Νέο Λύκειο: Πρώτα το Εθνικό Απολυτήριο, απώτερος στόχος η κατάργηση των Πανελληνίων

Επίσημη πρώτη σήμερα (10.2) στη Βουλή για τη συζήτηση σχετικά με τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου και το Εθνικό Απολυτήριο. Μία εβδομάδα μετά την εκκίνηση του εθνικού διαλόγου, το ζήτημα έρχεται στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου, όπου η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, θα παρουσιάσει το πλαίσιο του Εθνικού Διαλόγου και τους βασικούς άξονες πάνω στους οποίους θα κινηθεί η συζήτηση για τις αλλαγές στο Λύκειο και τη διαμόρφωση του νέου μοντέλου απολυτηρίου.

Η κυβέρνηση, όπως επισημαίνουν πηγές του Υπουργείου, δεν προσέρχεται στον διάλογο για το νέο Λύκειο έχοντας «σκαρώσει» ήδη ένα νομοσχέδιο ή ξεφυλλίζοντας αρχεία με έτοιμες λύσεις. Αυτό που επιδιώκεται είναι οι αρμόδιοι φορείς να βρεθούν στο ίδιο τραπέζι υποβάλλοντας τα σωστά ερωτήματα, τα οποία στη συνέχεια θα δώσουν τις σωστές απαντήσεις, μέσω των οποίων θα διαμορφωθεί το «αύριο» του Λυκείου και του τρόπου εισαγωγής των μαθητών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Ο διάλογος που ξεκινά σήμερα στη Βουλή αναμένεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, οι ρυθμίσεις του σχετικού νομοσχεδίου θα δοθούν σε δημόσια διαβούλευση στα μέσα Ιουλίου, ενώ οι αλλαγές δεν θα έρθουν προς ψήφιση στη Βουλή νωρίτερα από τον ερχόμενο Δεκέμβρη.

Το νέο Λύκειο φαίνεται ότι θα αποτελέσει το νόμο με τον οποίο η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επιθυμεί να κλείσει το μεταρρυθμιστικό της έργο στην Παιδεία. Ένα έργο που είχε ξεκινήσει ήδη από την πρώτη θητεία της ΝΔ, πριν από 7 χρόνια. Τότε, το Υπουργείο Παιδείας είχε δώσει το σήμα εκκίνησης των μεταρρυθμίσεων με το σχήμα «από κάτω προς τα πάνω»: οι αλλαγές ξεκίνησαν από το Νηπιαγωγείο και έφτασαν μέχρι το Πανεπιστήμιο και τη δημιουργία των πρώτων μη κρατικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Επιπλέον, η κυβέρνηση δεν επιθυμεί να αφήσει «εκκρεμότητες» σε όσα προανήγγειλε. Και το Εθνικό Απολυτήριο ήταν μία από τις προαναγγελίες που έκανε από το βήμα της 89ης ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Λειτουργεί αυτή τη στιγμή το Λύκειο;

Το παραπάνω ερώτημα τίθεται ως κεντρικό στον Εθνικό Διάλογο για το Εθνικό Απολυτήριο. Μέσα στους 9 μήνες που αναμένεται να διαρκέσει ο διάλογος, καθηγητές πανεπιστημίου, ειδικοί εγνωσμένου κύρους και έμπειρα στελέχη της εκπαίδευσης, που υποστηρίζουν επιστημονικά τον Εθνικό Διάλογο θα πρέπει να δώσουν απαντήσεις σε μία σειρά από επιμέρους ερωτήματα που καθοδηγούν - σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας - τον Εθνικό Διάλογο. Θέση του Υπουργείου, η οποία απηχεί τις θέσεις πολλών γονέων, μαθητών και πολιτών είναι ότι το Λύκειο σήμερα έχει αποσυνδεθεί από τη μάθηση, λειτουργώντας ως προθάλαμος των Πανελληνίων. Η στείρα αποστήθιση, η απουσία κριτικής σκέψης και η ελλιπής - αν όχι μηδαμινή - προετοιμασία για τη ζωή μετά στο σχολείο αποτελούν διαχρονικές παθογένειες. «Το Λύκειο δεν λειτουργεί, όλα κρίνονται από ένα τρίωρο» επεσήμανε η κ. Ζαχαράκη σε χθεσινές της δηλώσεις. 

