Διπολική διαταραχή: Όλα όσα πρέπει να ξέρουν οι ασθενείς και οι οικείοι τους

Στις αρχές Μαΐου κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Gutenberg το βιβλίο «Διπολική Διαταραχή. Ένας οδηγός για εσάς και τα αγαπημένα σας πρόσωπα» του Francis Mark Mondimore (464 σελίδες 17×24), σε μετάφραση της Ευαγγελίας Στανίτσα και με την επιστημονική επιμέλεια του ομότιμου καθηγητή Ψυχιατρικής Βενετσάνου Μαυρέα. Το θέμα μάς ενδιαφέρει πολύ (στην Ελλάδα περίπου το 1% του πληθυσμού πάσχει από διπολική διαταραχή: μιλάμε δηλαδή για κάπου 100.000 ανθρώπους…), οπότε επιδιώξαμε μία σχετική συζήτηση με τον επιμελητή της έκδοσης. Τον ευχαριστούμε θερμά για την προθυμία και τον χρόνο του.

Διαβάστε τι μας είπε:

Κ.Α.: Κύριε καθηγητά, το κλασικό βιβλίο του Francis Mark Mondimore απευθύνεται τόσο στους ανθρώπους που ζουν με διπολική διαταραχή όσο και στους οικείους τους. Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σας, το βασικό του προτέρημα και σε τι διαφέρει από άλλα βιβλία αυτοβοήθειας ή ενημέρωσης για τη διπολική διαταραχή;

Βενετσάνος Μαυρέας: Το βιβλίο αυτό είναι όπως λέτε κλασικό. Η ελληνική μετάφραση αφορά την 4η έκδοση του βιβλίου, του 2020, με την 1η έκδοση το 1999. Προέρχεται από μια από τις σημαντικότερες ιατρικές σχολές των ΗΠΑ, αυτήν του Πανεπιστημίου Johns Hopkins και συγκεκριμένα του ειδικού τμήματος των συναισθηματικών διαταραχών υπό τον αναπληρωτή Καθηγητή Francis Mondimore, πράγμα που εγγυάται για την αξιοπιστία και εγκυρότητα των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτό. Η διαφορά από άλλους οδηγούς αυτοβοήθειας είναι η πληθώρα των πληροφοριών που περιέχει. Συνήθως οι οδηγοί αυτοβοήθειας και ενημέρωσης είναι μικρά βιβλία λίγων σελίδων που έχουν στόχο να δώσουν μόνο τις βασικές πληροφορίες για τη διπολική διαταραχή και να ευαισθητοποιήσουν τους πάσχοντες και τις οικογένειες ή ακόμα και το ευρύ κοινό. Όμως, συχνά οι ασθενείς και οι οικογένειες που αντιμετωπίζουν ειδικά προβλήματα βρίσκουν πολύ λίγα πράγματα ή μόνο γενικές συμβουλές γι’ αυτά. Το βιβλίο αυτό ακολουθεί την αντίθετη άποψη. Είναι ένα βιβλίο στο οποίο οι ασθενείς και οι οικογένειές τους θα βρουν με λεπτομέρειες τα πάντα που αφορούν τη διπολική διαταραχή. Η αρχή του βιβλίου είναι «περισσότερη πληροφορία, καλύτερη ενημέρωση». Εδώ να σημειώσω πως συχνά οι ασθενείς μας έρχονται «διαβασμένοι» μέσω της αναζήτησης στο διαδίκτυο, που περιέχει πολλές πληροφορίες, όχι πάντοτε ακριβείς. Το βιβλίο βοηθάει και εδώ, ώστε να διορθώνονται οι λάθος πληροφορίες.

