Θέλετε να νιώθετε πιο ευτυχισμένοι; 3 τρόποι που προτείνει η επιστήμη

Η ευτυχία, λένε συχνά, είναι το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή. Ωστόσο, δεν είμαστε ιδιαίτερα καλοί στο να γνωρίζουμε πώς να την κατακτήσουμε.

Από το να αποφεύγουμε να μιλήσουμε σε αγνώστους μέχρι το να αγοράζουμε πράγματα για να νιώσουμε καλύτερα, κάνουμε πολλά πράγματα με στόχο να γίνουμε πιο ευτυχισμένοι, αλλά συχνά δεν λειτουργούν. Ακόμη πιο παράξενο είναι ότι η ίδια η προσπάθεια να νιώσουμε πιο ευτυχισμένοι μπορεί μερικές φορές να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα.

Ακολουθούν ορισμένα ενδιαφέροντα επιστημονικά ευρήματα από τον χώρο της έρευνας για την ευτυχία.

1. Πρέπει τελικά να μιλάμε με αγνώστους

Οι άνθρωποι είναι κοινωνικά όντα, όμως συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε σωστά αυτή την ανάγκη μας.

Μια μελέτη του 2014, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Experimental Psychology από τον Nicholas Epley του Πανεπιστημίου του Σικάγο και τη Juliana Schroeder του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, έδειξε ένα ενδιαφέρον χάσμα ανάμεσα σε αυτό που πιστεύουμε ότι χρειαζόμαστε και σε αυτό που πραγματικά μας κάνει καλό.

Οι ερευνητές ζήτησαν από επιβάτες των μέσων μαζικής μεταφοράς να κάνουν ένα από τα εξής τρία πράγματα κατά τη διάρκεια της διαδρομής τους: να προσπαθήσουν συνειδητά να επικοινωνήσουν με έναν άγνωστο, να παραμείνουν απομονωμένοι ή να μετακινηθούν όπως συνήθως.

Οι συμμετέχοντες που μίλησαν με κάποιον άγνωστο δήλωσαν ότι είχαν μια πιο θετική εμπειρία από τη διαδρομή τους. Το ενδιαφέρον είναι ότι πριν από το πείραμα πίστευαν το αντίθετο: ότι μια τέτοια συζήτηση θα έκανε τη μετακίνησή τους χειρότερη.

Μια ανασκόπηση ερευνών του 2022 από τους ίδιους ερευνητές και άλλους επιστήμονες κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι συστηματικά υποτιμούν τα οφέλη της κοινωνικής επαφής, εις βάρος της δικής τους ευημερίας.

Πιστεύουμε ότι το να μιλήσουμε σε έναν άγνωστο θα κάνει τη ζωή μας χειρότερη, ενώ στην πραγματικότητα συμβαίνει συχνά το αντίθετο.

Μια μετα-ανάλυση του 2020, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Self and Identity, προσπάθησε να εξηγήσει γιατί αποφεύγουμε τέτοιες συζητήσεις και διαπίστωσε ότι υπάρχουν πολλοί λόγοι: φοβόμαστε ότι η συζήτηση δεν θα είναι ευχάριστη, ότι δεν θα συμπαθήσουμε τον συνομιλητή μας ή ότι δεν θα καταφέρουμε να τη διατηρήσουμε.

Οι ερευνητές, ωστόσο, διαπίστωσαν ότι όλοι αυτοί οι φόβοι ήταν υπερβολικοί σε σχέση με την πραγματική εμπειρία.

Με απλά λόγια: αν θέλετε να νιώσετε λίγο καλύτερα, δοκιμάστε να πιάσετε κουβέντα με κάποιον που δεν γνωρίζετε. Η έρευνα δείχνει ότι πιθανότατα θα σας βοηθήσει.

2. Ο χρόνος είναι πιο σημαντικός από τα χρήματα

Οι συζητήσεις για τη σχέση χρημάτων και ευτυχίας είναι συνηθισμένες, όμως οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν ότι θα ήταν πιο ευτυχισμένοι αν είχαν περισσότερα χρήματα.

Ωστόσο, ένας άλλος πόρος φαίνεται να συνδέεται ακόμη περισσότερο με την ευτυχία: ο χρόνος.

Σε μια μελέτη του 2019 που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, οι ερευνητές ρώτησαν περίπου 1.000 αποφοίτους πανεπιστημίων αν έδιναν μεγαλύτερη αξία στον χρόνο ή στα χρήματα και στη συνέχεια τους παρακολούθησαν για έναν χρόνο.

Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα: όσοι έδιναν μεγαλύτερη σημασία στον χρόνο παρά στα χρήματα επέλεγαν δραστηριότητες που τους προσέφεραν μεγαλύτερη προσωπική ικανοποίηση και ήταν πιο ευτυχισμένοι έναν χρόνο μετά την αποφοίτησή τους.

