Μετανάστες ή εγκληματίες;

Το ότι η μεταναστευτική πολιτική είναι βλακώδης και αποτυχημένη, μπορούμε ενδεχομένως να το συμφωνήσουμε. Το πρόβλημα ωστόσο είναι ότι σε καθεστώς επικοινωνιακού πανικού η ορθολογική του αντιμετώπιση είναι πρακτικά αδύνατη. Δύο νούμερα ίσως βοηθήσουν να το βάλουμε σε πιο ρεαλιστικές διαστάσεις. Το πρώτο: φέτος έχουν φτάσει στη χώρα μας 45.600 πρόσφυγες και μετανάστες. Το δεύτερο: το 2018 είχαμε 33.857 περισσότερους θανάτους από γεννήσεις στην Ελλάδα. Όσο σοβαρό ή όχι και αν θεωρούμε το πρόβλημα, το βέβαιο είναι ότι η Ελλάδα δεν βουλιάζει ούτε δέχεται εισβολή.

Πέρα από την αριθμητική έχει επίσης σημασία να κατανοήσουμε ότι οι πρόσφυγες και οι μετανάστες δεν συνιστούν απειλή. Εξαθλιωμένοι άνθρωποι είναι, φοβισμένοι, άρρωστοι, ταλαιπωρημένοι που έχουν μπει σε μια απίστευτη ταλαιπωρία, βάζοντας σε κίνδυνο την ζωή τους και τη ζωή των παιδιών τους, για να ξεφύγουν από συνήθως άθλιες συνθήκες διαβίωσης. Παρεμπιπτόντως και σε απάντηση μια διακινούμενης φιλολογίας, οι περισσότεροι είναι από την Συρία και το Αφγανιστάν, εμπίπτουν δηλαδή στον ορισμό του πρόσφυγα. Ανεξάρτητα από την προέλευσή τους, όλοι τους είναι ευάλωτοι στα κυκλώματα που τους εκμεταλλεύονται και ασφαλώς ορισμένοι καταφεύγουν στο έγκλημα όχι επειδή αυτή είναι η φύση τους αλλά ακριβώς επειδή ζουν σε συνθήκες που ευνοούν την εγκληματικότητα. Αυτό προς απάντηση της άλλης φιλολογίας σύμφωνα με την οποία όσοι δεν είναι πρόσφυγες δεν δικαιούνται ανθρωπιστικής βοήθειας. Αυτοί προφανώς δεν είναι άνθρωποι, είναι εγκληματίες.

Αυτές οι επισημάνσεις προφανώς δεν λύνουν το πρόβλημα. Για ορισμένους ενδεχομένως να είναι λόγια του αέρα, ευαισθησίες δήθεν προοδευτικών. Από τη στιγμή ωστόσο που συμφωνούμε ότι η ως τώρα πολιτική έχει αποτύχει, μήπως είναι καιρός να αλλάξουμε προσέγγιση; Μήπως στην πραγματικότητα ο εγκλεισμός και η περιθωριοποίηση είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα και όχι οι ίδιοι οι μετανάστες; Μήπως είναι ανάγκη να αλλάξουμε την δική μας οπτική; Και μήπως μια πολιτική που θα τους βοηθούσε να ενσωματωθούν στην κοινωνία θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματική;

Για παράδειγμα, αν αντί σε στρατόπεδα έπαιρναν σε χρήμα τα τροφεία τους (και τα τροφεία ορισμένων ΜΗΚΥΟ) σαν μηνιαίο επίδομα, αν είχαν προσωρινές άδειες εργασίας, αν δίνονταν κίνητρα για προσιτή στέγη και αν υπήρχε η προοπτική για ορισμένους από αυτούς που δεν δικαιούνται ασύλου, να πάρουν άδεια μόνιμης εγκατάστασης με βάση κάποια κριτήρια, μήπως το πρόβλημα αποδεικνυόταν πολύ μικρότερο; Μήπως θα είχαν κίνητρο να γίνουν νόμιμοι, να μείνουν σε επαφή με τις κρατικές δομές και τελικά να συνεισφέρουν οι ίδιοι στον εαυτό τους και στην οικονομία; Για να το πούμε και κυνικά, το καρότο δεν είναι πάντα πιο αποτελεσματικό από το μαστίγιο;

Η πιο ισχυρή ένσταση σε μια τέτοια πολιτική θα ήταν ότι η χώρα θα γινόταν ενδεχομένως μαγνήτης για μετανάστες. Το επιχείρημα αυτό έχει βάση. Αλλά βέβαια και τώρα είναι μαγνήτης, τίποτα δεν δείχνει να αποθαρρύνει όσους αποζητούν ασφάλεια και μια καλύτερη ζωή. Άλλωστε η πολιτική αποτροπής στα σύνορα, σε συνεργασία με FRONTEX και Τουρκία, θα συνεχιστεί. Μόνο που βέβαια και στο θέμα αυτό είδαμε περίεργες αρρυθμίες, μια έλλειψη συντονισμού επιπέδου… ΣΥΡΙΖΑ. Τη μια μέρα συναντήθηκε ο Μητσοτάκης με τον Ερντογάν και αποφάσισαν επανεκκίνηση στις σχέσεις των δύο χωρών. Δεν πέρασε ένα εικοσιτετράωρο και ο υπουργός των Εξωτερικών Νίκος Δένδιας έβγαλε μια πολύ σκληρή ανακοίνωση με τους ομολόγους του της Κύπρου και της Τουρκίας. Καλά έκανε, αν θέλετε, αλλά αυτό δεν λέγεται επανεκκίνηση και πάντως προκάλεσε την αντίδραση του τουρκικού υπουργείου που μίλησε για ελληνική ανειλικρίνεια. Κανένα πρόβλημα, αν αυτή είναι η επιλογή της κυβέρνησης. Μόνο που και πάλι δεν πέρασαν πολλά εικοσιτετράωρα και ο πρωθυπουργός αποφάσισε να στείλει στην Άγκυρα τον αναπληρωτή υπουργό για το Μεταναστευτικό Γιώργο Κουμουτσάκο. Να κάνει τι άραγε; Να τους τρίψει στη μούρη την ανακοίνωση Δένδια ή να τους υπενθυμίσει τις δηλώσεις για επανεκκίνηση; Φαντάζομαι στην Άγκυρα θα χαμογελάνε ειρωνικά. Εμείς πάλι όχι.