Κ.Α.: Από την άλλη, πόσο εύκολο είναι για έναν μη ειδικό αναγνώστη να κατανοήσει όλα αυτά που περιγράφονται στις σελίδες του βιβλίου; Καταφέρνει να κρατήσει ο συγγραφέας μια κάποια ισορροπία ανάμεσα στην επιστημονική ακρίβεια και την απλή, καθημερινή γλώσσα;

Β.Μ.: Όλες οι πληροφορίες που περιέχονται στο βιβλίο είναι δοσμένες σε απλή γλώσσα που μπορεί να κατανοήσει το μέσο άτομο. Τα επιστημονικά δεδομένα παρατίθενται με εύληπτο τρόπο ώστε ο καθένας να μπορεί να τα καταλάβει. Για παράδειγμα, στο κεφάλαιο που αναφέρεται στη σημασία των βιολογικών (κιρκάδιων) ρυθμών στη διπολική διαταραχή, μεταξύ των οποίων και του ύπνου, τα δεδομένα δίνονται με τέτοιον τρόπο ώστε να είναι αντιληπτά από τον καθένα. Επίσης σε αυτό βοηθάει σημαντικά η παράθεση κλινικών παραδειγμάτων. Διαβάζοντάς τα, πολλοί ασθενείς βλέπουν ομοιότητες με τις δικές τους εμπειρίες.

Κ.Α.: Πολύ καλά. Πείτε μου κάτι άλλο: Ποια είναι τα πιο σημαντικά σημεία του βιβλίου για έναν άνθρωπο που μόλις έχει λάβει διάγνωση διπολικής διαταραχής;

Β.Μ.: Είναι δύσκολο να πει κάποιος. Όμως, θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικά τα κεφάλαια που αφορούν τη διάγνωση, μιας και δεν αρκεί μόνο η διάγνωση που έδωσε σωστά ο ψυχίατρος, αλλά και η κατανόηση των συμπτωμάτων και η ίδια η ιστορία τού πώς κάποιοι μεγάλοι ψυχίατροι του παρελθόντος έφτασαν στην ταυτοποίηση αυτού που κάποτε ονομαζόταν μανιοκαταθλιπτική ψύχωση και σήμερα διπολική διαταραχή. Επιπλέον, τα κεφάλαια που αφορούν τη φαρμακευτική θεραπεία αλλά κι όλες τις βιολογικές θεραπευτικές μεθόδους, γιατί είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον ασθενή, αλλά και για την οικογένεια, να γνωρίζουν αναλυτικά την αξία και τη δράση των θεραπειών αυτών, αλλά και των ανεπιθύμητων ενεργειών τους. Επίσης σημαντικό τμήμα αφορά τις ψυχοθεραπευτικές μεθόδους, που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας. Δεν πρέπει να παραλείψω τα κεφάλαια που αφορούν την αιτιολογία της διπολικής διαταραχής, αλλά και εκείνα που αφορούν τις γυναίκες αλλά και ειδικούς πληθυσμούς όπως τα παιδιά και οι έφηβοι, αλλά και τη συννοσηρότητα με τη χρήση αλκοόλ και ψυχοδραστικών ουσιών. Ο στόχος για τον ασθενή, αλλά και για την οικογένεια, είναι η αναγνώριση και αποδοχή της ασθένειας και η δυνατότητα να ζήσουν με αυτήν.

Κ.Α.: Οπότε όλα αυτά αρκούν και για την οικογένεια, τους συντρόφους ή τους φίλους ενός ανθρώπου που μόλις διαγνώστηκε, σωστά;

Β.Μ.: Ναι, η οικογένεια θα ωφεληθεί σημαντικά από τα ίδια κεφάλαια που αναφέρω παραπάνω. Όμως, τα τελευταία κεφάλαια που αφορούν το ρόλο της αλλά και την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων είναι πολύτιμα γι’ αυτούς.

Κ.Α.: Ποια παρανόηση βοηθά περισσότερο να διορθωθεί το βιβλίο;

Β.Μ.: Υπάρχουν πολλές παρανοήσεις γύρω από τη διπολική διαταραχή τις οποίες το βιβλίο αμβλύνει σημαντικά. Πρώτα απ’ όλα, είναι σημαντική η διευκρίνηση πως η διπολική διαταραχή έχει φασική πορεία και πως είναι δυνατό οι ασθενείς που βρίσκονται σε ένα καλό θεραπευτικό σχήμα, με τη σωστή αγωγή και την απαραίτητη ψυχοθεραπευτική υποστήριξη, να παραμείνουν χωρίς συμπτώματα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, συχνά για αρκετά χρόνια. Δεύτερο, πως είναι δυνατό να προλάβεις μια υποτροπή στο πρώτο στάδιο ώστε να επέμβει ο ψυχίατρος εγκαίρως, φτάνει να αναγνωρίσεις τα πρώτα συμπτώματα, όπως π.χ. την αλλαγή του ρυθμού του ύπνου, που προηγούνται της πλήρους ανάπτυξης ενός επεισοδίου. Τρίτον, θα πρόσθετα στη μείωση του στίγματος που φέρνει η λέξη μανία αλλά και η λέξη ψύχωση, μιας και έτσι αποκαλούνταν στο παρελθόν. Θα πρόσθετα και πολλές ακόμη, αλλά είναι τόσες πολλές.

