Explainer | Γιατί έχουν δεχθεί απειλές για βόμβες περισσότερες από 30 πτήσεις στην Ευρώπη αυτή την εβδομάδα;

Περισσότερα από 30 αεροσκάφη έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με ειδοποιήσεις ασφαλείας ή αναγκαστικές αλλαγές πορείας σε πτήσεις αυτή την εβδομάδα, ενώ τουλάχιστον 25 επιπλέον απειλές για βόμβες την Πέμπτη προκάλεσαν αναστάτωση στις πολιτικές αερομεταφορές σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για τις πτήσεις και πόσο θα πρέπει να ανησυχείτε για τα ταξιδιωτικά σας σχέδια;

Τι έχει συμβεί αυτήν την εβδομάδα με τις πτήσεις; 

Τουλάχιστον 34 πτήσεις έχουν επηρεαστεί αυτή την εβδομάδα, με τα περιστατικά να ξεκινούν τη Δευτέρα, όταν πτήση της Wizz Air από το αεροδρόμιο Λούτον του Λονδίνου προς τη Σόφια της Βουλγαρίας εκτράπηκε προς τη Βουδαπέστη. Οι απειλές της Πέμπτης επηρέασαν αεροδρόμια στο Λονδίνο, το Μπέρμιγχαμ, τις Βρυξέλλες, το Βουκουρέστι, τη Μαδρίτη, το Μιλάνο, την Πράγα, τη Ρώμη, τη Σόφια και τη Βαρσοβία, μεταξύ άλλων. Μέχρι στιγμής, όλα τα περιστατικά έχουν επιβεβαιωθεί ως ψευδείς συναγερμοί, καθώς οι αρμόδιες αρχές ασφαλείας δεν εντόπισαν τίποτα ύποπτο.

Ποια αεροδρόμια και ποιες αεροπορικές εταιρείες έχουν επηρεαστεί περισσότερο;

Δεν προκύπτει κάποιο σαφές μοτίβο ως προς τα αεροδρόμια και τις αεροπορικές εταιρείες που έχουν στοχοποιηθεί, αν και σημαντικός αριθμός περιστατικών αφορά ιταλικά αεροδρόμια ως σημεία αναχώρησης ή προορισμού. Επτά πτήσεις αυτή την εβδομάδα είχαν προορισμό ή αφετηρία το Ηνωμένο Βασίλειο και τέσσερις την Ιρλανδία. Η Σόφια και το Μιλάνο κατέγραψαν από έξι περιστατικά, ακολουθούμενες από τη Ρώμη με πέντε και την Πράγα με τέσσερα. Η Ryanair ήταν η αεροπορική εταιρεία που επλήγη περισσότερο, με οκτώ καταγεγραμμένα περιστατικά.

Ο επίτροπος Μεταφορών της ΕΕ, Απόστολος Τζιτζικώστας, δήλωσε την Πέμπτη ότι «είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με το αν τα περιστατικά που έχουν αναφερθεί συνδέονται μεταξύ τους».

Ποιος βρίσκεται πίσω από τις απειλές;

Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν πληροφορίες από τις υπηρεσίες πληροφοριών που να δείχνουν προς κάποια συγκεκριμένη ομάδα ή κρατικό παράγοντα, όπως η Ρωσία ή το Ιράν, εν μέσω των αυξανόμενων ανησυχιών για υβριδικές επιθέσεις που στοχεύουν την Ευρώπη.

Ειδικοί στον τομέα των αερομεταφορών επισημαίνουν ότι οι ψευδείς απειλές είναι καθημερινό φαινόμενο, ωστόσο η πολλαπλότητα των περιστατικών αυτής της εβδομάδας είναι ασυνήθιστη.

Όπως επισημαίνει ο ανταποκριτής του Guardian για θέματα μεταφορών, Γκουίν Τόφαμ, στο live blog της εφημερίδας, η εύκολη πρόσβαση μέσω διαδικτύου σε πληροφορίες για τη λειτουργία των αεροπορικών εταιρειών επιτρέπει πλέον σε όποιον θέλει να προκαλέσει αναστάτωση να γνωρίζει λεπτομέρειες για τα δρομολόγια, τον τύπο των αεροσκαφών και τις τεχνικές προδιαγραφές τους. Πληροφορίες που πριν από μερικές δεκαετίες θα ήταν διαθέσιμες μόνο σε ανθρώπους με εσωτερική γνώση του κλάδου.

Δεν είναι γνωστό σε όλες τις περιπτώσεις με ποιον τρόπο διαβιβάστηκαν οι απειλές στις αεροπορικές εταιρείες ή στις αρμόδιες αρχές. Ωστόσο, σύμφωνα με αναφορές, σε περιστατικά που αφορούσαν τη Βουλγαρία, την Ιταλία, την Πολωνία και την Ισπανία, οι απειλές εστάλησαν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Το ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων Ansa, επικαλούμενο αστυνομικές πηγές, μετέδωσε ότι η προειδοποίηση για τις πτήσεις από το Ελσίνκι προς τη Ρώμη και από το Δουβλίνο προς τη Ρώμη προήλθε από ανώνυμο μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, γραμμένο στα ιταλικά. Το μήνυμα εστάλη νωρίς το πρωί της Πέμπτης στην εταιρεία διαχείρισης του αεροδρομίου της Ρώμης, ADR, καθώς και σε άλλες συνδεδεμένες εταιρείες.

