Η κοινοτοπία του κακού

Η Χάνα Άρεντ στο βιβλίο της «Η κοινοτοπία του Κακού» ρωτάει: «Μπορεί κάποιος να κάνει κακό χωρίς να είναι κακός;» κι η απάντηση είναι εδώ μπροστά μας, στην Κοιλάδα των Τεμπών. Το μεγαλύτερο κακό σ’ αυτόν τον κόσμο, μας λέει, προέρχεται από ανθρώπους που μέσα από παραμορφωτικούς φακούς κάνουν αδιανόητα πράγματα, θεωρώντας τα προφανή και κανονικά. Η διαδικασία τού να θεωρείς το αδιανόητο κανονικό ονομάζεται εκλογίκευση. Στη διαδικασία εκλογίκευσης λοιπόν, ένα ολόκληρο σύστημα, αφού έδωσε εξουσία ζωής και θανάτου σε έναν και μόνο άνθρωπο (τον σταθμάρχη), στις εντολές του οποίου υπάκουαν τυφλά μηχανές, βαγόνια και μηχανοδηγοί και ακολουθούσαν ανίδεοι επιβάτες, στη συνέχεια χαριεντίστηκε με χάρες, χαρές και βίτσια ψηφοφόρων του και έδωσε τη θέση αυτή σε κάποιον 59χρονο που σε μια κρίση φιλομάθειας την οποία έδειξε ξαφνικά στα 58 του χρόνια (και όχι νωρίτερα) εκπαιδεύτηκε για σταθμάρχης. Και το σύστημα δεν έφριξε. Δεν σκίστηκε το καταπέτασμα του ουρανού, όπως γίνεται στις βιβλικές γραφές. Του ανατέθηκε μάλιστα κρίσιμο πόστο, αυτό της Λάρισας. Και αφέθηκε στη βάρδιά του ολομόναχος σ’ αυτό το πόστο. Με εξουσία ζωής και θανάτου. Ένας πρωτάρης που δεν ψυλλιάστηκε ότι ο θάνατος μπορεί να έρθει καβάλα στη φιλοδοξία του σταθμάρχη, κι ένας ή δέκα υπουργοί που δεν ψυλλιάστηκαν ότι ο θάνατος  μπορεί να έρθει καβάλα στην καθυστέρηση τη δικιά τους και στην πλεονεξία του εργολάβου.

Διαβάζω ότι το 2014 υπογράφτηκε ανάμεσα στην ΕΡΓΟΣΕ και της Ανάδοχη Κοινοπραξία η Σύμβαση 717 για την ανάταξη των συστημάτων Τηλεδιοίκησης και Σηματοδότησης, πού θα συνέβαλαν στην ασφαλή διεξαγωγή της κυκλοφορίας. Συμβατικός προϋπολογισμός 40 εκατ. και χρόνος παράδοσης τα 3 χρόνια. Μόνο που οι κυβερνήσεις άλλαζαν,  τα κουστούμια πηγαινοέρχονταν, τα συμφέροντα συγκρούονταν και τα χρόνια έγιναν 9. Και δεν πρόλαβαν τον θάνατο που ερχόταν καβάλα στα λάθη, τις καθυστερήσεις, τις πλεονεξίες και τα πολιτικά τους παιχνίδια ο ένας ή οι δέκα υπουργοί. Ή δεν τους ένοιαζε αν θα τον προλάβουν. Κι ο θάνατος ήρθε σε μια νυχτερινή κοιλάδα, κοίταξε πάνω από τους ώμους των ανθρώπων, είδε τόσους νέους να κοιμούνται με το κεφάλι ακουμπισμένο στο σακίδιό τους, άκουσε τα γέλια τους, είδε τα χείλη τους να μιλάνε και να φιλιούνται, άκουσε τους καυγάδες τους, δεν ξέρουμε αν δίστασε, ή αν έκανε γρήγορα πριν μπει στη σήραγγα το τρένο, για να γλυτώσουν οι πολλοί.

Κι αν ακόμα κι ο θάνατος μας λυπήθηκε, αυτό που είναι βέβαιο είναι πως διαχρονικά δεν μας λυπήθηκαν οι υπουργοί, δεν μας λυπήθηκαν οι κυβερνήσεις μας, που έκαναν αδιανόητα πράγματα θεωρώντας τα προφανή και κανονικά. Που πήγαιναν στο κρεβάτι τους ήσυχοι τη νύχτα, που φιλούσαν τα παιδιά τους και έλεγαν καληνύχτα στις γυναίκες τους, ενώ τα τρένα έσκιζαν τις κοιλάδες με τα αναμμένα φώτα τους και  τους ανίδεους επιβάτες τους, χωρίς καμιά προστασία απέναντι στο ανθρώπινο λάθος και την κακιά την ώρα. Κι αύριο που θα ξυπνήσουν, όταν το τριήμερο εθνικό πένθος θα έχει πράξει το καθήκον του, θα αναρωτηθούν άραγε ποια δική τους ολιγωρία καβάλησε ο θάνατος στα Τέμπη, στο πρόσωπο του σταθμάρχη -τραγικό πρόσωπο σε κάθε περίπτωση-, θα αναγνωρίσουν το σύστημα ευνοούμενων που ανέθρεψαν, αυτή την «κοινοτοπία του κακού», που σε μικρή και μεγάλη κλίμακα αντίστοιχα έφερε τη χώρα σ’ αυτή την κατάσταση;