Κ.Α.: Η διπολική διαταραχή παραμένει ακόμη και στις μέρες μας φορτισμένη κοινωνικά. Με ποιον τρόπο οφείλει κανείς να αντιμετωπίσει το στίγμα;

Β.Μ.: Η ενημέρωση και η εκπαίδευση είναι βασικοί παράγοντες. Στο παρελθόν, η ψυχική ασθένεια παρέμεινε επτασφράγιστο μυστικό στις οικογένειες, πράγμα που συμβαίνει ακόμα στις σοβαρές ψυχικές διαταραχές. Το βάρος της κληρονομικότητας είναι ένας σημαντικός παράγοντας, μιας και γνωρίζουμε πως υπάρχει αυξημένος κίνδυνος νόσησης στις επόμενες γενιές. Όμως ο «εγγραμματισμός» της κοινωνίας για τις ψυχικές διαταραχές, που πρέπει να ξεκινήσει από την εκπαίδευση, είναι ένα μεγάλο έργο που θα χρειαστεί μεγάλο χρονικό διάστημα για να φέρει σημαντικές αλλαγές. Επίσης σημαντικό ρόλο σε αυτήν την προσπάθεια μπορούν να παίξουν γνωστά άτομα που θα μιλήσουν για την πάθηση από την οποία πάσχουν, όπως συγγραφείς, καλλιτέχνες κλπ.

Κ.Α.: Είμαι πολύ σίγουρος και εγώ πως θα βοηθούσε πολύ κάτι τέτοιο. Τώρα, έχω ένα πλέγμα ερωτήσεων για τη συνέχεια, αν μού επιτρέπετε, γιατί τυχαίνει να γνωρίζω πως το πρόβλημα συχνά είναι και πρόβλημα ορολογίας. Λοιπόν, πόσο σημαντική είναι η διάκριση ανάμεσα στη μανία, την υπομανία και την κατάθλιψη; Πόσο συχνά συγχέεται η διπολική διαταραχή με τη μονοπολική κατάθλιψη, ή με την οριακή διαταραχή προσωπικότητας; Ποιες άλλες διαταραχές ή καταστάσεις μπορούν να μπερδευτούν με τη διπολική διαταραχή; Και τέλος, πόσο καθαρά εξηγείται η διαφορά ανάμεσα στην προσωπικότητα ενός ανθρώπου και στα συμπτώματα μιας διαταραχής;

