Γιορτή του Πατέρα: Η εξωσωματική γονιμοποίηση από την πλευρά του άνδρα

Γράφει ο Γ.Π.

Έχω διαβάσει πολλά άρθρα και κείμενα για την εξωσωματική γονιμοποίηση από την πλευρά της γυναίκας και είναι όλα σωστά. Η εμπειρία της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για τη γυναίκα είναι κάτι εξαιρετικά δύσκολο. Οι ενέσεις για τη διέγερση των ωοθηκών, η καθημερινή παρακολούθηση στη γυναικολογική καρέκλα -όχι ό,τι πιο εύκολο για καμιά τους-, η ωοληψία -στο χειρουργείο και με μέθη-, η αναμονή, η εμβρυομεταφορά, ξανά η αναμονή και στο τέλος η απογοήτευση που στις «τέλειες» περιπτώσεις -αν μπορείς να χαρακτηρίσεις έτσι κάποιες- θα προκύψει μέσα από το εργαστήριο πριν την εμβρυομεταφορά, δηλαδή δεν θα προκύψουν έμβρυα (όπως στη δική μας περίπτωση), ενώ σε «καλές» περιπτώσεις θα έρθει μαζί με μια νορμάλ περίοδο, στις «κακές» με μια πολύ άσχημη αποβολή ή και δύο και τρεις και πολλές. Αδιαμφισβήτητα, η γυναίκα περνάει το δύσκολο κομμάτι της ιστορίας, αλλά σήμερα είμαι εδώ για να σας πω πώς είναι από την πλευρά του άνδρα.

Όσο σημαντικό είναι να έχει ωάρια καλής ποιότητας η γυναίκα, άλλο τόσο είναι σημαντικό να έχει καλής ποιότητας σπέρμα ο άνδρας. Ο μόνος τρόπος για να το μάθει αυτό η κλινική στην οποία έχεις απευθυνθεί, είναι να δώσεις δείγμα από το σπέρμα σου. Και υπάρχει ένας τρόπος για να γίνει αυτό. Ο οργασμός. Περνάς σε ένα δωμάτιο με ηχομόνωση μόνος σου, κλείνεις και κλειδώνεις την πόρτα και πρέπει να έρθεις σε οργασμό μέσα σε έναν ουροσυλλέκτη. Για να σε βοηθήσουν, υπάρχει τηλεόραση με hot περιεχόμενο και περιοδικά για τους λάτρεις του βιβλίου. Όσο κι αν κάτι τέτοιο ήταν απόλαυση στην εφηβεία σου, το να το κάνεις στην ενήλικη ζωή σου, συνοδευόμενος ως το δωμάτιο από μια υπάλληλο της κλινικής που προχωράει μπροστά κρατώντας τον ουροσυλλέκτη σου στα χέρια, περνώντας ανάμεσα από ζευγάρια σε αναμονή σε έναν ασφυκτικά γεμάτο χώρο αναμονής και με 30 άτομα το λιγότερο να περιμένουν κάτι έξω από τον χώρο που εσύ θα μπεις για να τον παίξεις -και αυτό το ξέρουν όλοι-, πιστέψτε με, δεν έχει καμία απόλαυση, χαρά ή πλάκα. Έχει αμηχανία και εκείνα τα βλέμματα των άλλων: «Ξέρω τι πας να κάνεις, enjoy!». Και φυσικά αυτό δεν είναι κάτι που θα κάνεις μία φορά και τέλος, γιατί αυτό το δείγμα είναι το πρώτο που θα εξεταστεί. Αν βρεθούν βλάβες, ω φίλε μου, την έκατσες… Θα πρέπει να πάρεις αγωγή, μετά να πας για να ξαναδώσεις σπέρμα προκειμένου να εξεταστεί κ.λπ., κ.λπ.