«Ποιο είναι το κοινό μορφωτικό δικαίωμα που εγγυάται το νέο Λύκειο για όλους;», «Πώς μειώνουμε την εμπειρία "όλα σε μία στιγμή" χωρίς να χάνεται η αξιοπιστία;», «Πώς διασφαλίζεται δίκαιη και συγκρίσιμη αξιολόγηση (εντός και εκτός σχολείου);», «Πώς προστατεύονται οι μαθητές μικρών/απομακρυσμένων σχολείων από άνιση εφαρμογή;»,  «Ποια είναι η καθαρή σύνδεση Απολυτηρίου – πρόσβασης στην Τριτοβάθμια (χωρίς αιφνιδιασμούς);», «Πώς στηρίζουμε τους εκπαιδευτικούς ώστε να εφαρμόσουν αξιόπιστα τις αλλαγές;», «Ποιες υποδομές / ψηφιακά εργαλεία είναι αναγκαία για ισοτιμία στην πράξη;», «Πώς εξασφαλίζουμε διαφάνεια, δεδομένα και λογοδοσία σε όλο το σύστημα;». Αυτά είναι τα ερωτήματα με τα οποία καθοδηγείται ο Εθνικός Διάλογος. 

Η πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Διαλόγου, με επικεφαλής  τον πρόεδρο της Συνόδου των Πρυτάνεων, καθηγητή Μιχάλη Σφακιανάκη, θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2026. Ρόλος της Επιτροπής είναι να θέσει τα καθογητικά ερωτήματα, όπως τα παραπάνω, να αξιολογήσει δεδομένα και διεθνείς πρακτικές, να συνθέσει τα συμπεράσματα του Εθνικού Διαλόγου σε τελική έκθεση. Μάλιστα, το Υπουργείο Παιδείας αποσαφηνίζει ότι η Επιτροπή δεν εκπροσωπεί κόμματα, ούτε συνδικαλιστικούς φορείς, αλλά και ότι δεν λαμβάνει πολιτικές αποφάσεις. «Τα μέλη της επιλέγονται με βάση το επιστημονικό έργο και τη διεθνή εμπειρία τους, τεκμηριώνοντας πολιτικά τις θέσεις τους», τονίζει το Υπουργείο. 

Το Εθνικό Απολυτήριο, οι Πανελλήνιες και η μεταβατική περίοδος του νέου Λυκείου 

«Πιστεύω ότι πρέπει να φτάσουμε στην κατάργηση των Πανελληνίων», είπε η Σοφία Ζαχαράκη σε δηλώσεις της το πρωί της Δευτέρας (9.2) στo OPEN, επισημαίνοντας ότι μέχρι να φτάσουμε στην κατάργηση των Πανελληνίων, θα πρέπει να υπάρξει μία μεταβατική περίοδος μέσα στην οποία θα δομηθεί ένα αξιόπιστο σύστημα, «για να πείσουμε ότι το αδιάβλητο των Πανελληνίων εξετάσεων δεν θα αντικατασταθεί από ένα σύστημα που δεν θα είναι επίσης αξιόπιστο». Ο δρόμος μέχρι την τελική κατάργηση των πανελληνίων είναι μακρύς. Πρώτο μέλημα του Υπουργείου τώρα είναι να θεσπιστεί το Εθνικό Απολυτήριο, το οποίο στόχος είναι να αποτελέσει ένα «χαρτί που ανοίγει δρόμους και όχι ένα τυπικό έγγραφο». 