Β.Μ.: Η διάκριση ανάμεσα στις διάφορες φάσεις είναι σαφής. Με εξαίρεση τις μικτές φάσεις της ασθένειας όπου υπάρχουν συμπτώματα και από τις δύο φάσεις, η αναγνώριση συνήθως δεν είναι δύσκολη για έναν έμπειρο κλινικό. Όμως ένα πρόβλημα μπορεί να υπάρξει για τις φάσεις της υπομανίας, όπου τα συμπτώματα δεν είναι τόσο έντονα και μπορεί να διαφύγουν της προσοχής. Σε αυτή την περίπτωση, στη λεγόμενη διπολική ΙΙ, η διάγνωση μπορεί να διαφύγει. Επίσης συχνά, ιδιαίτερα στην εφηβεία και στην αρχή της ενήλικης ζωής, η διπολική διαταραχή συχνά αρχίζει με ένα σοβαρό καταθλιπτικό επεισόδιο, οπότε αρχικά παίρνει τη διάγνωση της μονοπολικής κατάθλιψης. Αργότερα βέβαια έρχεται το πρώτο μανιακό ή υπομανιακό επεισόδιο, και η διάγνωση αλλάζει. Όμως, συχνά, σε αυτές τις περιπτώσεις έχουν παραβλεφθεί πολύ ήπια, διάρκειας ολίγων ημερών, υπομανιακά συμπτώματα κατά την εφηβεία, ή πριν το καταθλιπτικό επεισόδιο. Η οριακή διαταραχή προσωπικότητας παρουσιάζει έντονα συναισθηματικά συμπτώματα, αλλά δεν έχει φασική πορεία, ενώ οι εξάρσεις συχνά συνδέονται με ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Σύγχυση επίσης μπορεί να υπάρξει με τη ΔΕΠΥ, με την οποία έχει πολλά κοινά συμπτώματα. Όμως η έναρξη στην παιδική ηλικία αλλά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάνουν εύκολο τον διαχωρισμό. Βέβαια, μπορεί να συνυπάρχει με τη διπολική διαταραχή. Τέλος, σε περιπτώσεις που σε ένα επεισόδιο υπάρχουν και ψυχωτικά συμπτώματα συμβαίνει να τεθεί η διάγνωση της σχιζοφρένειας ή της σχιζοσυναισθηματικής διαταραχής, ένα μεγάλο διαγνωστικό λάθος γιατί αφενός μεν δεν θα δοθεί η σωστή θεραπεία, και αφετέρου ο ασθενής επωμίζεται και το μεγάλο κοινωνικό στίγμα που φέρνουν οι ψυχώσεις. Όσον αφορά την προσωπικότητα, πρέπει να τονίσουμε πως η διπολική διαταραχή δεν συνδέεται με κάποιο τύπο προσωπικότητας. Μόνον η λεγόμενη «υπερθυμική» προσωπικότητα που χαρακτηρίζεται από μόνιμα υψηλά επίπεδα ενεργητικότητας, αισιοδοξία και εξωστρέφεια, έχει κοινά στοιχεία με την υπομανιακή φάση της διπολικής διαταραχής και θεωρείται από ορισμένους ερευνητές ως μέρος ενός ευρύτερου «διπολικού φάσματος».

Κ.Α.: Ας δούμε λίγο και το θέμα των φαρμάκων. Το βιβλίο μιλά για τη φαρμακευτική αγωγή χωρίς να την παρουσιάζει ούτε φοβικά ούτε απλουστευτικά. Θα λέγατε ότι αυτό είναι πιθανότατα ένα από τα πιο δυνατά του σημεία;

Β.Μ.: Νομίζω πως πράγματι αυτό είναι ένα δυνατό του σημείο. Το βιβλίο ξεκαθαρίζει αυτά τα πράγματα με ακρίβεια και σε εύληπτη γλώσσα και θεωρώ πως αυτό ανακουφίζει τον ασθενή και μειώνει το άγχος του. Βέβαια, αυτή είναι και η υποχρέωση του ψυχιάτρου που πάντοτε πρέπει να ενημερώνει με σαφήνεια τον ασθενή πριν τη χορήγηση της φαρμακευτικής αγωγής.

Κ.Α.: Ποιο είναι το πιο συχνό άγχος των ασθενών απέναντι στη φαρμακευτική αγωγή;

Β.Μ.: Η εμπειρία των ψυχιάτρων στη χορήγηση των ψυχοφαρμάκων είναι πως οι φόβοι των ασθενών επικεντρώνονται σε κάποια θέματα. Το πρώτο, αν τα φάρμακα δημιουργούν εθισμό και εξάρτηση από αυτά. Δεύτερον, αν δημιουργούν ανεπιθύμητες ενέργειες (παρενέργειες). Τρίτον και πολύ σημαντικό, για πόσο χρονικό διάστημα πρέπει να τα παίρνουν. Συχνά, στη δεύτερη επίσκεψη και αφού έχουν χορηγηθεί, έχουν διαβάσει το φύλλο οδηγιών που συνοδεύει τη συσκευασία και έχουν ανησυχήσει για τις παρενέργειες που αναγράφει. Αυτό όμως που δημιουργεί συχνά μεγάλο άγχος και προβληματισμό είναι πως στη διπολική διαταραχή η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να λαμβάνεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ίσως και διά βίου. Εκεί συχνά βοηθάει ο ψυχίατρος να φέρνει ανάλογα παραδείγματα από τη σωματική ιατρική, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και η υπέρταση. Και βέβαια πως η σωστή λήψη της φαρμακευτικής αγωγής αποτελεί εγγύηση για μια καλή ζωή στο μέλλον.

