Κοινά συντηρητικά τροφίμων που συνδέονται με καρκίνο και διαβήτη τύπου 2
Δύο νέες μελέτες είναι οι πρώτες παγκοσμίως που εξετάζουν τον ρόλο των συντηρητικών στα τρόφιμα με την ανάπτυξη καρκίνου και διαβήτη τύπου 2.
Δύο νέες μελέτες από τη Γαλλία δείχνουν ότι κοινά συντηρητικά, τα οποία χρησιμοποιούνται για να διατηρούν τα τρόφιμα και να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής τους, ενδέχεται να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αρκετών μορφών καρκίνου και διαβήτη τύπου 2.
«Πρόκειται για πολύ σημαντικά ευρήματα για συντηρητικά που δεν χρησιμοποιούνται μόνο ευρέως στη Γαλλία και την Ευρώπη, αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε η Mathilde Touvier, επικεφαλής συγγραφέας των μελετών και κύρια ερευνήτρια της μελέτης NutriNet-Santé, στην οποία βασίστηκε η έρευνα.
Η μελέτη NutriNet-Santé, που ξεκίνησε το 2009, συγκρίνει διαδικτυακές αναφορές διατροφής και τρόπου ζωής από περισσότερους από 170.000 συμμετέχοντες με τα ιατρικά τους δεδομένα, τα οποία είναι καταχωρισμένα στο εθνικό σύστημα υγείας της Γαλλίας.
Ο Katz, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, είναι ειδικός στην προληπτική και στον τρόπο ζωής ιατρική και ιδρυτής του μη κερδοσκοπικού οργανισμού True Health Initiative, μιας παγκόσμιας συμμαχίας ειδικών αφιερωμένης στην τεκμηριωμένη ιατρική του τρόπου ζωής.
Η μελέτη για τον καρκίνο, η οποία δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στο επιστημονικό περιοδικό The BMJ, εξέτασε λεπτομερώς την επίδραση 58 συντηρητικών σε περίπου 105.000 άτομα που δεν είχαν καρκίνο το 2009 και παρακολουθήθηκαν για διάστημα έως και 14 ετών. Στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν μόνο όσοι συμπλήρωναν συχνά 24ωρα ερωτηματολόγια διατροφής, με αναφορά σε συγκεκριμένες μάρκες τροφίμων. Τα άτομα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση τροφίμων με συντηρητικά συγκρίθηκαν με εκείνα που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.
Το νιτρώδες νάτριο, ένα χημικό άλας που χρησιμοποιείται ευρέως σε επεξεργασμένα κρέατα όπως το μπέικον, το ζαμπόν και τα αλλαντικά, συνδέθηκε με αύξηση 32% στον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Το «συγγενές» του, το νιτρικό κάλιο, συνδέθηκε με 22% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού και με αύξηση 13% στον κίνδυνο εμφάνισης όλων των μορφών καρκίνου. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει εδώ και χρόνια χαρακτηρίσει τα επεξεργασμένα κρέατα ως καρκινογόνα, με άμεση σύνδεση με τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Τα σορβικά άλατα, και ειδικά το σορβικό κάλιο, συνδέθηκαν με 26% αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού και 14% αύξηση στον κίνδυνο όλων των καρκίνων. Πρόκειται για υδατοδιαλυτά άλατα που χρησιμοποιούνται στο κρασί, στα αρτοσκευάσματα, στα τυριά και στις σάλτσες για την αποτροπή ανάπτυξης μούχλας, ζυμών και ορισμένων βακτηρίων.
Το μεταμπισουλφίτo καλίου, που χρησιμοποιείται συχνά στην οινοποίηση και στη ζυθοποιία, συνδέθηκε με αύξηση 20% στον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και 11% στον συνολικό κίνδυνο καρκίνου.
Τα οξικά άλατα, τα οποία προέρχονται από φυσική ζύμωση και χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα όπως το κρέας, οι σάλτσες, το ψωμί και το τυρί, συνδέθηκαν με 25% αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού και 15% αύξηση στον συνολικό κίνδυνο καρκίνου. Το οξικό οξύ, βασικό συστατικό του ξιδιού, συνδέθηκε με αύξηση 12% στον κίνδυνο εμφάνισης όλων των μορφών καρκίνου.
«Η υπόθεση εδώ είναι ότι όταν απομονώνεις μια ουσία από τη φυσική “μήτρα” ενός ολόκληρου φρούτου ή λαχανικού, η επίδραση στην υγεία μας μπορεί να είναι διαφορετική, ανάλογα με τον τρόπο που το εντερικό μας μικροβίωμα την μεταβολίζει», εξήγησε.
Μόνο δύο αντιοξειδωτικά συντηρητικά συνδέθηκαν με τον καρκίνο. Το ερυθορβικό νάτριο και άλλα ερυθορβικά άλατα, τα οποία παράγονται από ζυμωμένα σάκχαρα, συσχετίστηκαν με 21% αυξημένη συχνότητα καρκίνου του μαστού και 12% αύξηση στον συνολικό κίνδυνο καρκίνου.
