Μπερνάρ Κουσνέρ: Ούτε κλείσιμο συνόρων, ούτε ξέφραγο αμπέλι

Πρέπει να προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο. Και το χειρότερο είναι ο πόλεμος». Θα μπορούσε να είναι το μότο ενός στρατάρχη ή ενός αρχηγού ενόπλων δυνάμεων. Ανήκει, όμως, σε έναν γιατρό που πριν από 49 χρόνια μαζί με συναδέλφους του από τη Γαλλία βρέθηκαν στον εμφύλιο της Μπιάφρας με τους ένα εκατομμύριο και πλέον νεκρούς. Προετοιμάστηκαν για το χειρότερο ιδρύοντας τους «Γιατρούς του Κόσμου». Ο «Γιατρός του κόσμου» Μπερνάρ Κουσνέρ, πρώην υπουργός Εξωτερικών & Ευρωπαϊκών Σχέσεων της Γαλλίας και υπερασπιστής της «διπλωματίας εν κινήσει», μας μίλησε για την οργάνωση που ίδρυσε πριν από σχεδόν μισό αιώνα: «Είναι ένας παγκόσμιος οργανισμός, με εμπειρία, αποτελεσματικότητα, εύρωστος σε υποδομές και με προσωπικό που ποτέ δεν θα είναι υπεραρκετό γιατί οι ανάγκες για τις υπηρεσίες του θα υπάρχουν πάντα. Αυτοί είναι οι Γιατροί του Κόσμου και, ναι, είναι αλήθεια ότι υιοθέτησαν στην πορεία μια πιο πολιτική γραμμή, αλλά το έκαναν με επιτυχία. Δυστυχώς, η βαριά σκιά της φτώχειας σκεπάζει όλο τον κόσμο και οι Γιατροί του Κόσμου δεν θα πάψουν ποτέ να προσφέρουν αμερόληπτα τις υπηρεσίες τους σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη αλλά και να μιλούν ανοιχτά για καταπατήσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είμαι βέβαιος ότι το μεταναστευτικό κύμα από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή θα παγιωθεί και η Ευρώπη θα είναι ο τελικός προορισμός, η γη της Επαγγελίας». 

Μιλήσαμε μαζί του με αφορμή την παρουσία του τον Μάρτιο στην Ελλάδα στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, στη θεματική «Μετανάστευση: Μια ανθρωπιστική προσέγγιση» που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, 6 Μαρτίου στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών. Στη βάση μιας ανθρωπιστικής προσέγγισης, ο Μπερνάρ Κουσνέρ στη συζήτησή μας τόνισε την επείγουσα ανάγκη η Ευρώπη να πάρει θέση χαράσσοντας μια κοινή πολιτική στο σύνολο των κρατών-μελών της Ένωσης: «Οφείλουμε να βρούμε μια ευρωπαϊκή λύση σε αυτό το πρόβλημα. Οι μετανάστες δεν θέλουν να αλλάξουν τον χάρτη της Ευρώπης. Θέλουν να επιβιώσουν. Είναι υψίστης σημασίας να πάψουμε να συγχέουμε τους αιτούντες άσυλο με τους οικονομικούς μετανάστες. Και οφείλουμε να μην αδιαφορούμε για ένα άλλο μεταναστευτικό κύμα που έρχεται: αυτό που πρόκειται να προκαλέσει η κλιματική αλλαγή». 