Κ.Α.: Μιας και μιλήσατε για διά βίου φαρμακευτική αγωγή, το βιβλίο δίνει γενικά έμφαση στη μακροχρόνια διαχείριση της διπολικής διαταραχής. Γιατί έχει σημασία αυτή η προοπτική;

Β.Μ.: Η διπολική διαταραχή είναι μια χρόνια ασθένεια. Αυτό σημαίνει πως η ζωή του ασθενούς πρέπει να προσαρμοστεί με βάση αυτό το δεδομένο. Η αντιμετώπιση της ασθένειας αυτής δεν αφορά μόνο τον έλεγχο και την ύφεση των συμπτωμάτων. Οι προσαρμογές που πρέπει να γίνουν αφορούν τον τρόπο ζωής και την τήρηση κάποιων κανόνων ώστε να αποφεύγονται όλα εκείνα που μπορεί να πυροδοτήσουν ένα νέο επεισόδιο, όπως για παράδειγμα η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ και η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών. Τελικά, αυτό που επιδιώκεται είναι να ζήσει ο ασθενής μια φυσιολογική ζωή με καλή ποιότητα ζωής.

Κ.Α.: Κατανοητό. Τώρα, πώς μπορεί να βοηθήσει η οικογένεια, αλλά χωρίς να γίνει παρεμβατική ή ελεγκτική; Ποια λάθη κάνουν συχνότερα οι οικείοι ενός ασθενούς, ακόμη και όταν έχουν καλές προθέσεις;

Β.Μ.: Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εμπλέκεται η οικογένεια στο θεραπευτικό πλάνο, αλλά με τον σωστό τρόπο. Η «υπερπαρεμβατική» οικογένεια μπορεί να φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα, λόγω της μεγάλης πίεσης που ασκεί, η οποία συχνά εκλαμβάνεται από τον ασθενή ως περιορισμός της ανεξαρτησίας και της αυτονομίας του. Η ερμηνεία κάθε διαφοράς στη συμπεριφορά σαν προανάκρουσμα σε μια νέα υποτροπή, και η υπερβολική ανησυχία των συγγενών που ερμηνεύουν έτσι τα πράγματα, δεν βοηθάει. Η οικογένεια πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένη για την ασθένεια του αγαπημένου της προσώπου και να συνεργάζεται με τον ψυχίατρο. Από την άλλη πλευρά, ο ψυχίατρος, όπως οφείλει, τηρεί το απόρρητο στα ευαίσθητα θέματα που δεν αφορούν την πορεία της ασθένειας αλλά τις σχέσεις μέσα στην οικογένεια και τα προσωπικά θέματα του ασθενούς. Η ήρεμη αντιμετώπιση της ασθένειας από την οικογένεια, η οποία πρέπει να παρεμβαίνει με τον σωστό τρόπο και όταν πρέπει, είναι η ορθή τακτική.

Κ.Α.: Όπως είπατε και πριν, το βιβλίο αφιερώνει ένα κεφάλαιο στα παιδιά και τους εφήβους. Γιατί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη η συζήτηση για τη διπολική διαταραχή σε αυτές τις ηλικίες;

