Με το κεφάλι χωμένο στην άμμο

Όσες φορές κι αν επαναλάβουμε ότι οι παλιές διαχωριστικές γραμμές δεν αφορούν πια κανέναν, όλο και περισσότερο θα αισθανόμαστε τη βολική συνενοχή της πλειονότητας όσων διαμορφώνουν τον δημόσιο διάλογο στην ασφάλεια του παρελθόντος. Η οργή, ο ψευτοσυναισθηματισμός –ως το άλλο πρόσωπο του κυνισμού τελικά– ο γιαλαντζί αντισυστημισμός σαρώνουν όλους τους κλασικούς διαχωρισμούς. Διαμορφώνουν ένα σεληνιακό πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό τοπίο παντού και όλοι νιώθουν άβολο και επικίνδυνο το να συγκρουστούν με τις ψευδαισθήσεις.

Ας δούμε: Οι τελευταίες ρατσιστικές διαδηλώσεις στο Λονδίνο στις οποίες απευθύνθηκε στον κόσμο και ο Έλον Μασκ οργανώθηκαν από τον ακροδεξιό ακτιβιστή Στίβεν Γιάξλεϊ-Λένον, γνωστό ως Τόμι Ρόμπινσον, ο οποίος έχει φυλακιστεί στο παρελθόν για επίθεση, περιφρόνηση δικαστηρίου και απάτη σε στεγαστικά δάνεια. Ο Ρόμπινσον αποκλείστηκε από το Twitter το 2018, ενώ του επετράπη να επιστρέψει όταν ο Έλον Μασκ ανέλαβε τον έλεγχο του κοινωνικού δικτύου και το μετονόμασε σε X. Πλέον έχει 1 εκατομμύριο ακολούθους. Την ίδια στιγμή, καθώς προχωρά η διαπραγμάτευση για την εξαγορά του TikTok που ανακοίνωσε ο Τραμπ, ο έλεγχος του αλγόριθμου θα περάσει στην Oracle του Λάρι Έλισον και στην αμερικανική κυβέρνηση. Η κινεζική ηγεσία, από την άλλη, εγκαινίασε την υψηλότερη γέφυρα το κόσμου και επενδύει τρισεκατομμύρια στην τεχνητή νοημοσύνη, εφαρμόζει μαζικά το σύστημα της λεγόμενης κοινωνικής πίστωσης και οργανώνεται με ορίζοντα εκατονταετίας για την αναδιάταξη του πλανήτη.

Η ιστορία γράφεται από την αρχή και το μέλλον του ελεύθερου κόσμου όπως τον ξέραμε μέχρι σήμερα διακυβεύεται.

Τι μπορεί να κάνει μια μικρή χώρα σαν την Ελλάδα μέσα σ’ αυτόν τον κυκεώνα; Κατ' αρχάς να καταλάβει, να καταλάβει, να καταλάβει. Την εποχή και τις εξελίξεις. Αντ’ αυτού το πολιτικό προσωπικό μοιάζει εγκλωβισμένο σε μια κατάσταση ιδρυματικής ρουτίνας. Η Ευρώπη αναζητά ενεργειακή αυτονομία και στρατηγική απάντηση στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ εμείς αντιμετωπίζουμε τα ελληνοτουρκικά με ρητορική δεκαετιών. Οι ΗΠΑ και η Ινδία ανασχεδιάζουν την παγκόσμια αλυσίδα παραγωγής μικροτσίπ, κι εδώ παλεύουμε με το πώς θα στηθούν πλατφόρμες για την υποβολή επιδομάτων χωρίς να «πέσει το σύστημα». Κάθε μέρα που περνά, κάτι καινούργιο γεννιέται στον κόσμο, ενώ εμείς κολλάμε σε παρωχημένες διαδικασίες και επικοινωνιακές φούσκες. Σε κυβερνητικά και αντιπολιτευτικά στερεότυπα που τα ξέρεις πριν καν τα ακούσεις.

Δεν είμαστε οι μόνοι στον κόσμο. Είμαστε όμως από τους λίγους που το πλήρωσαν με μια επώδυνη χρεοκοπία λίγα μόλις χρόνια πριν. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η αδράνεια· είναι η αίσθηση ότι κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να αλλάξει το σύστημα. Γιατί το σύστημα πάσχει και πάσχει βαριά. Η απάντηση στον δήθεν αντισυστημισμό δεν είναι ο φόβος και η καταγγελία από τη βολική θέση των προνομιούχων, αλλά οι μεταρρυθμίσεις που διορθώνουν τα προβλήματα και κάνουν το σύστημα υπεύθυνο. Είναι η περήφανη εμμονή στις αξίες και στα προτάγματα του φιλελευθερισμού.

Η Ελλάδα δεν έχει το προνόμιο της καθυστέρησης. Οι πολιτικές δυνάμεις που συντάσσονται στον συνασπισμό της ανοιχτότητας πρέπει επιτέλους να ξυπνήσουν. Αν δεν ξεφύγουμε απ’ αυτή τη ρουτίνα της ακινησίας, από τη λατρεία του ασήμαντου ως τρόπου αποφυγής της συζήτησης για το ουσιαστικό, από τον ασφυκτικό εναγκαλισμό των μέσων από συμφέροντα και κυβερνήσεις, από την αφόρητη κομματοκρατία και την κλειστότητα, από τη λαγνεία της μετριοκρατίας, τότε μην ψάχνουμε για βαρβάρους. Οι βάρβαροι είμαστε εμείς.