Μαθητικό κίνημα στη Γαλλία: η κοινωνική οργή, η πολιτική κρίση και το αδιέξοδο της κυβέρνησης Μακρόν έξι μήνες πριν τις προεδρικές εκλογές.
«Για τον ιστορικό Στεφάν Σιρό, ειδικό στα κοινωνικά κινήματα, πέρα από τα αιτήματα που διαφέρουν από λύκειο σε λύκειο, αυτή η κινητοποίηση είναι προϊόν του “αγχωτικού” πλαισίου στο οποίο είναι εκτεθειμένοι οι νέοι». Με αυτά τα λόγια αρχίζει την πολιτική ανάλυση το άρθρο της Le Monde της Τρίτης 6 Οκτωβρίου, ημέρας κορύφωσης του μαθητικού κινήματος στη Γαλλία.
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως αυτή η μέρα έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός «πολιτικού momentum». Για πρώτη φορά αυτό το αυτόνομο και αυθόρμητο κίνημα στα σχολεία προσλαμβάνει χαρακτηριστικά πολιτικής χιονοστιβάδας. Όλα τα συνδικάτα, όλα τα κόμματα της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς καθώς και οι φοιτητικές οργανώσεις και οι περιστασιακές πολιτικές παρέες στις πανεπιστημιουπόλεις θα βρίσκονται μαζί στους δρόμους και τις πλατείες. Από τη Λυών και το Στρασβούργο στα ανατολικά μέχρι την Ρεν και την Τουλούζη στα δυτικά και από το Παρίσι μέχρι τη Μασσαλία στα νότια.
Ο καύσωνας, με τις βαρύτατες κοινωνικές επιπτώσεις του, οι τεράστιες και καταστροφικές πυρκαγιές, η υποτονική οικονομική ανάπτυξη και άρα η αυξανόμενη ανεργία, το άγχος απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη, οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν, ο φόβος μιας νίκης της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης στις προεδρικές εκλογές του 2027, όλα συνιστούν μια επιβαρυμένη επικαιρότητα που επιτείνει τον φόβο για το αύριο και τους ριζοσπαστικοποιεί. «Υπάρχει μια πτυχή “χωρίς μέλλον” σε αυτή την κινητοποίηση», επισημαίνει η οικολόγος βουλεύτρια Ντελφίν Μπατό, πρώην πρόεδρος της Ανεξάρτητης και Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Μαθητών Λυκείου.
Αυτά ως προς το γενικό περίγραμμα. Ως προς τα χαρακτηριστικά, τώρα, αυτής της κινητοποίησης, που άρχισε με το πρώτο κουδούνι αυτής της εκπαιδευτικής χρονιάς, τα πράγματα μάλλον παραπέμπουν στις παραμονές εκείνου του μακρινού Μάη, τον οποίο και τότε κανείς «δεν είδε να έρχεται» κι όμως μέσα σε τρεις μήνες κατάφερε ν’ αλλάξει τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Δύο από τα βασικά χαρακτηριστικά του Μάη του ’68 τα συναντάμε και σήμερα στους δρόμους της Γαλλίας: την οργή, αυτή τη συνθετική ουσία που ενώνει τους νέους και τους κινητοποιεί, και τη συλλογική πληγή που προκαλεί η κοινωνική απάθεια. Τα παιδιά στα μπλόκα και τους δρόμους πορεύονται με δύο συμβολικές σφενδόνες: το απίστευτο χιούμορ και ταυτόχρονα τη βαθιά μελαγχολία των συνθημάτων τους από τη μία και την ακραία βία των εκρηκτικών μειοψηφιών από την άλλη. Ο συνδυασμός αυτός αφοπλίζει αμέσως κάθε πατερναλιστική παρέμβαση της πολιτικής ελίτ και ακυρώνει κάθε προσπάθεια τεχνικής εκτόνωσης της δυναμικής αυτού του κινήματος.
Άλλωστε αυτή η ίδια η κυβέρνηση της Γαλλίας, η τελευταία ενδεχομένως του Εμανουέλ Μακρόν και πάντως εκ των πραγμάτων απόλυτα ευνουχισμένη, αφού είναι καταδικασμένη να διαχειριστεί το μεγαλύτερο δημόσιο χρέος της χώρας από το μακρινό 1945, δεν είναι σε θέση να απαντήσει στα συνθήματα του δρόμου. Αδιέξοδο; Μπορεί. Πάντως μέχρι και το μεσημέρι της Τρίτης 6 Οκτωβρίου η μοναδική αντίδραση επί του πεδίου εκ μέρους της γαλλικής κυβέρνησης ήταν η αστυνομική βία. Ένα εικοσιτετράωρο νωρίτερα, μια χειροβομβίδα κρότου λάμψης ακρωτηρίαζε το χέρι ενός δεκαπεντάχρονου.
