Η Ευρώπη αντιδρά στις προκλήσεις Τραμπ: Γροιλανδία, δασμοί και η ανάγκη για ενιαία, αυτόνομη πολιτική. Δύσκολα διλήμματα και για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Αυτή τη φορά ο Τραμπ υπερέβη κάθε κόκκινη γραμμή. Η απειλή να καταλάβει την Γροιλανδία και η απόφαση να επιβάλει πρόσθετους δασμούς στις 8 χώρες οι οποίες έστειλαν στρατιώτες για κοινή άσκηση με τη Δανία υποχρεώνει τους Ευρωπαίους να υιοθετήσουν για πρώτη φορά σκληρή στάση απέναντί του.
Ως τώρα έκαναν ό,τι μπορούσαν για να αποφύγουν το πικρό ποτήρι. Προσπάθησαν να τον καλοπιάσουν, χάιδεψαν τη ματαιοδοξία του, αποπειράθηκαν να διαπραγματευτούν και στο τέλος αποδέχτηκαν τους πρόσθετους δασμούς χωρίς να αντιδράσουν. Είχαν τους λόγους τους. Με τον πόλεμο στην Ουκρανία σε πλήρη εξέλιξη, η Ευρώπη έχει ανάγκη τις ΗΠΑ για την άμυνά της. Δεν είχε μεγάλα περιθώρια αντίδρασης.
Με τον Τραμπ, ωστόσο, αποδεικνύεται πως δεν κάνεις εύκολα λογαριασμό. Όπου βλέπει σημάδια αδυναμίας, συνεχίζει να επιδιώκει πρόσθετα ανταλλάγματα, μοιάζει να του αρέσει να ταπεινώνει όποιους μπορεί, ακόμα και τους πιο στενούς συμμάχους του. Μόνο όπου βρίσκει αντίσταση υποχωρεί. Όπως έκανε με την Κίνα αλλά και με τη Βραζιλία. Έτσι, μετά την οικονομία επιδιώκει τώρα να αποσπάσει, ακόμα και διά της βίας, τμήμα του ευρωπαϊκού εδάφους.
Για την Ευρώπη αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνει αποδεκτό. Ορισμένοι ενδεχομένως να μπουν στον πειρασμό να πουν πως δεν αξίζει για ένα νησί με πληθυσμό μιας μικρής πόλης να προχωρήσουν σε μια τέτοια ρήξη. Άλλωστε ο Τραμπ έχει τους οπαδούς του και στη δική μας ήπειρο. Η εδαφική ακεραιότητα και η αυτοδιάθεση, ωστόσο, αποτελούν τη βάση του διεθνούς δικαίου, χωρίς το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να υπάρξει. Αν αυτή τη φορά υποχωρήσει, ουσιαστικά θα έχει αποδεχθεί την πλήρη περιθωριοποίησή της και τη μετατροπή της σε υποτελή των ΗΠΑ. Το επόμενο βήμα θα είναι η διάλυσή της.
Τον κίνδυνο αυτό τον διαβλέπουν ήδη πολλοί. Πρόσφατα στη γαλλική Monde δημοσιεύτηκε ρεπορτάζ για τις ανησυχίες του καγκελάριου Μερτς ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα αντέξει στη διπλή πίεση: των ΗΠΑ από τη μία μεριά και των λαϊκιστικών κομμάτων από την άλλη. Αυτό όμως που φαινόταν σαν μια διαδικασία σε βάθος χρόνου μπαίνει τώρα με βίαιο τρόπο μπροστά στην πόρτα μας. Κι είναι αυτός ο λόγος που επιτρέπει την αισιοδοξία ότι αυτή τη φορά θα υπάρξει απάντηση. Αν οι Ευρωπαίοι δεν το κάνουν, αν δεν αντιδράσουν σθεναρά, θα είναι σαν να αποδέχονται ότι οι ίδιοι, και κυρίως τα κόμματα και οι πολιτικές ηγεσίες του Κέντρου, δεν έχουν λόγο ύπαρξης. Θα είναι σαν να παραδίδουν τα κλειδιά στους αντιπάλους της Ευρώπης.
Σε επίπεδο πάντως ρητορικής δεν φαίνονται έτοιμοι να υποχωρήσουν. Δείχνουν αποφασισμένοι, κατανοούν τι κρίνεται. Και το ίδιο ισχύει για το Ευρωκοινοβούλιο, το οποίο πάγωσε τη συμφωνία με τις ΗΠΑ για τους δασμούς. Η απάντηση δεν θα είναι εύκολη βέβαια. Η Ευρώπη έχει στο οπλοστάσιό της μια σειρά μέτρα. Από το πακέτο των δασμών 93 δισεκατομμυρίων ως το περίφημο «μπαζούκας» το οποίο επιτρέπει να μπουν περιορισμοί στις εταιρείες τεχνολογίας. Και βέβαια έχει τη δυνατότητα πώλησης των αμερικανικών ομολόγων που έχουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία, πλήττοντας το δολάριο και ανεβάζοντας το κόστος δανεισμού των ΗΠΑ. Το ερώτημα όμως είναι τι θα κάνει αν βρεθεί μπροστά σε μια κλιμάκωση από την πλευρά του Τραμπ. Το κόστος θα είναι δυσβάσταχτο, ενώ ένας αποκλεισμός από το σύστημα τραπεζικών συναλλαγών ή το cloud θα προκαλέσει πρωτόγνωρες καταστάσεις.