Β.Μ.: Παρά το γεγονός πως η διπολική διαταραχή αρχίζει συνήθως μετά την εφηβεία στην ενήλικη ζωή, είναι δυνατό να παρατηρηθεί έναρξη και κατά την εφηβεία, αλλά ακόμη και κατά την παιδική ηλικία. Η διάγνωση και η αντιμετώπισή της σε αυτές τις ηλικίες δεν είναι εύκολες, γιατί στη μεν διάγνωση μπορεί να παρεμβάλλονται οι αλλαγές που αναμένονται από την ανάπτυξη, πράγμα που πρέπει ο παιδοψυχίατρος να λάβει υπόψη, αλλά και η αντιμετώπιση πρέπει να προσαρμοστεί στα δεδομένα της ηλικίας, τόσο τα βιολογικά, όσο και τα αναπτυξιακά. Επιπλέον, η οικογένεια είναι δύσκολο να αποδεχτεί πως μια σοβαρή ψυχική ασθένεια συμβαίνει στο παιδί τους, και τείνει να ερμηνεύσει τα συμπτώματα ως αλλαγές που έχουν να κάνουν με την ηλικία και την ανάπτυξη. Σε αυτό το σημείο, η επίσκεψη σε έμπειρο παιδοψυχίατρο που θα κάνει τη διάγνωση, και θα χειριστεί την απογοήτευση της οικογένειας για τη διάγνωση, είναι απαραίτητη. Το κεφάλαιο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ιδιαίτερα από άτομα με διπολική διαταραχή που έχουν παιδιά, ώστε να γνωρίζουν σε περίπτωση που και το παιδί ή ο έφηβος αναπτύξει την ασθένεια.

Κ.Α.: Υπάρχουν επίσης ειδικά ζητήματα για τις γυναίκες με διπολική διαταραχή που το βιβλίο αναδεικνύει με επάρκεια. Πώς επηρεάζουν η εγκυμοσύνη, η λοχεία και οι ορμονικές μεταβολές τη συζήτηση για τη θεραπεία;

Β.Μ.: Αυτό το κεφάλαιο είναι πολύτιμο για τις γυναίκες ασθενείς με διπολική διαταραχή. Στις γυναίκες κατά τον καταμήνιο κύκλο συμβαίνουν μεγάλες ορμονικές αλλαγές σε μικρό χρονικό διάστημα. Επιπλέον, η εγκυμοσύνη αλλάζει πλήρως το ορμονικό περιβάλλον της μέλλουσας μητέρας, ενώ κατά τον τοκετό το ορμονικό περιβάλλον αλλάζει με δραματικό τρόπο μέσα σε λίγες μόνο ώρες. Αποτελέσματα όλων αυτών είναι η αυξημένη συχνότητα επεισοδίων μετά τον τοκετό, ενώ στη συμπτωματολογία των γυναικών με διπολική διαταραχή υπάρχουν σημαντικές διαφορές, με τα καταθλιπτικά επεισόδια να υπερτερούν των μανιακών. Όλα αυτά θέτουν σημαντικά ζητήματα που απαντώνται σε αυτό το κεφάλαιο, όπως ο οικογενειακός προγραμματισμός και η λήψη των φαρμάκων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά από αυτήν. Σε άλλο κεφάλαιο επίσης τίθεται το θέμα της κληρονομικότητας και της συμβουλευτικής γι’ αυτούς που επιθυμούν να γίνουν γονείς.

Κ.Α.: Υπάρχουν σημεία στα οποία ο αναγνώστης πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός, ώστε να μη χρησιμοποιήσει το βιβλίο για αυτοδιάγνωση;

Β.Μ.: Το βιβλίο, όπως και όλοι οι οδηγοί για τις ψυχικές διαταραχές, δεν προσφέρεται γ’ αυτόν τον σκοπό. Η διαγνωστική διαδικασία στην ψυχιατρική είναι ένα σύμπλοκο θέμα στο οποίο λαμβάνονται υπόψη πολλοί παράγοντες και όχι μόνο η συμπτωματολογία. Επιπλέον, η χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής αποτελεί αποκλειστικά πεδίο του ψυχιάτρου, σε συνεργασία πάντοτε με τον ασθενή. Η αυτοδιάγνωση και αυτοθεραπεία έχουν συχνά αρνητικά ή ακόμη και πολύ άσχημα αποτελέσματα. Ο αναγνώστης πρέπει να το δει ως πηγή πληροφοριών που θα εμπλουτίσει τις γνώσεις του και θα διευκολύνει τη διαδικασία της επαφής με τον ψυχίατρο και της συνέχισης της συνεργασίας τους που αναμένεται να είναι μακροχρόνια.

