Ο πύργος του Μπίστη

Κοιτώντας προς τα πάνω έβλεπες τα σύννεφα να τρέχουν με το αυγουστιάτικο μελτέμι στον μπλε ουρανό και ζαλιζόσουν, νομίζοντας ότι ο πύργος κινείται και αυτός σαν φελινικό σκηνικό. Έτσι σιωπηλός και μισογκρεμισμένος, περιμένοντας τη μοίρα του.

Το άλλοτε τετράγωνο, τριώροφο πυργόσπιτο τον 17ο αιώνα δέσποζε σε όλη την περιοχή των Στενιών, που είχε αναδειχθεί σε αρχοντοχώρι, μια και η Χώρα λεηλατήθηκε από πειρατές αναγκάζοντας τον πληθυσμό να μετακινηθεί στην ενδοχώρα. Κτισμένος πάνω σε μεσαιωνικό πύργο, ανήκε επί οθωμανικής κυριαρχίας στον άρχοντα Σταματέλο Μπίστη ή Μουβελά, παρεπίθετο που σημαίνει τοποτηρητής του Καδή, από εύπορη οικογένεια της Χώρας, που είχε εξέχουσα θέση στην ανδριώτικη κοινωνία επί οθωμανικής κυριαρχίας. Ο πύργος είχε πρόσβαση μέσω ανασυρόμενης σκάλας και υπερυψωμένης θυρίδας. Η κύρια είσοδος ήταν από το κατώι. Τα παράθυρα ήταν μικρά και είχε το καθένα του μια θερμίστρα από όπου έχυναν το καυτό λάδι στους επιτιθέμενους. Είχε πολλά δωμάτια και υπόγεια και στο δώμα είχε κτιστεί μεταγενέστερα και περιστερώνας. Τώρα μόνο κάτι σκληροτράχηλα φυτά επιμένουν να ξεπηδούν ανάμεσα στις πέτρες των τοίχων.

Το άλλοτε αρχοντικό έχει καταρρεύσει στο εσωτερικό και ο ένας όροφος ακουμπά στον άλλον με τα μαδέρια της στέγης να συγκλίνουν προς τα μέσα. Μία εξωτερική σκάλα κτισμένη πολύ αργότερα δίνει θέα προς όλα αυτά. Είναι σαν να βρίσκεσαι μπροστά στις πιο μύχιες στιγμές των ανθρώπων που ζούσαν εκεί, και να φαντάζεσαι τις ζωές τους χωρίς αυτοί να είναι πια και χωρίς την άδειά τους. Μαρμάρινα τραπέζια, χρυσοί βενετσιάνικοι καθρέπτες στη σάλα, η λάμπα με το φυσητό γυαλί, σκαλιστά ξύλινα έπιπλα, ένα λαβομάνο σε κάθε δωμάτιο, υπηρέτες, το τζάκι, η κουζίνα της εποχής. Τη νύχτα χωρίς το φως του ήλιου ίσως και να ξανάρχονται οι άρχοντες του πύργου και να περιδιαβαίνουν το ρημαγμένο πυργόσπιτο που πέρασε τρεις περιόδους ανοικοδόμησης από τον 13ο αιώνα: Βυζαντινή, Φράγκικη και Οθωμανική. Ο γιος του Σταματέλου, Μιχάλης, παντρεύτηκε την καθολική αρχοντοπούλα Βιολάντω Δελαγραμμάτικα. Οι κληρονόμοι του Σ. Μπίστη πέρασαν στην ανέχεια ή η οικογένεια σβήστηκε οπότε η τελευταία κάτοικος του πύργου παραχώρησε τη διαχείριση στον Δήμο, που παρά τις όποιες προσπάθειες δεν κατόρθωσε να τον αναστηλώσει. Τώρα η είσοδος απαγορεύεται λόγω επικίνδυνων συνθηκών μιας και είναι υπό κατάρρευση.

Όμως ο Πύργος του Μπίστη στέκει ακόμα στο ύψος του περήφανος και ξεχωρίζει από την απέναντι πλαγιά, σαν να είχε πάρει τη θέση του τελευταίου ιδιοκτήτη του ως ο μοναδικός τοποτηρητής και βιγλάτορας του κεφαλοχωρίου των Στενιών. Βλέπετε, τα γύρω σπίτια απέχουν πολύ στην αισθητική και μοιάζουν παράταιρα στο ανδριώτικο τοπίο μπροστά στο λιθόκτιστο αυτό φρουριακό μνημείο.

Υ.Γ. Πρόσφατα εγκρίθηκε από το ΥΠΠΟΑ η ανοικτή συνοπτική διαδικασία για το έργο: Άμεσα μέτρα προστασίας του πύργου Μπίστη - Μουβελά στις Στενιές