Το σοβαρότερο πρόβλημα, όμως, είναι ο τρόπος λήψης των αποφάσεων στην Ευρώπη. Δεν υπάρχει το ενιαίο κέντρο που μπορεί να κινείται με ευελιξία, να παίρνει γρήγορα πρωτοβουλίες και να σχεδιάζει τις επόμενες κινήσεις. Απαιτούνται συνεχείς συνεννοήσεις και μοιραία προκύπτουν διχογνωμίες και καθυστερήσεις. Δεν είναι εύκολο να διεξάγεις πόλεμο, έστω και μόνο εμπορικό, με τέτοιους όρους.
Το μόνο θετικό από αυτή την ιστορία είναι ότι, έτσι στριμωγμένη όπως βρίσκεται η Ευρώπη, είναι υποχρεωμένη να πάρει πρωτοβουλίες. Να προσπαθήσει να κάνει πράξη τον στόχο της στρατηγικής αυτονομίας. Ήδη έχει κάνει βήματα και στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και στις διεθνείς σχέσεις, με πιο χαρακτηριστική τη συμφωνία με τις χώρες της Mercosur. Αυτό, ποιος ξέρει, μπορεί να ξαναζωντανέψει και το ευρωπαϊκό εγχείρημα και μάλιστα με τη στήριξη της κοινής γνώμης. Η ανοιχτή εχθρότητα του Αμερικανού προέδρου μπορεί να δημιουργήσει έναν νέο ευρωπαϊκό πατριωτισμό, να σταματήσει τη φθορά από τα μέσα. Οι δημοσκοπήσεις συνηγορούν. Η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών είναι αρνητικοί απέναντι στον Τραμπ, ακόμα και στα κόμματα της ακροδεξιάς.
Όσο για τον Τραμπ, δεν χρειάζεται να είναι κανείς διεθνολόγος για να καταλάβει ότι με τις ενέργειές του βάζει σε κίνδυνο όλες τις διεθνείς συμμαχίες των ΗΠΑ, ακόμα και το ίδιο το ΝΑΤΟ. Το οποίο θα πάψει να έχει λόγο ύπαρξης, αν πραγματοποιήσει τις απειλές του. Στην πράξη ο Αμερικανός πρόεδρος αμφισβητεί όλη τη διεθνή αρχιτεκτονική πάνω στην οποία στηρίχθηκε η αμερικανική ηγεμονία. Τέτοιο δώρο σίγουρα δεν το περίμεναν ούτε οι Ρώσοι ούτε οι Κινέζοι.
Και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, όμως, οι θέσεις του για τη Γροιλανδία δεν είναι δημοφιλείς. Ιδίως απέναντι στην προοπτική στρατιωτικής επέμβασης, όπου τα ποσοστά εναντίον του είναι θηριώδη: μόλις το 9% συμφωνεί μαζί του. Έτσι η ελπίδα είναι τοTACO (Tramp Always Chickens Out, ο Τραμπ στο τέλος πάντα δειλιάζει). Ότι, δηλαδή, όπως έχει κάνει τόσες φορές, θα υποχωρήσει. Φυσικά αν δεν δειλιάσει πρώτη η Ευρώπη.
Ο Birnbaum απορεί μπροστά στην άγνοια και στην αγνόηση του «αιματηρού 20ού αιώνα»· μπροστά στο ότι η αριστερά είναι έτοιμη να επαναλάβει τα ίδια λάθη, τις ίδιες φρικαλεότητες.
Καλές οι ψεκασμένες θεωρίες, καλύτερες οι ελπίδες για μια αγνώστου προελεύσεως αλλαγή, ισχυρός και πάλι ο αντισυστημισμός, αλλά πρέπει αυτή χώρα και να κυβερνηθεί
Ο καθηγητής του ΟΠΑ και μέλος του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής της ΤτΕ μιλάει για ανθρώπινο κεφάλαιο, αξιολόγηση στην εκπαίδευση, αγορά εργασίας και το στοίχημα της επιστροφής των νέων στην Ελλάδα
Αίτημα να προηγηθεί ψηφοφορία επί της πρότασης του ΠΑΣΟΚ για την διεξαγωγή εθνικού διαλόγου με την συγκρότηση και σύσταση εθνικής επιτροπής Αγροτικής Παραγωγής
10°
