Κοσμος

ΟΗΕ: Μία στις τέσσερις γυναίκες παγκοσμίως δεν μπορεί να αρνηθεί την ερωτική επαφή εντός του γάμου

Τα ανησυχητικά στοιχεία και η συζήτηση για τον συζυγικό βιασμό

Newsroom
2’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

ΟΗΕ: Μία στις τέσσερις γυναίκες παγκοσμίως δεν μπορεί να αρνηθεί την ερωτική επαφή εντός του γάμου

Μία στις τέσσερις γυναίκες παγκοσμίως δεν έχει τη δυνατότητα να αρνηθεί τη σεξουαλική επαφή, εάν ο σύζυγος ή ο σύντροφός της την απαιτήσει, σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ.

Στη Δυτική και Κεντρική Αφρική, σχεδόν οι μισές γυναίκες (45%) δεν είναι σε θέση να πουν «όχι» ακόμη και μέσα στον γάμο τους. Το ίδιο ισχύει για το ένα τρίτο των γυναικών (33%) στην Ανατολική και Νότια Αφρική, καθώς και στα αραβικά κράτη. Στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, μία στις δέκα γυναίκες δεν μπορεί να αρνηθεί τη σεξουαλική επαφή, σύμφωνα με έκθεση του Ταμείου των Ηνωμένων Εθνών για τον Πληθυσμό (UNFPA), η οποία δημοσιεύθηκε την Πέμπτη.

Σύμφωνα με την ανάλυση της έκθεσης σε οκτώ χώρες για τις οποίες υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία (Αγκόλα, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Καζακστάν, Μαλάουι, Μάλι, Νιγηρία, Τατζικιστάν και Ζάμπια), οι νεότερες γυναίκες και τα κορίτσια ηλικίας 15 έως 19 ετών έχουν ακόμη μικρότερη δυνατότητα να αρνηθούν σεξουαλική επαφή, σε σύγκριση με τις γυναίκες ηλικίας 45 έως 49 ετών. Τα ευρήματα συνάδουν με έρευνες που δείχνουν ότι τα έφηβα κορίτσια υφίστανται εξαιρετικά υψηλά ποσοστά βίας από τους συντρόφους τους.

«Πρόκειται πραγματικά για θλιβερά στοιχεία», δήλωσε ο Ζαν-Πολ Μουρούνγκα, δικηγόρος της διεθνούς οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων Equality Now. «Ιδίως αν αναλογιστεί κανείς ότι ολόκληρη η αφρικανική ήπειρος έχει υιοθετήσει το Πρωτόκολλο του Μαπούτο, το οποίο θεσπίζει δεσμευτικά νομικά πρότυπα για την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών. Έχουμε ακόμη πολλή δουλειά να κάνουμε, ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια θα επωφεληθούν από αυτές τις δεσμεύσεις».

Το Πρωτόκολλο του Μαπούτο, μια ιστορικής σημασίας συνθήκη που υιοθετήθηκε από την Αφρικανική Ένωση το 2003, κατοχυρώνει τα δικαιώματα των γυναικών και υποχρεώνει τα κράτη να τις προστατεύουν από τη βία. Παράλληλα, ορίζει ότι ο γάμος πρέπει να βασίζεται στην πλήρη συναίνεση και κατοχυρώνει το δικαίωμα των γυναικών στην υγεία.

«Η θεμελιώδης αρχή είναι απολύτως σαφής: η σεξουαλική επαφή χωρίς ελεύθερη και εκούσια συναίνεση συνιστά σεξουαλική βία, ακόμη και εντός του γάμου», δήλωσε ο Μουρούνγκα. «Ο γάμος δεν συνεπάγεται διαρκή ή σιωπηρή συναίνεση. Μια γυναίκα διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίζει αν, πότε και με ποιον τρόπο θα συμμετέχει σε σεξουαλική δραστηριότητα».

Όπως ανέφερε, ένα πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι η αλλαγή της νομοθεσίας περί βιασμού σε ολόκληρη την ήπειρο. Σύμφωνα με έκθεση του Μουρούνγκα το 2024, σε ορισμένες αφρικανικές χώρες ο συζυγικός βιασμός δεν αποτελεί ποινικό αδίκημα. Επτά χώρες εξαιρούν ρητά τους συζύγους από την ποινική δίωξη για βιασμό εντός του γάμου, μεταξύ των οποίων η Ακτή Ελεφαντοστού, η Αιθιοπία και το Νότιο Σουδάν. Σε ορισμένες άλλες χώρες, όπως η Τανζανία και η Ερυθραία, ο συζυγικός βιασμός ποινικοποιείται μόνο όταν το ζευγάρι δεν ζει κάτω από την ίδια στέγη.

Σε χώρες όπου επιτρέπεται ο γάμος ανηλίκων και ο συζυγικός βιασμός δεν τιμωρείται ποινικά, τα παιδιά μένουν απροστάτευτα. Δημιουργείται έτσι ένα νομικό παραθυράκι για πράξεις που, εάν συνέβαιναν εκτός γάμου, θα χαρακτηρίζονταν βιασμός. Οι ανήλικες σύζυγοι έχουν ελάχιστες δυνατότητες να προστατευθούν από τη σεξουαλική βία και εκμετάλλευση. Στην Γκαμπόν, για παράδειγμα, ένας άνδρας που έχει παντρευτεί ένα ανήλικο κορίτσι το οποίο απήγαγε μπορεί να διωχθεί ποινικά μόνο αφού ακυρωθεί ο γάμος.

Πίσω από αυτές τις νομοθεσίες βρίσκεται η εσφαλμένη αντίληψη ότι ο συζυγικός βιασμός δεν υφίσταται ως έννοια, καθώς θεωρείται ότι με τον γάμο οι γυναίκες συναινούν αυτομάτως και διά βίου στη σεξουαλική επαφή με τους συζύγους τους. Σε πολλές περιοχές, η θρησκεία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση αυτών των αντιλήψεων.

Η Αλιμάτου Ντιμονεκένε, ιδρύτρια της οργάνωσης A Girl At A Time, η οποία στηρίζει έφηβα κορίτσια στη Σιέρα Λεόνε, δήλωσε ότι στην Αφρική δεν έχει καν ξεκινήσει η συζήτηση για τη συναίνεση εντός του γάμου. «Δεν έχουμε καν αρχίσει να συζητάμε το ζήτημα του συζυγικού βιασμού», ανέφερε. «Οι γυναίκες δεν θα το αποκαλέσουν ποτέ βιασμό. Αντίθετα, βρίσκουν δικαιολογίες για αυτό ή κατηγορούν ακόμη και τον εαυτό τους».

Και πρόσθεσε: «Στη Δυτική Αφρική, το σεξ θεωρείται υποχρέωση μέσα στον γάμο. Πρέπει να κάνεις ό,τι απαιτεί ο σύζυγός σου. Από τη στιγμή που έχει καταβάλει το τίμημα της νύφης (ένα παραδοσιακό γαμήλιο έθιμο κατά το οποίο η οικογένεια της νύφης λαμβάνει χρήματα, ζώα ή άλλα αγαθά από τον γαμπρό), θεωρεί ότι του ανήκεις και δεν μπορείς να αρνηθείς τις απαιτήσεις του. Ό,τι κι αν θέλει, το παίρνει, είτε πρόκειται για την ερωτική ζωή, είτε για τα οικονομικά, είτε για την ανατροφή των παιδιών».

Πηγή: The Guardian