Ευρώπη φρούριο ή Ευρώπη των ανοιχτών συνόρων;
Ούτε κλείσιμο συνόρων, ούτε ξέφραγο αμπέλι. Όλοι μαζί πρέπει να εργαστούμε στην κατεύθυνση μιας κοινής ευρωπαϊκής απόφασης, η οποία θα χαράξει την πολιτική και θα είναι ο πιλότος κάθε χώρας της Ευρώπης. Δεν τρέφω αυταπάτες. Θα χρειαστεί πολύς χρόνος μέχρι να καταλήξουμε όλοι μαζί σε μια κοινή συμφωνία. Μπορεί η αλληλεγγύη, η συμπόνια και η αδελφοσύνη να ήταν στο DNA της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά αυτού του είδους οι αποφάσεις θέλουν χρόνο. Θα το επαναλαμβάνω συνέχεια: χρειαζόμαστε μια κοινή συμφωνία, μια κοινή προσπάθεια και των 27. Το μεταναστευτικό μπορεί να είναι μια κρίση, μπορεί και όχι. Ωστόσο, αυτό που δεν είναι κρίση είναι ότι χώρες σαν την Πολωνία και την Ουγγαρία δεν ακολουθούν πλέον τις αξίες της κοινωνικής δημοκρατίας και παρεκκλίνουν από το σύνολο των κρατών-μελών της Ε.Ε.

Ανθρωπιστική παρέμβαση ή στρατιωτική επέμβαση; Είναι η Λιβύη το ιδανικό παράδειγμα των θολών ορίων αυτού του διλήμματος;
Πιστεύω στο δικαίωμα της παρέμβασης, και πιστεύω στο χρέος και το καθήκον που συνοδεύει μια τέτοια απόφαση. Πιστεύω στην παρέμβαση μέσα από το σύστημα και τις αρχές που έχει θέσει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών. Η ανθρωπιστική βοήθεια είναι πολιτική πράξη. Πράγματι, η Λιβύη δεν είναι ένα καλό παράδειγμα αυτής της εξωτερικής πολιτικής. Και εξηγώ: δεν ήταν λάθος μας να σταματήσουμε τον βομβαρδισμό της Βεγγάζης. Το λάθος μας ήταν που χτυπήσαμε και μετά φύγαμε. Αυτή η τακτική δεν στέλνει το μήνυμα πως ο στόχος μας ήταν να σταματήσουμε τα εγκλήματα που διαπράττονταν στη χώρα.   

Τι δουλειά είχε ένας σοσιαλιστής στην κυβέρνηση Σαρκοζί;
Δεν ήμουν μόνος. Συνολικά ήμασταν επτά σοσιαλιστές που συμμετείχαμε στο πρώτο άνοιγμα μιας δεξιάς κυβέρνησης. Και στην τελική σας ερωτώ: υπάρχει δεξιά ή αριστερή εξωτερική πολιτική; 

Έχετε πει ότι «όλο το μυστήριο που λέγεται Μέση Ανατολή συνοψίζεται στο όνομα Πούτιν, γιατί είναι ο βασιλιάς της Μέσης Ανατολής».
Δεν έχουμε φτάσει ακόμα στο τέλος της τραγωδίας που λέγεται Μέση Ανατολή. Ναι, είναι αλήθεια, ο Βλαντιμίρ Πούτιν μοιάζει να είναι ο νικητής των τελευταίων επεισοδίων αυτού του δράματος. Αλλά ο πραγματικά ισχυρός ηγέτης στην περιοχή είναι η Τουρκία. Ο στρατός της Τουρκίας απειλεί εκ νέου τον στρατό της Συρίας του Μπασάρ αλ Άσαντ. Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για μια ακόμη αιματοχυσία, μια βίαιη αντιπαράθεση. Η κατάσταση είναι τόσο περίπλοκη που μοιάζει με γρίφος. Πώς αλλιώς να εξηγηθεί ότι δύο θεωρητικά συμμαχικές χώρες, η Ρωσία και η Τουρκία, στη Λιβύη υποστηρίζουν αντίπαλα στρατόπεδα; Από τη μια η Μόσχα τάσσεται στο πλευρό του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και από την άλλη η Τουρκία κάνει συμφωνίες και μνημόνια με τον Φαγέζ αλ Σαράζ. Την ίδια ώρα εκατοντάδες πολίτες, Σύροι κυρίως και Ιρακινοί, πεθαίνουν ή ελπίζουν στο πολυπόθητο άσυλο σε κάποια χώρα της Ευρώπης».