Πώς πέρασα τη νύχτα στο καταφύγιο ενώ το Κίεβο βομβαρδιζόταν

Λίγο μετά τα μεσάνυχτα άρχισαν οι εκρήξεις. Κατεβήκαμε στο καταφύγιο του ξενοδοχείου με ένα κινητό κι ένα διαβατήριο. Για ώρες το Κίεβο εξακολουθούσε να δέχεται επίθεση. Γύρω μου, σχεδόν όλοι κοιμόντουσαν.

Οι λαστιχένιες σόλες ακουμπούν με την ελάχιστη δυνατή ένταση το δάπεδο. Περπατάω χωρίς να ακούγομαι ανάμεσα σε οχήματα, πίσω από τα οποία έχουν ξαπλώσει άνθρωποι. Το μόνο που ακούγεται είναι ο βόμβος του κλιματισμού. Μονότονος ήχος, θυμίζει κάπως τ’ αμπάρι πλοίου.

Περπατάω πάνω κάτω, φαινομενικά ήρεμος. Μέσα μου όμως επιχειρώ να διαχειριστώ το παράλογο. Λίγα μέτρα από πάνω και μερικά χιλιόμετρα μακριά εκρήγνυνται βαλλιστικοί πύραυλοι, ενώ εξελίσσεται κι επίθεση με drones.

Επιχειρώ να βάλω σε μία σειρά τις σκέψεις μου, πίνοντας μερικές γουλιές από έναν ζεστό καφέ που βρήκα. Τριγύρω αρκετός κόσμος - κι ένας ελαφρύς φωτισμός που σου επιτρέπει να κοιμηθείς, αλλά και να βλέπεις τι τρέχει γύρω σου. Άλλοι σε καρέκλες και μαξιλάρια που έχει δώσει το ξενοδοχείο, άλλοι -οι πιο έμπειροι- έχουν ξαπλώσει στα λίγα κρεβάτια που υπάρχουν. Κάποιοι ήδη κοιμούνται. Ένας κύριος δίπλα μου φόρεσε μία μάσκα ύπνου. Είναι αποφασισμένος να κοιμηθεί.

Η περιοχή του Σολομιάνσκι επλήγη λίγο μετά τα μεσάνυχτα από πυραύλους. Ουκρανικά κανάλια στο Telegram μετέδιδαν αδιάκοπα τις καταιγιστικές πληροφορίες. Λίγο πριν τη μία και μισή το πρωί έγινε γνωστό ότι δύο γυναίκες είχαν χάσει τη ζωή τους και τουλάχιστον 12 άνθρωποι τραυματίστηκαν. Οι επάνω όροφοι ενός κτιρίου κατοικιών είχαν πάρει φωτιά. Την ίδια ώρα μεταδόθηκε από διάφορους διαύλους στα social media ότι άνθρωποι είχαν αποκλειστεί σε καταφύγιο, στο υπόγειο ενός σχολείου - μία πληροφορία που επιβεβαίωσε λίγο αργότερα κι ο δήμαρχος Βιτάλι Κλιτσκό.

Όλα τα παραπάνω είναι λόγια. Πληροφορίες που δύσκολα συγκρατεί κανείς. Είναι και η συνήθεια, βλέπεις. Οι σχεδόν καθημερινές επιθέσεις σε μία ευρωπαϊκή πρωτεύουσα έγιναν... συνήθεια. Αλλά είναι αλλιώς να το ζεις από μέσα. Ο ρόλος του παρατηρητή (ή εκείνου που καταγράφει την είδηση) διαστέλλεται: γίνεσαι μέρος της εικόνας, κομμάτι της.

Όταν η είδηση γίνεται προσωπική

Γύρω στα μεσάνυχτα ήχησε στο Κίεβο ο συναγερμός - αυτός ο διαπεραστικός, απειλητικός ήχος, που σε καλεί να σώσεις τη ζωή σου. Τον είχα ακούσει πολλάκις στο δυτικό τμήμα της Ουκρανίας, όπου οι επιθέσεις δεν έχουν τη συχνότητα των κεντρικών κι ανατολικών περιοχών. Τον είχα... μεταβολίσει, ήταν (πλέον) μία ουκρανική τρόπον τινά συνήθεια. Εδώ, ωστόσο, αλλάζει το παιχνίδι. Στο κινητό μου τηλέφωνο έλαβα το σχετικό alert, που με καλούσε να σπεύσω στο πλησιέστερο καταφύγιο.

Η σύντροφός μου, εκείνη την ώρα, κοιμόταν - εγώ παρακολουθούσα το CNN στην τηλεόραση, φόρτιζα τα μικρόφωνά μου και προετοίμαζα ερωτήσεις για τις αυριανές συνεντεύξεις. Την ξύπνησα, ενημερώνοντάς την για το συναγερμό. Η ίδια, προερχόμενη από το νοτιοδυτικό τμήμα, έχει συνηθίσει τον ήχο. Δεν την τρομάζει.

