Η πολιτική της επιτόπιας αυτοψίας

Τις τρεις προηγούμενες δεκαετίες, η απειλή της τηλεοπτικής κάμερας με στόχο τον διασυρμό όσων δεν έκαναν σωστά τη δουλειά τους σε χώρους δημοσίου, όπως εφορίες, νοσοκομεία, αστυνομικά τμήματα, ήταν το ισχυρό όπλο των πολιτών απέναντι στο τέρας της ελληνικής γραφειοκρατίας. Το «Θα σας φέρω τα κανάλια» ήταν η μόνιμη απειλή και το τελευταίο χαρτί ώστε να γίνει η «δουλειά» του πολίτη. Τα χρόνια πέρασαν και οι τηλεοπτικές κάμερες αντικαταστάθηκαν από smartphones. Αλλά η πιο εντυπωσιακή αλλαγή επισημαίνεται στα πρόσωπα που αναλαμβάνουν πλέον την πρωτοβουλία για απειλητικές τηλεοπτικές εφόδους. Η δράση πέρασε στους πολιτικούς.

Το σουρεαλιστικό μιντιακό τοπίο απαιτεί δυνατές εικόνες, ανάδειξη του προβλήματος, γρήγορη λήψη αποφάσεων και άμεση εφαρμογή τους. Και σε αυτό το πλαίσιο, οι πολιτικοί αποφασίζουν να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Εξαιρούν τον εαυτό τους από την αλυσίδα των προβλημάτων στη δημόσια διοίκηση και αποφασίζουν να εκθέσουν δημοσίους υπαλλήλους on camera, αντί να τους θέσουν εκτός υπηρεσίας με ενδουπηρεσιακές διαδικασίες. Πώς; Με σκηνοθετημένες τηλεοπτικές εφόδους. Ας δούμε μερικά παραδείγματα. Ο κ. Δούκας αναρτά βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα, περιφερόμενος με μια κουστωδία συνεργατών, για να αναδείξει αυτό που αποτελεί καθημερινό βίωμα ενός Αθηναίου πολίτη: τη δυσκολία να βρει ελεύθερο πεζοδρόμιο για να βαδίσει ή να κυλήσει το αναπηρικό καροτσάκι, στην περίπτωση που είναι αναγκασμένος να μετακινείται με αυτό ή στην περίπτωση που είναι γονέας με παιδί σε καροτσάκι, ώστε να κινηθεί ανεμπόδιστα και με ασφάλεια. Τα σχόλια κάτω από την ανάρτηση είναι ενδεικτικά της απήχησης μιας τέτοιας πρωτοβουλίας. «Πού ζει ο δήμαρχος τόσο καιρό;» «Τώρα ανακάλυψε ότι υπάρχει πρόβλημα στην Αθήνα;». Κι αν εκείνος δηλώνει αγανακτισμένος με την κατάσταση που επικρατεί σε χώρο της αρμοδιότητάς του, τότε ποιος είναι ο υπεύθυνος για την αποκατάσταση της νομιμότητας;

Λίγες μέρες νωρίτερα, η υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη, επιπλήττει μπροστά στις κάμερες την προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αργολίδας, Άλκηστη Παπαδημητρίου, κατά τη διάρκεια αυτοψίας στα έργα που υλοποιεί το Υπουργείο Πολιτισμού στην περιοχή. Οι τηλεθεατές μαθαίνουν από σκόρπιες κουβέντες για κονδύλια εκατομμυρίων που έχουν δοθεί στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας, από τα οποία δεν βρέθηκαν 45.000 ευρώ για την επισκευή της στέγης ή την αποκατάσταση της όψης ενός κτίσματος, για το οποίο δεν είναι σαφές το αν πρόκειται για αποθήκη ή γραφεία διοίκησης. Λίγους μήνες νωρίτερα ο υπουργός Υγείας κ. Άδωνις Γεωργιάδης, όταν του τηλεφώνησε ασθενής και του διαμαρτυρήθηκε πως το φαρμακείο του ΕΟΠΥΥ, στο οποίο δίνονται φάρμακα υψηλού κόστους και εκτελούνται ειδικές συνταγές, ήταν κλειστό, με αποτέλεσμα να έχει δημιουργηθεί ουρά 30 ατόμων και η ταλαιπωρία να είναι μεγάλη, έδωσε εντολή για το άνοιγμα του φαρμακείου του ΕΟΠΥΥ από κλειδαρά, ενώ εμφανίστηκε αυτοπροσώπως και πρόσφερε καφέδες στους πολίτες που περίμεναν. Το γνωρίζουμε γιατί το είδαμε στις οθόνες μας.