Από την πρώτη στιγμή, η κυβέρνηση επισημαίνει ότι οι αλλαγές στο Λύκειο δεν έχουν άμεση εφαρμογή, δηλαδή δεν θα επηρεάσουν τα παιδιά που δίνουν φέτος Πανελλήνιες ή που φοιτούν στις πρώτες δύο τάξεις του Λυκείου ή τη Γ' τάξη του Γυμνασίου. Πρώτος ενδεχόμενος ορίζοντας εφαρμογής του Εθνικού Απολυτηρίου είναι το σχολικό έτος 2027 -2028 και θα επηρεάσει τα παιδιά που θα πηγαίνουν τότε Α΄ Λυκείου. «Η επιτροπή θα κληθεί να μας κατευθύνει για τον χρόνο των αλλαγών καθώς, παράλληλα, υλοποιούνται σημαντικές εκπαιδευτικές βελτιώσεις: τα νέα προγράμματα σπουδών, τα νέα βιβλία και το πολλαπλό βιβλίο. Αυτή τη στιγμή προσδιορίζουμε ως πρώτο ορίζοντα εφαρμογής το σχολικό έτος 2027-2028. Αν, εκτιμήσουμε ότι υπάρχει μεγάλος βαθμός επισφάλειας στις επιδόσεις των παιδιών προφανώς θα επανεξετασθεί το χρονικό σημείο έναρξης. Σημαντικό για εμάς επαναλαμβάνω, είναι να μην αιφνιδιάσουμε. Θα προχωρήσουμε ομαλά και υπεύθυνα, με συλλογική αποδοχή μιας πρότασης που θα θέλαμε να αποτυπωθεί και σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία», σημείωσε η υπουργός κατά την πρόσφατη συνέντευξη Τύπου που δόθηκε στο Υπουργείο.

Στις σκέψεις του Υπουργείου Παιδείας είναι το Εθνικό Απολυτήριο να συνοδεύεται και να εμπλουτίζεται από δωρεάν Κρατικό Πιστοποιητικό Πληροφορικής και δωρεάν Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας, «προκειμένου το Απολυτήριο να αποτελεί διαβατήριο ώστε ακόμα και ένα παιδί, που δεν θέλει να δώσει εξετάσεις να έχει στα χέρια του ένα χαρτί που πιστοποιεί γνώση, δεξιότητες και έχει από μόνο του αξία». 

Με τρεις προτάσεις προσέρχεται το ΠΑΣΟΚ στον διάλογο - Τι καταγγέλλει ο ΣΥΡΙΖΑ

Το ΠΑΣΟΚ ετοιμάζεται να προσέλθει στον Εθνικό Διάλογο, καταθέτοντας τις δικές του προτάσεις, με τη Χαριλάου Τρικούπη να τονίζει ότι «δεν θα είμαστε απλά σχολιαστές. Οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ αφορούν την αναβάθμιση του Λυκείου και την κατοχύρωση της μορφωτικής του αυτοτέλειας, την κατάργηση των Πανελληνίων υπό τη σημερινή μορφή τους και τη μείωση της οικονομικής επιβάρυνσης των οικογενειών για την εκπαίδευση των παιδιών. Σε ανακοίνωσή τους οι Στέφανος Παραστατίδης και Σωκράτης Κάτσικας κατήγγειλαν την κυβέρνηση για το γεγονός ότι ανακοίνωσε τον διάλογο από το Μέγαρο Μαξίμου και όχι από την Επιτροπή της Βουλής, «υπηρετώντας τον προεκλογικό σχεδιασμό της ΝΔ». Σημειώνουν δε, πως «τον Ιούνιο του 2024 το ΠΑΣΟΚ πήρε την πρωτοβουλία να ανοίξει τον εθνικό διάλογο για το Εθνικό Απολυτήριο». 

Τη δική του πρόταση καταθέτει στον δημόσιο διάλογο και ο ΣΥΡΙΖΑ. Οι βουλευτές Πόπη Τσαπανίδου και Διονύσης Καλαματιανός επισημαίνουν ότι «η κυβέρνηση επιλέγει και πάλι τον δρόμο των εντυπώσεων χωρίς ουσία» και εκφράζουν την ανησυχία τους ότι «το Εθνικό Απολυτήριο της κυβέρνησης μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο, ακόμη πιο εξοντωτικό σύστημα εξετάσεων με περισσότερη πίεση στους μαθητές, που εν τέλει θα οξύνει τις κοινωνικές ανισότητες». Η Κουμουνδούρου προτείνει - μεταξύ άλλων - «την κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων όπως διεξάγονται σήμερα και υιοθετεί ένα σύστημα βασισμένο στις σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις, που προωθεί την κοινωνική δικαιοσύνη, την αξιοκρατία και την αδιαβλητότητα. Ένα σύστημα που ανοίγει δρόμους και όχι να τους κλείνει».

Διαβάστε επίσης → Έρχεται το Εθνικό Απολυτήριο - Τι αλλάζει και ποιους μαθητές αφορά η εφαρμογή του