Το συζητήσαμε για μια στιγμή. Είμαστε στον 5ο όροφο ξενοδοχείου στο κέντρο του Κιέβου. Έχουμε αλλάξει πίστα. Μήπως πρέπει να κινηθούμε αλλιώς;

Κι ακούγονται οι εκρήξεις. Αρχικώς μία - δευτερόλεπτα μετά ακολουθεί δεύτερη. Σαν κροτίδες, που έπεσαν κάπου μακριά μας. Τ’ ακούς αλλά -ομολογώ- είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσεις ότι πρόκειται για εκρήξεις βαλλιστικών πυραύλων ή αναχαιτίσεις drones.

Στο μείον 3

Το ξενοδοχείο στο οποίο διαμένουμε διαθέτει καταφύγιο στο μείον 3: έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο δίπλα στο πάρκινγκ. Προτείνω να κατέβουμε. Εκείνη, παλεύοντας με τη δίνη του ύπνου, λέει «ας περιμένουμε». Ακούγονται αλλεπάλληλες εκρήξεις. Πιο δυνατές. Πιο κοντά μας. Παγώνουν τα πόδια μου, νιώθω ένα κενό στο στομάχι - περιέργως παραμένω ψύχραιμος. Βάζουμε κάποια ρούχα που βρήκαμε μπροστά μας και κατεβαίνουμε - έχω πάρει μόνο το κινητό και το διαβατήριό μου. Μετανιώνω που δεν πήρα το λάπτοπ. Σκέφτομαι φευγαλέα πόσο ανέτοιμος ήμουν - τελικά ποτέ δεν είσαι απολύτως έτοιμος. Στο διάδρομο ακούγεται ένας υπόκωφος ήχος - συνεχιζόμενος. Εκρήξεις. Σαν μακρινά πυροτεχνήματα.

Στα ασανσέρ πετύχαμε έναν μεσήλικα, μάλλον Γερμανό. Φαινομενικά ψύχραιμος, αλλά τελικά πιο αγχωμένος από μας. Έσπευδε στο καταφύγιο, τον ακολουθήσαμε - χαθήκαμε, πήγαμε αλλού, δεν βρίσκαμε την πόρτα. Τελικά μία κοπέλα από τη ρεσεψιόν μας ενημέρωσε ότι μόνον ένα ασανσέρ σε πάει στο καταφύγιο. Μας το έδειξε.

Φτάσαμε κι ενώ είμαι μέρος του συνόλου, νιώθω κάπως σαν εξωτερικός παρατηρητής. Όσο πιο διακριτικά μπορώ, κοιτάζω πρόσωπα κι αντιδράσεις. Δεν διακρίνω φόβο μα συνήθεια. Στην πλειονότητά τους είναι αλλοδαποί επισκέπτες. Οι περισσότεροι άνω των 55 ετών. Κοιτώ τριγύρω. Βρίσκουμε δυο καρέκλες στο σημείο όπου το καταφύγιο ενώνεται με το πάρκινγκ - δεν κάνει κρύο, η θερμοκρασία είναι καλή. Δεν υπάρχει κάποιος από το ξενοδοχείο να σε καθοδηγήσει. Ξέρεις ότι εδώ είσαι πολύ πιο ασφαλής - δεν γνωρίζεις για πόση ώρα θα μείνεις. Οι επιθέσεις ενίοτε διαρκούν όλη τη νύχτα.

Μπαίνουμε στο Telegram, που είναι ο βασικός δίαυλος επικοινωνίας την ώρα των επιθέσεων. Βρίσκω ένα κανάλι που μεταφράζει αυτομάτως στα αγγλικά, τα υπόλοιπα είναι στα ουκρανικά. Χάνω χρόνο στη μετάφραση. Διαβάζω:

«Επίθεση στο Κίεβο, πύραυλος κοντά σε παιδικό νοσοκομείο, φωτιά σε πολυκατοικία στο Σολομιάνσκι. Σπεύσατε στα καταφύγια».

Η Β. μιλάει στο messenger με μία συνάδελφό της που μένει στην περιοχή Σολομιάνσκι. Δεν πρόλαβε να πάει σε καταφύγιο. Έχει χωθεί ανάμεσα σε δύο τοίχους. Ανησυχεί για μας - αν έχουμε καταφύγιο.

Κοιτάζω στον χάρτη. Απέχουμε 3,5 χιλιόμετρα από τη συνοικία. Είμαστε αρκετά μέτρα κάτω από τη γη, όπως και πολλοί κάτοικοι του Κιέβου που έχουν συνηθίσει να σπεύδουν στους σταθμούς του μετρό με sleeping bags και πλαστικά μαξιλάρια.

Η ώρα περνάει. Παντού σιωπή. Μόνο ο βόμβος του κλιματισμού επιμένει. Δίπλα, η σύντροφός μου κοιμάται. Στ’ αριστερά μου τρεις εξηντάρηδες (υποθέτω Γερμανοί) κοιμούνται. Απέναντί μου, ένας άλλος άνδρας κοιμάται - κι ο φίλος του τον σκουντά όταν αρχίζει το ροχαλητό. Μία νεαρή κοπέλα μόλις πήρε μία κουβέρτα που είχε ξεμείνει δίπλα μου - πήγε να κοιμηθεί στο δάπεδο, δίπλα από ένα τζιπ.