Κ.Α.: Πολύ ωραία. Τώρα, καθώς πλησιάζουμε προς το τέλος, ποια κεφάλαια θα προτείνατε να διαβάσει πρώτα ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε σύγχυση μετά τη διάγνωση, είτε τη δική του είτε ενός κοντινού του προσώπου; Αν είναι, δηλαδή, γονιός, παιδί ή σύντροφος του ασθενούς;

Β.Μ.: Τα πρώτα κεφάλαια, όπου δίνονται με σαφήνεια η έννοια και τα συμπτώματα της ασθένειας, είναι σημαντικό να διαβαστούν πρώτα, ώστε οι ασθενείς και οι οικείοι τους να ξεδιαλύνουν όσα ερωτήματα έχουν για την ασθένεια, τα συμπτώματά της και την πορεία της. Ιδιαίτερα βοηθούν εδώ τα κλινικά παραδείγματα στα οποία θα αναγνωρίσουν και δικές τους εμπειρίες. Τέλος, τα τελευταία κεφάλαια που αφορούν τη ζωή με τη διπολική διαταραχή και τα καθημερινά προβλήματα, τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και τον ρόλο της οικογένειας θα πρέπει να ακολουθήσουν.

Κ.Α.: Αν έπρεπε να κρατήσουμε ένα βασικό μήνυμα από το βιβλίο, ποιο θα ήταν;

Β.Μ.: Ότι μπορούμε να ζήσουμε με τη διπολική διαταραχή όπως όλοι οι άλλοι άνθρωποι, με τους απαραίτητους περιορισμούς που επιβάλλει η ασθένεια, και ότι είναι σημαντικό τόσο οι πάσχοντες όσο και οι οικείοι τους να είναι πλήρως ενημερωμένοι.

Κ.Α.: Κύριε καθηγητά, σας ευχαριστώ θερμά!

ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ:

Η διπολική διαταραχή, από την οποία πάσχει το 2,4% του παγκόσμιου πληθυσμού, ταλαιπωρεί εκατομμύρια συνηθισμένους ανθρώπους, που δεν θέλουν τίποτε άλλο από το να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους μετά τη διάγνωση και θεραπεία των ίδιων ή των μελών της οικογένειάς τους. Αυτό το βιβλίο είναι γραμμένο για αυτούς. Το προσωπικό κόστος της διπολικής διαταραχής για τα άτομα που πάσχουν και τους οικείους τους είναι σημαντικό. Πέραν των θεραπευτικών παρεμβάσεων, περιλαμβάνει προβλήματα στην καθημερινή τους ζωή, αλλά και διακρίσεις λόγω του στίγματος της ψυχικής νόσου. Σήμερα έχουμε αρκετά αξιόπιστα φάρμακα που συμβάλλουν τόσο στην ύφεση των συμπτωμάτων της διπολικής διαταραχής όσο και στη μείωση της συχνότητας των υποτροπών της, καθώς και ειδικές στοχευμένες ψυχοθεραπείες. Το βιβλίο είναι ιδιαίτερα ενημερωτικό. Οι πληροφορίες που περιέχει στα 25 κεφάλαιά του εμπερικλείουν τις τελευταίες εξελίξεις για τη διπολική διαταραχή. Απευθύνεται στους πάσχοντες και στις οικογένειές τους, αλλά είναι χρήσιμο και στους επαγγελματίες ψυχικής υγείας.

Ο δρ Francis Mondimore είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικών Επιστημών στο Johns Hopkins University School of Medicine. Έχει γράψει πλήθος επιστημονικών άρθρων και βιβλίων για θέματα ψυχικής υγείας. Είναι ιδιαίτερα γνωστός στο ευρύ κοινό για τις εκδόσεις του αναφορικά με τη διπολική διαταραχή και την κατάθλιψη.

* * *

Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα και Πέμπτη. Κάθε Σάββατο, παρουσιάζουμε το πορτρέτο μιας «άγνωστης» γυναίκας πρωτοπόρου του περασμένου καιρού, ή μιας Άλλης Γυναίκας. Τις Κυριακές, η στήλη μεταμορφώνεται στο Βιβλίο της Εβδομάδας. Στείλτε μας μέιλ αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Μην ξεχνάτε, επίσης, πως κάθε Τρίτη πρωί έχουμε και πόντκαστ! Σας ευχαριστούμε πολύ.