Όταν μετά από πολλές επαναλήψεις θα έχετε φτάσει στο σημείο να μπορείς να δώσεις σπέρμα για να γονιμοποιηθούν τα ωάρια της γυναίκας σου, τότε θα πρέπει την ημέρα της ωοληψίας, μόλις εκείνη φύγει για να μπει στο χειρουργείο, εσύ να περιμένεις τη σειρά σου για να δώσεις σπέρμα. Γιατί το θέλουν φρέσκο. Της ώρας. Θα έχεις δηλαδή την αγωνία σου για το κορίτσι που μπήκε μέσα τρέμοντας, να πάνε όλα καλά, να μην πονάει όταν βγει, να έχει μια καλή ανάνηψη και παράλληλα θα πρέπει να είσαι αρκετά cool για να έρθεις σε οργασμό στο περιβάλλον και στις συνθήκες που σου είπα νωρίτερα. Θα ακουστεί κάπως ακραίο, αλλά με τη σύζυγό μου αποφασίσαμε να μετακομίσουμε για να είμαστε πιο κοντά στην κλινική. Ο λόγος; Πρώτον, γιατί η καθημερινή παρακολούθηση κατά τις 12-14 μέρες της διέγερσης των ωοθηκών θα μας ήθελε 1 ώρα και 30 λεπτά στο αυτοκίνητο, προκειμένου να είμαστε 9.30-10.00 π.μ. στην κλινική για αιμοληψία και ενδοκολπικό υπέρηχο. Δεύτερον, για να μπορώ εγώ να κάνω «τη δουλειά», δηλαδή την εκσπερμάτιση στο σπίτι όποτε χρειάζεται, και να τους πηγαίνω το δείγμα εντός 30 λεπτών (μετά είναι για πέταμα), ώστε να μη χρειάζεται να περνάω όλη αυτή την αμήχανη φάση.

Τρία χρόνια σοβαρής προσπάθειας δεν κατάφεραν να μας δώσουν το παιδί που τόσο πολύ θέλαμε. Και εδώ θέλω να θίξω ένα θέμα που συχνά μένει στη σκιά: τον ανδρικό παράγοντα στην υπογονιμότητα. Συνήθως, η συζήτηση γέρνει προς την πλευρά της γυναίκας, λες και όλα κρίνονται από την ποιότητα των ωαρίων. Όμως το σπέρμα δεν είναι απλώς «το υλικό που χρειάζεται για να ξεκινήσει η διαδικασία». Η ποιότητά του, η κινητικότητα, η μορφολογία, η ύπαρξη αζωοσπερμίας ή ο αυξημένος κατακερματισμός DNA μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην έκβαση μιας προσπάθειας.

Υπάρχει πράγματι η άποψη ότι ένα καλό ωάριο μπορεί, ως έναν βαθμό, να επιδιορθώσει βλάβες που προέρχονται από το σπέρμα. Μόνο που αυτό δεν σημαίνει ότι ο ανδρικός παράγοντας παύει να έχει σημασία, ούτε ότι κάθε πρόβλημα λύνεται έτσι. Στην πράξη, υπάρχουν ζευγάρια που κάνουν κύκλους επί κύκλων, εξετάζουν ξανά και ξανά τη γυναίκα, αλλά ο άνδρας μπαίνει αργά ή επιφανειακά στη διερεύνηση.

Κάτι αντίστοιχο φαίνεται και στο θεσμικό πλαίσιο του προεμφυτευτικού γενετικού ελέγχου για ανευπλοειδίες. Σήμερα στην Ελλάδα το PGT-A μπορεί να γίνει με άδεια της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη: για παράδειγμα, προχωρημένη αναπαραγωγική ηλικία της γυναίκας, επαναλαμβανόμενες απώλειες κύησης, πολλαπλοί αποτυχημένοι κύκλοι εξωσωματικής ή συγκεκριμένα χρωμοσωμικά ευρήματα σε ένα από τα μέλη του ζευγαριού. Αυτό που δεν φαίνεται να αναγνωρίζεται ως αυτοτελής ένδειξη είναι η προχωρημένη ηλικία του άνδρα ή προβλήματα όπως ο κατακερματισμός DNA του σπέρματος, παρότι ο ανδρικός παράγοντας μπορεί να έχει πραγματικό βάρος στην ιστορία ενός ζευγαριού.

Ο προεμφυτευτικός γενετικός έλεγχος δεν είναι μαγική λύση, ούτε εγγύηση εγκυμοσύνης. Είναι όμως ένα εργαλείο που, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να βοηθήσει ώστε να μη μεταφερθούν έμβρυα με σοβαρές χρωμοσωμικές ή γενετικές ανωμαλίες και να αποφευχθούν αποβολές. Και ίσως η συζήτηση πρέπει να ανοίξει περισσότερο, όχι μόνο γύρω από την ηλικία και τα ωάρια της γυναίκας, αλλά και γύρω από το σπέρμα, την ηλικία, το DNA και την ευθύνη που φέρει και η ανδρική πλευρά σε μια διαδικασία που υποτίθεται ότι αφορά δύο ανθρώπους.

Οπότε ναι, η Γιορτή του Πατέρα βρίσκει κάποιους από εμάς με άδεια αγκαλιά.