Τα ερυθορβικά χρησιμοποιούνται για την αποτροπή αλλοίωσης χρώματος και αλλοίωσης των τροφίμων, όπως στα πουλερικά, στα αναψυκτικά και στα αρτοσκευάσματα. Το ερυθορβικό νάτριο χρησιμοποιείται συχνά στα επεξεργασμένα κρέατα για να επιταχύνει τη διαδικασία ωρίμανσης.
Οι παρατηρησιακές μελέτες ενδέχεται να παρουσιάζουν σφάλματα, καθώς δεν υπάρχει πλήρης έλεγχος όλων των παραγόντων που μπορεί να επηρεάζουν τα αποτελέσματα. Ωστόσο, ένα σημαντικό πλεονέκτημα της μελέτης ήταν η δυνατότητα προσαρμογής για τα συντηρητικά που προέρχονται από φυσικές πηγές και για άλλα πρόσθετα τροφίμων, καθώς και η «λεπτομερής εκτίμηση της πρόσληψης συντηρητικών μέσω επαναλαμβανόμενων 24ωρων διατροφικών καταγραφών», όπως αναφέρεται σε συνοδευτικό επιστημονικό σχόλιο.
«Εξετάσαμε επίσης όσα έχουν δημοσιευθεί για την επίδραση αυτών των χημικών συντηρητικών σε ζωικά και κυτταρικά μοντέλα, στο εντερικό μικροβίωμα, στο οξειδωτικό στρες και στις φλεγμονώδεις διεργασίες, που ενδέχεται να εξηγούν τα ευρήματά μας», δήλωσε η Touvier.
Επιπλέον, και οι δύο μελέτες έλαβαν υπόψη συγχυτικούς παράγοντες όπως η σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η χρήση φαρμάκων και άλλοι παράγοντες τρόπου ζωής.
Η μελέτη για τον διαβήτη τύπου 2, που δημοσιεύθηκε επίσης την Τετάρτη στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, εξέτασε τον ρόλο των συντηρητικών και τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε σχεδόν 109.000 συμμετέχοντες της NutriNet-Santé που δεν έπασχαν από τη νόσο στην αρχή της μελέτης.
Δώδεκα από τα 17 συντηρητικά που εξετάστηκαν συνδέθηκαν με σχεδόν 50% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε άτομα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση.
Πέντε από τα ίδια συντηρητικά που συνδέθηκαν με τον καρκίνο – το σορβικό κάλιο, το μεταμπισουλφίτo καλίου, το νιτρώδες νάτριο, το οξικό οξύ και το οξικό νάτριο – αύξησαν επίσης τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Σε αυτή την περίπτωση, ο κίνδυνος αυξήθηκε κατά 49%, σύμφωνα με τη μελέτη.
Ένα έκτο συντηρητικό, το προπιονικό ασβέστιο, συνδέθηκε επίσης με αυξημένο κίνδυνο. Πρόκειται για λευκή σκόνη που χρησιμοποιείται για την αποτροπή ανάπτυξης μούχλας και βακτηρίων.
Στη μελέτη για τον διαβήτη τύπου 2, περισσότερα από δύο αντιοξειδωτικά πρόσθετα αύξησαν τον κίνδυνο. Μεταξύ αυτών, πρόσθετα που αύξησαν τον κίνδυνο κατά 42% περιλάμβαναν την άλφα-τοκοφερόλη (την πιο βιοδιαθέσιμη μορφή της βιταμίνης Ε), το ασκορβικό νάτριο (ρυθμισμένη μορφή βιταμίνης C με νάτριο), τα εκχυλίσματα δενδρολίβανου, το ερυθορβικό νάτριο, το φωσφορικό οξύ – συντηρητικό σε αναψυκτικά, επεξεργασμένα κρέατα και τυριά – καθώς και το κιτρικό οξύ, ενισχυτικό γεύσης και ρυθμιστή pH χωρίς σημαντική διατροφική αξία.
Δεδομένου ότι αυτές είναι οι πρώτες μελέτες που εξετάζουν τον ρόλο των συντηρητικών στην ανάπτυξη καρκίνου και διαβήτη τύπου 2, απαιτείται πολύ περισσότερη έρευνα για την επιβεβαίωση και την επέκταση των ευρημάτων, δήλωσε η Anaïs Hasenböhler, πρώτη συγγραφέας και των δύο μελετών και υποψήφια διδάκτορας στην Ομάδα Έρευνας Διατροφικής Επιδημιολογίας του Πανεπιστημίου Université Sorbonne Paris Nord.
Ωστόσο, όπως πρόσθεσε σε ανακοίνωσή της, «τα νέα αυτά δεδομένα προστίθενται σε άλλα στοιχεία που συνηγορούν υπέρ της επανεξέτασης των κανονισμών που διέπουν τη γενικευμένη χρήση πρόσθετων τροφίμων από τη βιομηχανία, με στόχο τη βελτίωση της προστασίας των καταναλωτών».