 H αφοπλιστική μετάλλαξη μιας θεμελιώδους δημοκρατικής αξίας σε οπλοστάσιο λαϊκιστικής προπαγάνδας, άφησε τις βαθιές παθογένειες του ελληνικού δημοσίου ανέγγιχτες

Την εποχή που ο Μοντεσκιέ διαχώριζε τις εξουσίες σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική, δεν υπήρχε η υποψία της ευεργετικής δημοσιοποίησης μιας αδικίας μέσα από κανάλια μετάδοσης πληροφορίας. Δεν υπήρχε η εξουσία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, ούτε τα Κοινωνικά Δίκτυα. Για να έρθουμε στη χώρα που γέννησε τη δημοκρατία, η αφοπλιστική μετάλλαξη μιας θεμελιώδους δημοκρατικής αξίας σε οπλοστάσιο λαϊκιστικής προπαγάνδας, άφησε τις βαθιές παθογένειες του ελληνικού δημοσίου ανέγγιχτες. Υπεραπλούστευσε τους κανόνες, το νόημα και το περιεχόμενο της πολιτικής. Αυτό που στη δημόσια διοίκηση θα έπρεπε να είναι μία υποπαράγραφος καθηκοντολογίου βάσει κανόνων με υποχρεώσεις και ρήτρες, καταλήγει τηλεοπτικό σοσιαλ-μιντιακό ρεπορτάζ περιθωριακών προφίλ και site. Και στις τρεις περιπτώσεις, πολλοί από εμάς ταυτιστήκαμε με την αγανάκτηση των πολιτικών στελεχών που προσπαθούν να ελέγξουν αυτά που έχουν ξεφύγει από τον έλεγχό τους. Τσουβαλιάσαμε ένα πλήθος δημοσίων υπαλλήλων, που για κάποιον άγνωστο λόγο δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους, για έναν ακόμη πιο άγνωστο λόγο δεν ελέγχονται από κανέναν και για έναν ακόμη πιο άγνωστο παραμένουν στις θέσεις τους. Στον εργασιακό κόσμο του ιδιωτικού τομέα η αξιολόγηση είναι μια ημερήσια δαμόκλειος σπάθη, που μεταφράζεται σε αναγκαία επίτευξη στόχων. Συμπληρώνονται ερωτηματολόγια και πίνακες, που καταλαμβάνουν ένα ευκαταφρόνητο μέρος του χρόνου εργασίας. Προσλαμβάνονται πραγματογνώμονες από εξωτερικούς οργανισμούς αξιολόγησης για να συντάξουν εκθέσεις. Ο εργαζόμενος, που κάποτε αντλούσε ικανοποίηση από το να κάνει σωστά και έγκαιρα τη δουλειά του, σήμερα βρίσκεται κάτω από διαρκή έλεγχο. Βρισκόμαστε στην εποχή που ακόμη και ο ίδιος ο πελάτης αξιολογείται από τις εταιρείες. Στις πλατφόρμες airbnb και freenow, πελάτες με χαμηλή βαθμολογία περιορίζονται στις προσφορές. Στον κόσμο του ελληνικού δημοσίου θεωρήσαμε ότι θα αξιωθούμε την εμπειρία ενός μεταρρυθμιστικού πυρετού. Ο Λαμπεντούζα στο μυθιστόρημα «Γατόπαρδος» έγραφε: «Αν θέλουμε να μείνουν όλα όπως είναι, τότε όλα να αλλάξουν». Ίσως γιατί η απαίτηση ενός κινήματος κοινωνικής αλλαγής καταλήγει ανά τους αιώνες σε ένα κίνημα ματαιότητας. Απέμεινε ελάχιστος χρόνος να αφήσουμε τις κάμερες, να πιάσουμε τα οργανωτικά προγράμματα και να αποδείξουμε το ότι είναι λάθος αυτή η απομυθοποιητική θέση.