέρχεται από την αλατιέρα.

Ψωμί του τοστ, τυριά, αλλαντικά, κράκερ, έτοιμες σάλτσες, πίτσες, σούπες και έτοιμα γεύματα μπορούν να μας δώσουν σημαντικές ποσότητες νατρίου μέσα στην ημέρα, ακόμη κι αν δεν έχουν ιδιαίτερα αλμυρή γεύση. Και όταν προσθέσουμε σε αυτά το αλάτι που χρησιμοποιούμε στο μαγείρεμα ή στο τραπέζι, ο λογαριασμός ανεβαίνει γρήγορα.

Η υπερβολική πρόσληψη νατρίου μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση και, μακροπρόθεσμα, να επιβαρύνει την καρδιά και τα αγγεία. Γι’ αυτό οι διατροφικές συστάσεις επιμένουν στη μείωση της κατανάλωσης αλατιού, ιδιαίτερα όταν η καθημερινή διατροφή μας βασίζεται σε πολλά συσκευασμένα και έτοιμα προϊόντα.

Το πιο εύκολο που μπορούμε να κάνουμε; Να αρχίσουμε να κοιτάμε την ποσότητα αλατιού ή νατρίου ανά 100 γραμμάρια και όχι μόνο να κρίνουμε ένα προϊόν από τη γεύση του. Γιατί μερικές φορές το τρόφιμο που δεν μας φαίνεται καθόλου αλμυρό έχει ήδη κάνει τη δουλειά του.

Κορεσμένα λιπαρά

Το λίπος δεν είναι ο εχθρός της διατροφής μας. Το σώμα μας το χρειάζεται και αρκετά τρόφιμα που αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής περιέχουν φυσικά λιπαρά. Όταν, όμως, τα κορεσμένα λιπαρά καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της καθημερινής μας διατροφής, τα πράγματα αλλάζουν.

Τα συναντάμε συχνά σε λιπαρά κρέατα, βούτυρο, πλήρη γαλακτοκομικά, τυριά, αλλά και σε αρκετά επεξεργασμένα προϊόντα, όπως μπισκότα, κέικ, πίτσες και έτοιμα γεύματα. Η συχνή κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης, γνωστής και ως «κακής» χοληστερόλης, γεγονός που συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Εδώ, λοιπόν, δεν χρειάζεται να κυνηγάμε το απόλυτο μηδέν. Περισσότερη σημασία έχει η συνολική εικόνα της διατροφής μας και το πόσο συχνά επιλέγουμε τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά.

Ένας απλός κανόνας μπορεί να μας βοηθήσει: όσο πιο συχνά ένα τρόφιμο εμφανίζεται στο καθημερινό μας μενού, τόσο περισσότερο αξίζει να ελέγχουμε τι πραγματικά περιέχει.

Τελικά, τι κρατάμε;

Η διατροφή μας στο τέλος δεν κρίνεται από ένα μπισκότο, ένα τοστ με αλλαντικά ή ένα έτοιμο γεύμα. Αυτό που μετρά περισσότερο είναι πόσο συχνά καταλήγουν τέτοιες επιλογές στο πιάτο μας και πόσο χώρο αφήνουμε παράλληλα σε φρέσκα, λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα.

Η μεγαλύτερη διαφορά γίνεται όταν κοιτάμε τη συνολική εικόνα. Όσο περισσότερο βασίζεται το καθημερινό μας φαγητό σε φρέσκα και λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα, τόσο λιγότερο χώρο αφήνουμε στα προϊόντα που είναι γεμάτα πρόσθετα, ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα λιπαρά.

Και την επόμενη φορά που θα σταθούμε μπροστά σε ένα ράφι, αξίζει να γυρίσουμε για λίγα δευτερόλεπτα τη συσκευασία. Δεν χρειάζεται να αναγνωρίζουμε κάθε περίεργη λέξη. Αρκεί να ξέρουμε ποιες αξίζει να προσέχουμε.

Με πληροφορίες από: Sciencefocus