Γιώργος Κοτανίδης, ένας αριστερός χωρίς αυταπάτες

Δεν ξέρω σε πόσους θα λείψει πραγματικά. Σίγουρα σε όσους τον γνώριζαν προσωπικά. Και δεν ήταν δύσκολο. Μιλάμε για έναν ιδιαίτερα προσηνή άνθρωπο. Είτε τον πετύχαινες στο Φίλιον, είτε στο φουαγιέ κάποιου θεάτρου, θα ανταποκρινόταν αν ήθελες κάτι να του πεις. Και μάλλον περισσότερο θα άκουγε, παρά θα μιλούσε. Γιατί, γενικά, δεν έπαιρνε πολύ σοβαρά τον εαυτό του και έδινε μεγάλη σημασία στον άλλο. Σοφός και καλός.

Αν τον ρωτούσες για θέατρο θα ήταν χειμαρρώδης. Έβλεπε, διάβαζε, έπαιζε, έγραφε, σκηνοθετούσε, σχεδίαζε - ήταν μέσα στο θέατρο μέχρι τελευταίου κυττάρου. Στο «Δείπνο», στην τελευταία παράσταση που τον είδαμε, έκανε τον σεφ-σερβιτόρο σχολιαστή της χαμένης στην ανοησία μπουρζουαζίας των ακριβών γούστων και των γαστριμαργικών απολαύσεων. Δεν το έλεγε, αλλά το έδειχνε, με το βλέμμα, την έκφραση, την κίνηση και τη χροιά της φωνής του, ότι ο ίδιος αντιμετωπίζει με σαρκασμό τη χυδαιότητα του νεοπλουτισμού και τις ιδιοτροπίες των ελίτ. «Είμαι αριστερός γιατί είμαι με τους πολλούς και τους αδύναμους», έλεγε στις συνεντεύξεις του. Τα ίδια έλεγε και στη ζωή του.

Επειδή ήταν αριστερός, έπαιξε τον Νίκο Ζαχαριάδη, στη συγκλονιστική «Ομπίντα», δικό του το κείμενο, δική του και η σκηνοθεσία. Ήθελε να καταδυθεί στην τραγικότητα μίας αντιφατικής προσωπικότητας που σκοτώθηκε από αυτό που υπηρέτησε και λάτρεψε. Και καταδύθηκε. Σε ένα συγκλονιστικό βάθος. Γίνονταν θυελλώδεις συζητήσεις μετά τις παραστάσεις, στις οποίος ο ίδιος συμμετείχε με μεγαλειώδη ανεκτικότητα στην κριτική, όσο σκληρή ή άδικη και να ήταν. Ήταν ένα βασικό χαρακτηριστικό του αυτό. Ότι πίστευε στον διάλογο και στην διαλεκτική. Δεν φανατιζόταν, δεν ήταν εμπαθής, δεν μισούσε - κόντρα στο ρεύμα της εποχής.

Η πολιτική και η τέχνη δεν ξέμπλεκαν εύκολα στην περίπτωσή του. Εξέφραζε την πιο αδογμάτιστη προοδευτική σκέψη και πράξη και αυτό καθόριζε και την καλλιτεχνική του υπόσταση.

Ενώ είχε ισχυρή άποψη για τα πάντα και δεν την έκρυβε, δύσκολα μπορούσε κανείς να τον κατηγορήσει για τις προθέσεις του. Γιατί δεν ανήκε πουθενά, δεν υπηρετούσε καμία σκοπιμότητα, δεν έκανε υπολογισμούς, δεν ακολουθούσε κάποια τακτική.

Δεν εξαργύρωσε το αντιδικτατορικό παρελθόν του, τα βασανιστήρια, τη φυλακή, την απομόνωση. Δεν έκανε πολιτική καριέρα και ούτε κολάκεψε οποιαδήποτε κυβέρνηση.

Σε μια συγκυρία θριάμβου της επιφάνειας, της ευτέλειας και της φτήνιας, ήταν εντυπωσιακό ότι κατάφερνε να κάνει αυτό στο οποίο πίστευε χωρίς εκπτώσεις και χωρίς προσαρμογή στις ευκολίες. Και ενώ τα εμφυλιοπολεμικά πάθη αναζωπυρώνονταν σε μια εκδοχή καρικατούρας, ενώ νέοι, καταστροφικοί διχασμοί απλώνονταν, ο ίδιος αποτελούσε το καλύτερο παράδειγμα μετριοπάθειας, εγκράτειας, συναινετικής κουλτούρας, σύνεσης.

Αυτός ήταν ο Γιώργος Κοτανίδης. Ένας υπέροχος άνθρωπος, έντιμος, ειλικρινής, ανιδιοτελής, ακομπλεξάριστος, γενναιόδωρος, οξυδερκής, όμορφος.

Δεν κραύγαζε, δεν γυάλιζε το μάτι του από την ένταση, δεν έχανε ποτέ το χιούμορ του, δεν είχε καμία σχέση με την τοξικότητα στη δημόσια σφαίρα - και όλα αυτά χωρίς να αποσύρεται από τα κοινά, μένοντας ενεργός και μαχητής.

Ένας διανοούμενος που δεν φοβόταν να εκτεθεί και δεν αγωνιούσε για τη δικαίωσή του. Ένας καλλιτέχνης που δεν ήταν τυφλωμένος από το ταλέντο του και δεν υπέφερε από ναρκισσιστικές ανασφάλειες. Ένας άνθρωπος με βαθιά ενσυναίσθηση. Ένας αριστερός χωρίς αυταπάτες.