Ένα ακόμη ανώνυμο μήνυμα στα ιταλικά εστάλη στο αεροδρόμιο Μαλπένσα του Μιλάνου, υποστηρίζοντας ότι υπήρχαν εκρηκτικοί μηχανισμοί σε πτήσεις από τη Θεσσαλονίκη και το Πόρτο. Σύμφωνα με το Ansa, το μήνυμα περιλάμβανε τους αριθμούς των πτήσεων, τις ονομασίες των αεροπορικών εταιρειών και τις ώρες προσγείωσής τους στο Μιλάνο. Οι περισσότερες αρχές εξέδωσαν προσεκτικά διατυπωμένες ανακοινώσεις, επιβεβαιώνοντας ότι πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι ασφαλείας στα αεροσκάφη που επηρεάστηκαν. Ωστόσο, η τσεχική αστυνομία, η οποία διερεύνησε τέσσερα αεροσκάφη που προσγειώθηκαν την Πέμπτη στο αεροδρόμιο Βάτσλαβ Χάβελ της Πράγας, δήλωσε ότι θεωρεί τις σχετικές αναφορές «χαμηλής αξιοπιστίας».

Πώς έχουν αντιδράσει οι αεροπορικές εταιρείες;

Οι αρμόδιες εθνικές αρχές αντιμετωπίζουν τα περιστατικά με σοβαρότητα, ακολουθώντας τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ασφαλείας. Έχουν αναφερθεί, μάλιστα, συνοδείες αεροσκαφών από μαχητικά αεροσκάφη στη Βουλγαρία, τη Γαλλία, την Ουγγαρία και την Ιταλία. Οι αλλαγές πορείας των αεροσκαφών συνεπάγονται υψηλό κόστος και προκαλούν σημαντικές αναταράξεις στα προγράμματα των πτήσεων. Ωστόσο, οι αεροπορικές εταιρείες έχουν ελάχιστα περιθώρια αντίδρασης όταν έρχονται αντιμέτωπες με μια απειλή που κρίνεται έστω και δυνητικά αξιόπιστη.

Ο Τζότζι Γουέιτς, διευθυντής ασφάλειας πτήσεων της Βρετανικής Ένωσης Πιλότων Αερογραμμών (Balpa), δήλωσε ότι κάθε απειλή που λαμβάνει μια αεροπορική εταιρεία διαβιβάζεται σε ομάδα αξιολόγησης, η οποία την κατατάσσει σε μία από τρεις κατηγορίες: «κόκκινη», όταν θεωρείται αξιόπιστη, «πορτοκαλί», όταν θεωρείται εν μέρει αξιόπιστη, ή «πράσινη», όταν δεν θεωρείται αξιόπιστη. Εάν το αεροσκάφος βρίσκεται ήδη στον αέρα, η αξιολόγηση περιορίζεται στις κατηγορίες «κόκκινη» ή «πράσινη». Όπως εξήγησε: «Συνήθως, αν ένα αεροσκάφος βρίσκεται ακόμη στον διάδρομο στάθμευσης, αυτό σημαίνει ότι θα πραγματοποιηθεί εκκένωση. Αν βρίσκεται στον αέρα, προτεραιότητα είναι να προσγειωθεί το συντομότερο δυνατό και με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια».

Οι αεροπορικές εταιρείες φαίνεται να ανησυχούν για την έκταση των πιθανών αναταράξεων, ενώ φοβούνται ότι ενδεχόμενες μιμητικές ενέργειες και νέοι ψευδείς συναγερμοί θα μπορούσαν να προκαλέσουν ακόμη μεγαλύτερο χάος.

Η Wizz Air αναγνώρισε ότι τις τελευταίες ημέρες έχουν σημειωθεί «μια σειρά από παρόμοιες απειλές για βόμβες, οι οποίες έχουν επηρεάσει αρκετές αεροπορικές εταιρείες σε ολόκληρη την Ευρώπη». Όπως ανέφερε: «Η Wizz Air δεν είναι η μόνη αεροπορική εταιρεία που έχει στοχοποιηθεί. Και άλλοι αερομεταφορείς έχουν δεχθεί απειλές, οι οποίες οδήγησαν σε αλλαγές πορείας πτήσεων και ελέγχους ασφαλείας».

Η Finnair, δύο αεροσκάφη της οποίας επηρεάστηκαν από τα περιστατικά, δήλωσε: «Δυστυχώς, οι αερομεταφορές γίνονται κατά καιρούς στόχος απειλών, όπως συνέβη αυτή την εβδομάδα, κατά την οποία και άλλες αεροπορικές εταιρείες στην Ευρώπη αντιμετώπισαν ψευδείς απειλές για βόμβες». Η εταιρεία πρόσθεσε: «Οι απειλές είναι σχεδόν πάντα αβάσιμες».

Πηγή: The Guardian