Η συνεχής επικέντρωση στα χρήματα, εις βάρος άλλων ενδιαφερόντων, δεν οδηγεί απαραίτητα στην ευτυχία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα χρήματα δεν μπορούν να μας κάνουν πιο ευτυχισμένους. Η έρευνα δείχνει ότι μπορούν — αρκεί να τα χρησιμοποιούμε με τον σωστό τρόπο.

Μια ερευνητική ανασκόπηση του 2018 από επιστήμονες του UCLA και του Harvard Business School έδειξε ότι η αγορά υλικών αγαθών, γενικά, δεν αυξάνει σημαντικά την ευτυχία.

Τι λειτουργεί καλύτερα;

• Δαπάνες για άλλους ανθρώπους (όπως ένα δώρο ή μια δωρεά)
• Αγορές εμπειριών (όπως ένα ταξίδι ή η παρακολούθηση μιας συναυλίας)
• Αγορές χρόνου (όπως η ανάθεση εργασιών σε κάποιον άλλο)

Οι ερευνητές καταλήγουν ότι, ενώ οι υλικές αγορές συνήθως δεν αυξάνουν την ευτυχία, οι κοινωνικές προσφορές, οι εμπειρίες και η εξοικονόμηση χρόνου μπορούν να έχουν σημαντικό θετικό αποτέλεσμα.

Φυσικά, για κάποιον που δυσκολεύεται να καλύψει τις βασικές του ανάγκες, αυτή η συμβουλή δεν είναι απαραίτητα εφαρμόσιμη. Αν όμως υπάρχει διαθέσιμο εισόδημα για έξτρα έξοδα, ίσως αξίζει να επενδυθεί περισσότερο σε εμπειρίες και λιγότερο σε αντικείμενα.

3. Το να κυνηγάμε συνεχώς την ευτυχία μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα

Μπορεί να ακούγεται παράδοξο, αλλά η υπερβολική προσπάθεια να γίνουμε ευτυχισμένοι μπορεί τελικά να μας κάνει λιγότερο ευτυχισμένους.

Η ευτυχία, σύμφωνα με ορισμένες έρευνες, δεν είναι κάτι που μπορούμε να κυνηγήσουμε άμεσα.

Μια μελέτη του 2011 από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Ντένβερ και άλλων ιδρυμάτων διαπίστωσε ότι το να θεωρούμε την ευτυχία ως απόλυτη προτεραιότητα μπορεί να λειτουργήσει εναντίον μας.

Στην πρώτη από δύο μελέτες, οι γυναίκες που δήλωναν ότι έδιναν μεγάλη αξία στην ευτυχία ανέφεραν χαμηλότερα επίπεδα ευτυχίας όταν αντιμετώπιζαν μικρό ή μέτριο στρες στη ζωή τους.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η συνεχής επιδίωξη της ευτυχίας μπορεί να δημιουργεί υψηλές προσδοκίες, οι οποίες οδηγούν σε απογοήτευση.

Στο δεύτερο πείραμα, οι συμμετέχοντες πίστευαν ότι συμμετείχαν σε έρευνα για τηλεοπτικά προγράμματα. Κάποιοι διάβασαν ένα κείμενο για τη σημασία της ευτυχίας, ενώ άλλοι διάβασαν το ίδιο κείμενο με τη λέξη «ευτυχία» αντικατεστημένη από τη φράση «λήψη σωστών αποφάσεων».

Στη συνέχεια παρακολούθησαν ένα σύντομο βίντεο, είτε χαρούμενο είτε λυπηρό.

Το αποτέλεσμα ήταν απρόσμενο: όσοι είχαν προηγουμένως οδηγηθεί να δώσουν μεγαλύτερη σημασία στην ευτυχία ένιωσαν λιγότερο θετικά συναισθήματα μετά την παρακολούθηση του χαρούμενου βίντεο.

Οι ερευνητές εξηγούν ότι η προσπάθεια να ελέγχουμε συνεχώς τα συναισθήματά μας μπορεί να οδηγήσει σε χειρότερη ψυχολογική κατάσταση.

Μια άλλη μελέτη του 2017 από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τορόντο και του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ κατέληξε σε παρόμοια συμπεράσματα: η αποδοχή των συναισθημάτων μας συνδέεται περισσότερο με την ψυχική υγεία από την προσπάθεια να τα ελέγχουμε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να κάνουμε πράγματα που μας κάνουν πιο χαρούμενους. Σημαίνει όμως ότι η εμμονή με την ευτυχία και η προσπάθεια να ελέγχουμε κάθε συναίσθημά μας πιθανότατα δεν είναι ο καλύτερος δρόμος για να τη βρούμε.

Σημείωση: Το άρθρο δεν αποτελεί συμβουλή ψυχικής υγείας, αλλά παρουσιάζει ορισμένα επιστημονικά ευρήματα που σχετίζονται με την ευτυχία. Αν αντιμετωπίζετε κατάθλιψη ή δυσκολεύεστε συχνά να νιώσετε χαρά, η συμβουλή ενός ειδικού ψυχικής υγείας μπορεί πάντα να είναι χρήσιμη.

Πηγή: Popular Science