Παγκόσμιος δείκτης συντάξεων 2024 και η ελληνική συγκριτική προοπτική

Η Ολλανδία αναδείχθηκε ξανά πρώτη με την υψηλότερη συνολική μέτρηση στον Παγκόσμιο Δείκτη Συντάξεων του Ινστιτούτου Mercer CFA για το 2024, με 84,8 από το μέγιστο των 100 βαθμών. Εν ολίγοις, ο δείκτης Mercer χρησιμοποιεί τον σταθμισμένο μέσο όρο των επιμέρους δεικτών επάρκειας (δείκτης της αγοραστικής δύναμης των συντάξεων), βιωσιμότητας (προσιτότητα συντάξεων) και ακεραιότητας, που σχετίζονται με την ποιότητα της εποπτείας και το ρυθμιστικό πλαίσιο. 

Το συνταξιοδοτικό σύστημα της Ολλανδίας συνέχισε να είναι το καλύτερο σύστημα, σύμφωνα με τον David Knox, εταίρο της Mercer και συντάκτη της έκθεσης, παρόλο που μετακινείται από μια δομή καθορισμένων παροχών (Defined Benefits) σε μια πιο ατομική καθορισμένη εισφορά (Defined Contributions) προσέγγιση. «Το σύστημα διαθέτει επίσης ισχυρούς κανονισμούς και προσφέρει στους συμμετέχοντες καθοδήγηση σχετικά με τις συντάξεις τους», σύμφωνα με τον Knox, ο οποίος πρόσθεσε ότι η συνεχιζόμενη μετάβαση σε ένα σύστημα DC δεν επηρέασε τη βαθμολογία της χώρας. Δείχνει μια δέσμευση για συνεχή βελτίωση σε ένα περιβάλλον όπου η αλλαγή είναι η μόνη σταθερά. Η υποχώρηση της Αυστραλίας στην αξιολόγηση 2024 συγκριτικά με την περσινή έκθεση σχετίζεται με την λογική ενθάρρυνσης των Αυστραλών να κάνουν την καλύτερη χρήση των αποταμιεύσεών τους μέσω της λήψης ροών εισοδήματος μακροπρόθεσμων συνταξιοδοτήσεων. Κάτι το οποίο δεν κάνουν! Παρα ταυτα η Αυστραλιανή πρακτική χαρακτηρίζεται από μια προτίμηση ευελιξίας του συστήματος, με τα μέλη να επιθυμούν την αρμοδιότητα λήψης σωστών αποφάσεων για τις περιστάσεις τους, με την καθοδήγηση και τις συμβουλές των συνταξιοδοτικών ταμείων. 

Ο συνάδελφος καθηγητής David Knox συνεισέφερε επίσης ένα πολύ κατατοπιστικό κεφάλαιο σε ένα βιβλίο του καθηγητή Γεωργίου Κ. Μπήτρου που εκδόθηκε πρόσφατα για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ελληνικό Συνταξιοδοτικό Σύστημα. Το βιβλίο εστιάζει στην επάρκεια και την ασφάλεια του συνταξιοδοτικού εισοδήματος στη χώρα μας καθώς ατενίζουμε το μακρινό μέλλον. Αυτό είναι ένα εθνικό ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί σε ένα περιβάλλον με ταχεία γήρανση του πληθυσμού. Για το σκοπό αυτό, προσαρμόζοντας τις γνώσεις μας για τις βέλτιστες πρακτικές που ακολουθούν στα συνταξιοδοτικά τους συστήματα πέντε χώρες (Αυστραλία, Ιρλανδία, Δανία, ΗΠΑ, Κίνα), καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η μόνη προτεινόμενη εφικτή λύση είναι αδιαπραγμάτευτη. Τα κεφάλαια του βιβλίου για τη Δανία και την Αυστραλία παρέχουν επίσης σημεία αναφοράς βέλτιστων πρακτικών και κατατάσσονται σε υψηλή θέση στον Παγκόσμιο Δείκτη Συντάξεων του Ινστιτούτου Mercer CFA για το 2024. 

Στο κεφάλαιό του, ο καθηγητής David Knox εξετάζει τα χαρακτηριστικά που υπάρχουν συχνά σε καθένα από τα συστήματα A-grade, και τα οποία είναι οι εξής: 

• Κρατική σύνταξη για τους ηλικιωμένους φτωχούς τουλάχιστον 25% του μέσου μισθού.
• Καθαρό ποσοστό αναπλήρωσης (συμπεριλαμβανομένων τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών συντάξεων) τουλάχιστον 65% για έναν μεσαίο εισόδημα με πλήρη καριέρα.
• Ιδιωτική συνταξιοδοτική κάλυψη τουλάχιστον 80% του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας.
• Συνταξιοδοτικές εισφορές που επενδύονται για το μέλλον τουλάχιστον του 12% των μισθών.
• Συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις τουλάχιστον 100% του ΑΕΠ, η Αυστραλία είναι στην κορυφή με 145 % το 2023 σύμφωνα με τα στοιχεία.
• Ένα καλά διοικούμενο και καλά ρυθμισμένο ιδιωτικό συνταξιοδοτικό σύστημα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η παροχή οικονομικής ασφάλειας κατά τη συνταξιοδότηση είναι κρίσιμη τόσο για τα άτομα όσο και για τις κοινωνίες, καθώς οι περισσότερες χώρες αντιμετωπίζουν τώρα τις κοινωνικές, οικονομικές και οικονομικές επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού. Η Ελλάδα υστερεί σε τέτοια σημεία αναφοράς, όμως αργά ή γρήγορα, οι πολίτες θα βρουν το πρόβλημα στις τσέπες τους, καθώς η ελληνική κυβέρνηση δεν θα μπορεί να αυξάνει την επιδότηση των συντάξεων στο διηνεκές χωρίς να επιβάλλει νέους φόρους υπό συνθήκες υπανάπτυξης. Οι πολιτικές συνονθύλευσης για να ωθήσουμε το πρόβλημα στο μέλλον ή να το σκουπίσουμε κάτω από το χαλί θα τελειώσουν σύντομα και αν έχουμε μάθει κάτι από την περιπέτεια του 2009 σχετικά με τους εθνικούς κινδύνους που βρίσκονται μπροστά μας, θα κινητοποιηθούμε για να το αντιμετωπίσουμε. Η λύση που προτείνεται είναι (μεταξύ άλλων) οι συμπολίτες μας 45 ετών και άνω να καλύπτονται από το δημόσιο συνταξιοδοτικό σύστημα και όλοι οι νεότεροι εργαζόμενοι να πάρουν πίσω τις συνταξιοδοτικές τους εισφορές και να ζητήσουν κάλυψη από τους κεφαλαιοποιητικούς πυλώνες του συνταξιοδοτικού συστήματος, κάτι που χαρακτηρίζει τα συνταξιοδοτικά συστήματα των χωρών που αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση.