Το πρωί είναι η πιο δύσκολη ώρα: Μια ιστορία εσωτερικευμένης ηλικιακής προκατάληψης

Ο άντρας μου ερωτεύτηκε μια υπέροχη γυναίκα, όλα όσα δεν ήμουν εγώ, κι έτσι ξαφνικά τα πάντα άλλαξαν δραματικά. Έπεσα σε μια δίνη από συναισθήματα και γεγονότα που με μεταμόρφωσε. Άρχισα να χάνω κιλά, περισσότερο λόγω θλίψης και λιγότερο από κάποια απόφαση. Έτρωγα μόνο για να επιβιώσω και σταδιακά είδα το σώμα μου να συρρικνώνεται. Ξαναβρήκα τον νεανικό, τον αληθινό μου εαυτό!

Αυτό επηρέασε τα πάντα. Μαζί μ’ εμένα μεταμορφώθηκε και η σχέση μας. Ο Άρης ξανάρχισε να με βρίσκει ελκυστική κι εγώ με τη σειρά μου έγινα πιο θερμή και τρυφερή μαζί του.

Εκείνη ήταν συνάδελφός του μουσικός, γνωρίστηκαν στις πρόβες της «Λουτσία ντι Λαμερμούρ» στη Λυρική – πρώτο βιολί ο άντρας μου, τσελίστρια η ερωμένη του. Μου το είπε ο ίδιος ένα βράδυ που είχαμε βγει οι δυο μας για φαγητό. Ήταν πολύ νεότερή του, είπε, χωρίς να μπορεί να κρύψει μια έκφραση ανάμεικτης περηφάνιας και δυσπιστίας από το πρόσωπό του, και ένιωθε ερωτευμένος. «Απλά συνέβη», με διαβεβαίωσε, «δεν το επεδίωξα. Και δεν ξέρω αν και πότε θα μου περάσει», πρόσθεσε, «ή αν θα πρέπει τελικά να χωρίσουμε».

Το ξέρω ότι έχω μεγαλώσει –είμαι ήδη 48 ετών κι εκείνη 29–, αλλά αυτή τη στιγμή το σώμα μου βρίσκεται κάτω απ’ τον απόλυτο έλεγχό μου. Κατάλαβα ότι μόνο έτσι μπορώ να καταπολεμήσω τη φθορά.

Το πρωί είναι η πιο δύσκολη ώρα. Χρειάζομαι πλέον πολύ χρόνο για να ετοιμαστώ, αισθάνομαι ότι τα πάντα πάνω μου θέλουν επιδιόρθωση. Κοιτάζομαι στον καθρέφτη και δεν αναγνωρίζω τον εαυτό μου. Τι να έκανε κι ο άντρας μου, δεν είχε άδικο να μη θέλει να αγγίζει το γυμνό μου σώμα. Νιώθω λες και τον εξαπάτησα, σαν να τον πρόδωσα. Άλλαξε το σχήμα του κορμιού μου, άλλαξε και ο τρόπος που επικοινωνώ. Όταν δεν αισθάνεσαι πια όμορφη, δεν μπορείς να φερθείς ερωτικά.

Τα τελευταία καλοκαίρια δεν τολμούσα να φορέσω μπικίνι στην παραλία, κι ας έλεγαν οι φίλες μου πως ήμουν υπερβολική. Έβλεπα τον Άρη να αφαιρείται παρατηρώντας τα κορίτσια που περπατούσαν στην άκρη του κύματος και μ’ έπιανε μελαγχολία. Τον καταλάβαινα όμως, κι εγώ στη θέση του το ίδιο θα έκανα. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη αρρώστια από τη φθορά που κατατρώει το κορμί και ταυτόχρονα επιτίθεται στο μυαλό. Είχα βυθιστεί στην κατάθλιψη.

Κι όμως για χρόνια ένιωθα δυνατή. Λυπόμουν τις ηλικιωμένες γυναίκες, λες κι εγώ δεν επρόκειτο να γεράσω ποτέ, λες και είχα βρει το αντίδοτο. Κοιτάζοντας τα μαραζωμένα πρόσωπά τους, τα ταλαιπωρημένα χέρια τους, τις ρυτίδες που αυλάκωναν το δέρμα τους, ένιωθα αποστροφή. Δίχως να το θέλω, μέσα μου τις κατηγορούσα, τις θεωρούσα υπεύθυνες για την κακή τους τύχη. Για χρόνια ένιωθα άτρωτη, μα μεγαλώνοντας χάνω τη ρώμη μου, καθώς με τον καιρό μετατρέπομαι σε κάποια που δεν είμαι εγώ.

Και ο άντρας μου έχει ρυτίδες και γκρίζους κροτάφους, όμως αυτό δεν φαίνεται να τον ενοχλεί ιδιαίτερα, και σίγουρα δεν τον σταμάτησε από το να κάνει σεξ με μια πολύ νεότερή του γυναίκα. Έχουμε ακριβώς την ίδια ηλικία κι όμως εκείνος βρίσκεται ακόμα στη ζώνη που μπορεί να φλερτάρει χωρίς να θεωρείται γελοίος, να βγει σ’ ένα μπαρ και να γνωρίσει κάποια, να νιώσει επιθυμητός. «Μα δεν είναι ούτε 50 ετών», σχολίασαν οι δύο καλύτερές μου φίλες ένα βράδυ που πήγαμε για ποτό μετά το γυμναστήριο, «είναι απόλυτα φυσικό». «Τι θα λέγατε για μένα αν κυκλοφορούσα με έναν 29χρονο εραστή;» ρώτησα. Με κοίταξαν με απορία, διστάζοντας να απαντήσουν. «Μήπως θα θεωρούσατε ότι ο συνοδός μου έχει κάποιο συναισθηματικό πρόβλημα; Πως πάσχει, ας πούμε, από κάποια διαταραχή;» «Μα είμαστε σχεδόν 50 χρονών», ψέλλισε η μία. «Θα μπορούσες να είσαι μητέρα του!» συμπλήρωσε η άλλη κοκκινίζοντας.

Είμαι μια γυναίκα στην προεμμηνόπαυση, σύντομα η φύση θα τραβήξει μπροστά μου μια διαχωριστική γραμμή, σαν να λέει «ως εδώ». Τα πάντα θα ξεφτίσουν σιγά σιγά και θα τελειώσουν. Από πρωταγωνίστρια της ζωής θα γίνω σταδιακά κομπάρσα. Ήδη νιώθω αόρατη όταν βρίσκομαι ανάμεσα σε πολύ νεότερους ανθρώπους.

Είναι ένα τέλος η εμμηνόπαυση που πλησιάζει, το τέλος της νεότητας, το τέλος του έρωτα, το τέλος των δυνατοτήτων. Όχι ότι θα ήθελα κι άλλα παιδιά, ο γιος μου είναι στο πανεπιστήμιο, χαίρομαι που κατά κάποιον τρόπο απελευθερώθηκα από την αδιάκοπη φροντίδα του, αλλά είναι ωραίο να ξέρεις πως, αν θέλεις, μπορείς. Είναι ωραίο να καταλαβαίνεις πως το κορμί σου είναι ακόμα σύμμαχος και όχι εχθρός σου. Γιατί είναι το ίδιο μας το σώμα που βάζει όρια, μας σπρώχνει στο περιθώριο της ζωής. Κι όμως δεν είμαι έτοιμη γι’ αυτό, δεν είμαι έτοιμη να παραιτηθώ.

Οι φίλες μου απορούν που δεν θύμωσα με τον άντρα μου, που δεν τον έδιωξα από το σπίτι, που κατά κάποιον τρόπο ζήσαμε την ερωτική του περιπέτεια μαζί –εγώ, εκείνος και η ερωμένη του–, ώσπου να του περάσει. Φοβάμαι τη μοναξιά, δεν θέλω να γεράσω μόνη. Δεν θέλω να είμαι αυτή που την παράτησαν για μια νεότερη γυναίκα. Η επιστροφή του σ’ εμένα σημαίνει ότι ακόμα μετράω. Αρκεί να μην εγκαταλείψω πάλι τον εαυτό μου, να μην μπω οικειοθελώς στην άκρη, όπως τόσες μεσήλικες.

Δεν θέλω, βέβαια, να φαίνεται ότι προσπαθώ να δείχνω νεότερη, αυτό βγάζει μιαν απελπισία. Το μόνο χειρότερο από το να είσαι αόρατη είναι να σε λυπούνται ή να σε δείχνουν και να γελούν.

Φροντίζω τον εαυτό μου, αλλά δεν γίνεται πάντα να ακολουθώ τη μόδα. Η μόδα είναι το αδιαπέραστο όριο ανάμεσα στη νεότητα και την ωριμότητα. Δεν είναι εύκολο για μια γυναίκα στην ηλικία μου, που έχει μάλιστα κάνει παιδί, να φοράει τα στενά παντελόνια και τα κοντά μπλουζάκια που βλέπουμε στις βιτρίνες.

Πρέπει να βρω τη χρυσή τομή, μα είναι τόσοι οι κανόνες, που μπερδεύομαι, δεν ξέρω πλέον τι να φορέσω. Προσπαθώ να αποφεύγω τα άκομψα, φαρδιά ρούχα κι αυτά με τα πολύχρωμα σχέδια που προτιμούν οι ηλικιωμένες – όχι φουλάρια, όχι κρεμαστά σκουλαρίκια, όχι ζακέτες, όχι μακριά φορέματα και, προς Θεού, όχι καπέλα που πλαισιώνουν το πρόσωπο με τρόπο που τονίζει κάθε ατέλεια. Και φυσικά όχι ρούχα υπερβολικά στενά και κολλητά, δεν θέλω να δείχνω σαν προβατίνα που ντύθηκε αρνί.

Παρατηρώ τις συνομήλικές μου να με ψάχνουν με το βλέμμα, να διαλύουν και να ξανασυνθέτουν την εικόνα μου προσπαθώντας να καταλάβουν – κάποιες φορές χαμογελούν ειρωνικά σαν να μου λένε ότι αυτές δεν μπορώ να τις ξεγελάσω, αυτές ξέρουν την αλήθεια.

Και οι άντρες; Ξέρουν κι εκείνοι την αλήθεια; Οι άντρες πιστεύουν ότι στα 50 δεν ενδιαφέρεσαι πια για τον έρωτα, πως είναι ένα κεφάλαιο της ζωής σου που έχει τελειώσει οριστικά – υποθέτω επειδή εκείνοι δεν σε θεωρούν πλέον ερωτική. Αυτό που τόσα χρόνια τούς ζητούσες γίνεται πραγματικότητα: σταματούν να σε αντικειμενοποιούν. Αλλού είναι τώρα στραμμένο το βλέμμα τους, άλλα είναι τα αντικείμενα του ερωτικού τους πόθου.

Νομίζουν ότι στις μεσήλικες γυναίκες η ερωτική επιθυμία εξαφανίζεται, η λίμπιντο εξατμίζεται, ότι είσαι είτε νέα είτε ηλικιωμένη, χωρίς ενδιάμεσα στάδια. Έχουν πειστεί πως είναι απόλυτα φυσικό να σ’ αφήσουν στην ησυχία σου και να αναζητήσουν νεότερες παρτενέρ.

Δεν καταφέρνω να φανταστώ τη ζωή μου σε δέκα ή σε είκοσι χρόνια από τώρα. Αναρωτιέμαι καμιά φορά πώς θα δείχνω και πώς θα νιώθω, αλλά αυτού του είδους οι σκέψεις με αγχώνουν και βιάζομαι να τις μπλοκάρω. Άλλωστε όλες οι εικόνες ηλικιωμένων γυναικών που κουβαλάω μέσα μου από μικρό κορίτσι είναι συνδεδεμένες είτε με ανημποριά και αδυναμία είτε με επιθετικότητα – η κακιά μάγισσα που φθονεί τις νεότερες γυναίκες και δεν διστάζει να φερθεί με σκληρότητα, απελευθερωμένη πλέον από τους κοινωνικούς φραγμούς. Δεν θέλω να με βλέπουν ούτε σαν καημένη γριούλα, ούτε σαν μαινάδα.

Κάποιες στιγμές με πλημμυρίζει η αισιοδοξία και αποφασίζω πως όλα θα πάνε καλά. Κι έπειτα, χωρίς εμφανή λόγο ή προειδοποίηση, νιώθω σαν να βουτάω από την κορυφή στους πρόποδες ενός βουνού και να συνθλίβομαι, να γίνονται σκόνη τα όνειρά μου. Πότε πάνω, πότε κάτω, τα συναισθήματά μου τρέχουν ξέφρενα σαν το τρενάκι του τρόμου στο λούνα παρκ.

Λένε ότι φτάνεις σε μια ηλικία, ίσως εκεί γύρω στα 70, που σταματάς να ασχολείσαι με τα σημάδια του χρόνου αλλά και με τα σχόλια των ανθρώπων – η γνώμη τους σου είναι αδιάφορη. Λένε ότι το μόνο που θέλεις πια είναι να είσαι υγιής, να απολαμβάνεις την κάθε μέρα δίχως να αγχώνεσαι για το τι έχεις πετύχει στην καριέρα ή τις σχέσεις σου. Υπάρχουν στιγμές που ανυπομονώ να μεγαλώσω, να φτάσω σ’ εκείνη την ηλικία που οι άνθρωποι παύουν να έχουν απαιτήσεις από σένα, που σου συγχωρούν σχεδόν τα πάντα, που, πριν φύγεις από τη ζωή, σου επιτρέπουν –επιτέλους– να ζήσεις όπως ακριβώς σου αρέσει.

Ακούω γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας να λένε ότι βίωσαν την εμμηνόπαυση σαν δεύτερη εφηβεία, σαν μια ευκαιρία να πάρουν ρίσκα, να τολμήσουν αλλαγές, να βελτιώσουν τη ζωή τους, και μου φαίνεται περίεργο. Το μόνο που νιώθω προς το παρόν είναι φόβος. Φόβος και μια αίσθηση αποτυχίας, λες και σε κάτι έχω φταίξει.