Όλοι κοιμούνται - που και που κάποιοι ανοίγουν τα μάτια, κοιτούν γύρω, κάποιοι σηκώνονται να ξεπιαστούν. Μία κυρία τραβάει το σκυλάκι της με λουρί - γαβγίζει, σταματά. Ο βόμβος από τον κλιματισμό μοιάζει με ήχο καθησυχαστικό: Είμαστε ασφαλείς. Αλλά από πάνω μας δεν ξέρουμε τι συμβαίνει.

Νωρίτερα, άρτι αφιχθέντες στο Κίεβο, πήραμε το μετρό για το ξενοδοχείο. Κοιτούσα τα πρόσωπα των ανθρώπων απέναντί μου, τους μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια. Λίγες ώρες αργότερα καταλαβαίνω λίγο καλύτερα τι σημαίνει να διακόπτεται έτσι μια νύχτα. Το ότι είναι εδώ κι επιμένουν. Σε μία πόλη ευρωπαϊκή, η οποία επί 4,5 χρόνια δέχεται επιθέσεις και πεθαίνουν άμαχοι. Μία πόλη κατάκοπη, η οποία αντέχει.

Οι πύραυλοι έρχονται, το καταφύγιο μένει σιωπηλό

Σκέφτομαι μέσα στη βαθιά αυτή σιωπή του καταφυγίου - προσπαθώ να εκλογικεύσω το παρόν. Όλοι κοιμούνται. Διαβάζω σε ουκρανικό ενημερωτικό σάιτ ότι το Σολομιάνσκι έχει υποστεί τις σημαντικότερες ζημιές μέχρι στιγμής. Σύμφωνα με τις αρχές, υπάρχουν τουλάχιστον τρία διαφορετικά περιστατικά εκεί: θραύσματα κοντά σε πενταώροφη πολυκατοικία που έσπασαν παράθυρα και προκάλεσαν φωτιά, καταστροφή στους επάνω ορόφους και πυρκαγιά σε εννιαώροφο κτίριο κατοικιών και, σε άλλη διεύθυνση, άνθρωποι που αποκλείστηκαν μέσα σε κτίριο. Διαβάζω στο Telegram ότι ένας άνδρας έπεσε νεκρός στο Μπροβαρί 25 χιλιόμετρα μακριά μας. Ένας ακόμα τραυματίστηκε.

Είναι δύο και κάτι, διαβάζω ότι ρωσικά αεροσκάφη Tu-95 έχουν εκτοξεύσει πυραύλους. Εκτιμάται ότι θα μας χτυπήσουν στα επόμενα 90 λεπτά. Περνάει η ώρα. Γράφω αυτό το κείμενο.

Πάει τρεις και μισή. Διαβάζω σε monitoring channels στο Telegram: Νέες/επαναληπτικές εκτοξεύσεις πυραύλων από αεροσκάφη Tu-95/Tu-160. Η είσοδος των πυραύλων στον ουκρανικό εναέριο χώρο αναμένεται σε 60–90 λεπτά.

Τέσσερις και δέκα. Η Στρατιωτική Διοίκηση της πόλης ανέφερε πέντε νεκρούς και 23 τραυματίες, με συνέπειες καταγεγραμμένες σε πάνω από 12 σημεία στις συνοικίες Νταρνίτσκι, Σβιατοσίνσκι και Σολομιάνσκι. Έχουν πληγεί κτίρια κατοικιών, ιατρική μονάδα κι ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα, ενώ ξέσπασαν μεγάλες πυρκαγιές σε αποθήκες.

Τέσσερις και τριανταπέντε. Μήνυμα στο Telegram: «Κίεβο, παραμείνετε στα καταφύγια. Περίπου δέκα εναέρια μέσα επίθεσης κατευθύνονται προς την πόλη».

Τέσσερις και πενήντα ένα: «Οι πύραυλοι Χ-101 έχουν πάρει κατεύθυνση προς το Κίεβο / την περιφέρεια του Κιέβου. Άλλοι 4 πύραυλοι πετούν προς την κατεύθυνση του Κρίβι Ριχ».

Πέντε και εικοσιπέντε: «Περιφέρεια Κιέβου, ετοιμαστείτε. Όλοι οι πύραυλοι κατευθύνονται προς το μέρος σας, γι’ αυτό μην εγκαταλείπετε τα καταφύγια».

Έξι και πέντε: «Κατά τη διάρκεια της νύχτας και του πρωινού, ο εχθρός χρησιμοποίησε περίπου 70 πυραύλους διαφόρων τύπων. Κύρια κατεύθυνση της επίθεσης ήταν το Κίεβο και η περιφέρεια του Κιέβου».

Δίπλα μου όλοι κοιμούνται. Προσπαθώ να διαχειριστώ το παράλογο που κατακλύζει τη σκέψη μου.