Σ’ αυτό το κλίμα, η CGT, το ιστορικό συνδικάτο της Γαλλίας, και όλοι οι άλλοι συνδικαλιστικοί φορείς της χώρας αποφάσισαν να συνδράμουν. Με λίγα λόγια, σ’ αυτό που προσπάθησε να αποφύγει ο Εμανουέλ Μακρόν και η κυβέρνησή του, την πολιτικοποίηση δηλαδή του μαθητικού κινήματος και την αναβάθμισή του σε συλλογική κοινωνική διαμαρτυρία, η αποτυχία είναι θεαματικά ολοκληρωτική.
Πράξη Τρίτη (Acte III) ή αλλιώς «Το γαλατικό αδιέξοδο»
Η Γαλλία διαχειρίζεται εδώ και μήνες μια αλληλουχία κρίσεων οι οποίες έχουν κοινή κατάληξη. Επιτείνουν και επιβαρύνουν το πολιτικό αδιέξοδο της χώρας. Οι αλλεπάλληλοι καύσωνες του καλοκαιριού σε συνδυασμό με τις γιγαντιαίες πυρκαγιές στη δυτική Γαλλία γονάτισαν το κράτος και διαμόρφωσαν ένα κλίμα βαθιάς καχυποψίας έναντι των κρατικών θεσμών. Η έκδηλη οικονομική αδυναμία του συστήματος επιβάρυνε την κατάσταση. Η κρατική αρωγή δεν ήταν αυτή που απαιτούσαν οι περιστάσεις. Στη συνέχεια ενέσκηψε η ενεργειακή κρίση. Η Γαλλία γονάτισε, αλλά η θρυλική της πετρελαϊκή εταιρεία, η TOTAL, θησαύρισε. Η αίσθηση της ανισότητας χτύπησε κόκκινο. Η κυβέρνηση δεν ήταν σε θέση να αναπληρώσει την κοινωνική δαπάνη ή, καλύτερα, την κοινωνική χασούρα. Τέλη καλοκαιριού το Παρίσι ομολογεί πως το δημόσιο χρέος της Γαλλίας άγγιξε τα 3,6 τρισεκατομμύρια ευρώ, το μεγαλύτερο από το 1945. Τι προϋπολογισμό να φτιάξεις με τέτοιο δημόσιο χρέος. Αρχές Σεπτεμβρίου οι πρώτες δημοσκοπήσεις καταγράφουν έναν εξαιρετικά επικίνδυνο συνδυασμό. Στον Β΄ γύρο των προεδρικών εκλογών, σε έξι μήνες δηλαδή, θα αναμετρηθούν πιθανότατα η Ακροδεξιά της Λεπέν με τη λαϊκιστική Αριστερά του Μελανσόν. Η κοινωνία περιχαρακώνεται στα άκρα. Πρόκειται για τον πολιτικό θάνατο του Κέντρου. Για την Ευρώπη το σενάριο είναι εφιαλτικό. Για το ΝΑΤΟ επίσης. Η Γαλλία εκτός ορίων. Η Γερμανία επίσης. «Η Γη τρέμει».
Σ’ αυτό το κλίμα, οι μαθητές και στη συνέχεια οι νέοι γενικότερα μεταφέρουν στις αυλές των σχολείων, στους πεζοδρόμους και τις πλατείες αυτά που προσλαμβάνουν στα σπίτια τους. Την έκδηλη πλέον οικονομική αδυναμία των νοικοκυριών, το έλλειμμα προοπτικής, την ακρίβεια στα ράφια και στην αντλία καυσίμων. Δεν θέλει και πολύ. Μέσα Σεπτεμβρίου απασφαλίζεται η περόνη. Τέλος Σεπτεμβρίου το σύστημα κάνει ταμείο. Οι έξι τελευταίοι μήνες του μακρονισμού θα θυμίζουν κάτι από το πένθιμο εμβατήριο. Στα media και τους εκδοτικούς οίκους προετοιμάζονται για τη λαίλαπα της επόμενης ημέρας. Τα σημάδια είναι παντού και έντονα.
Σ’ αυτή τη μαύρη απαισιοδοξία κάποιες –πολλές– χιλιάδες πιτσιρικάδων υψώνουν τη φωνή. Άτεχνα ίσως, φάλτσα πιθανότατα, χωρίς σχέδιο ασφαλώς. Αλλά μπροστά σ’ αυτή τη μαυρίλα του ορίζοντα είναι μια κραυγή αυτογνωσίας και ένα σύνθημα συσπείρωσης. Η Ακροδεξιά μπορεί να πορεύεται προς την εξουσία, αλλά το κάστρο της Πλατείας της Δημοκρατίας στο Παρίσι μπορεί και να μην πέσει αμαχητί.
Σχεδόν 1 στους 5 εργαζόμενους σε κρίσιμους τομείς όπως η υγεία, η εκπαίδευση και οι τεχνικές εργασίες θα πρέπει να αντικατασταθεί. Οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς.
23°
