Explainer | Γιατί ο Τραμπ ασκεί πίεση στην Κούβα - Τι συμβαίνει σήμερα στη χώρα

Οι σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Κούβας, οι οποίες είναι ήδη τεταμένες και εύθραυστες εδώ και δεκαετίες, έχουν επιδεινωθεί ραγδαία τις τελευταίες εβδομάδες. Κατηγορώντας την Κούβα ότι αποτελεί απειλή για την εθνική ασφάλεια, οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αποκλεισμό πετρελαίου, κυρώσεις και τώρα ένα πρωτοφανές κατηγορητήριο για ανθρωποκτονία κατά του πρώην ηγέτη Ραούλ Κάστρο.

Η Ουάσιγκτον προειδοποιεί ότι μια συμφωνία με το νησιωτικό κράτος της Καραϊβικής είναι απίθανη, ενώ η Κούβα δηλώνει ότι οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν μια «ψευδή υπόθεση» για να δικαιολογήσουν στρατιωτική επέμβαση. 

Θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να αναλάβουν στρατιωτική δράση κατά της Κούβας;

Από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει καταστήσει σαφή την επιθυμία του να αλλάξει την ηγεσία της Αβάνας και έχει αφήσει να εννοηθεί ανοιχτά ότι η Κούβα είναι «έτοιμη να καταρρεύσει». Τον Μάρτιο, υποστήριξε ότι η χώρα βρίσκεται σε «βαθιά κρίση», απειλώντας με μια «φιλική εξαγορά». Δεν έχουν ανακοινωθεί σχέδια για στρατιωτική επέμβαση, αλλά στην Κούβα επικρατεί ανησυχία, ειδικά καθώς αυξάνεται η στρατιωτική επιτήρηση στην Καραϊβική.

Την τελευταία εβδομάδα, ο αμερικανικός στρατός δημοσιοποιεί την τοποθεσία των αεροσκαφών του κοντά στην Κούβα σε ιστοσελίδες παρακολούθησης πτήσεων. Το ότι οι πομποί πτήσης παραμένουν ενεργοί «είναι πιθανότατα σκόπιμο», δήλωσε ο Βρετανός ειδικός σε drones, δρ Στιβ Ράιτ, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ θέλουν να στείλουν «ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι έχουν μάτια στον ουρανό για να διατηρούν την πίεση». Τα δεδομένα παρακολούθησης πτήσεων δεν δίνουν πλήρη εικόνα, καθώς τα στρατιωτικά αεροσκάφη συχνά μοιράζονται την τοποθεσία τους μόνο σε μέρος της πτήσης.

Παράλληλα, ο ειδησεογραφικός ιστότοπος Axios, επικαλούμενος απόρρητες πληροφορίες, ανέφερε ότι η Κούβα διαθέτει 300 drones και συζητά επιθέσεις σε κοντινούς αμερικανικούς στόχους - μεταξύ αυτών τη Γκουαντάναμο, το Κι Ουέστ στη Φλόριντα και ναυτικά πλοία. Επίσης, επικαλέστηκε Αμερικανό αξιωματούχο που δήλωσε ότι οι πληροφορίες — τις οποίες χαρακτήρισε πιθανό πρόσχημα για στρατιωτική επέμβαση - υποδεικνύουν την παρουσία Ιρανών στρατιωτικών συμβούλων στην Αβάνα.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Μπρούνο Ροντρίγκες, απάντησε ότι η χώρα «ούτε απειλεί ούτε επιθυμεί πόλεμο» και κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι κατασκευάζει μια «ψευδή υπόθεση» για στρατιωτική επέμβαση. Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την Πέμπτη ότι προτιμάται μια «διπλωματική λύση», αλλά πρόσθεσε ότι ο Τραμπ έχει δικαίωμα και υποχρέωση να προστατεύσει τη χώρα του από οποιαδήποτε απειλή. Χαρακτήρισε επίσης την Κούβα «απειλή για την εθνική ασφάλεια» και είπε ότι η πιθανότητα συμφωνίας είναι «χαμηλή». Ο Ροντρίγκες απάντησε κατηγορώντας τον Ρούμπιο ότι προσπαθεί να «υποκινήσει στρατιωτική επίθεση» και ότι η αμερικανική κυβέρνηση επιτίθεται «αμείλικτα και συστηματικά» στη χώρα του.

Το κατηγορητήριο κατά του Ραούλ Κάστρο

Το πρόσφατο κατηγορητήριο κατά του Ραούλ Κάστρο αφορά περιστατικό πριν από 30 χρόνια. Τον Φεβρουάριο του 1996, κουβανικά μαχητικά αεροσκάφη κατέρριψαν δύο μικρά πολιτικά αεροσκάφη που ανήκαν σε ομάδα Κουβανών εξόριστων στο Μαϊάμι. Τέσσερα άτομα σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων τρεις Αμερικανοί πολίτες. Την εποχή εκείνη, ο Ραούλ ήταν υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων και από τα πιο ισχυρά πρόσωπα του καθεστώτος.

Η Ουάσιγκτον κατηγόρησε την Κούβα ότι στοχοποίησε παράνομα πολιτικά αεροσκάφη σε διεθνή ύδατα, ενώ άλλες χώρες καταδίκασαν την ενέργεια. Η Αβάνα υποστήριξε ότι η ομάδα εξόριστων Brothers to the Rescue αποτελούσε απειλή για την εθνική ασφάλεια λόγω επανειλημμένων παραβιάσεων εναέριου χώρου. Πρόσφατα, ο Ραούλ και άλλοι πέντε κατηγορήθηκαν για συνωμοσία δολοφονίας Αμερικανών πολιτών, ανθρωποκτονία και καταστροφή αμερικανικών αεροσκαφών. Αν κριθεί ένοχος, αντιμετωπίζει ισόβια κάθειρξη ή θανατική ποινή.

Ενεργειακή κρίση και κυρώσεις

Η μεγαλύτερη πίεση των ΗΠΑ ασκείται μέσω πετρελαϊκού αποκλεισμού και κυρώσεων. Η Κούβα αντιμετωπίζει πολύωρες διακοπές ρεύματος εδώ και μήνες λόγω έλλειψης καυσίμων. Η Βενεζουέλα και το Μεξικό παλαιότερα προμήθευαν το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου, αλλά αυτό έχει σχεδόν σταματήσει μετά τις αμερικανικές ενέργειες και τις απειλές δασμών. Η Ουάσιγκτον έχει κατασχέσει φορτία πετρελαίου που προορίζονταν για την Κούβα, ενώ μόνο ένα ρωσικό δεξαμενόπλοιο έχει φτάσει στη χώρα μετά τον αποκλεισμό.

Η δυσαρέσκεια των πολιτών αυξάνεται λόγω των διακοπών ρεύματος, αλλά και της έλλειψης τροφίμων, καυσίμων και φαρμάκων. Νοσοκομεία δυσκολεύονται να λειτουργήσουν, ενώ σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες κλείνουν.

Διαδηλώσεις στους δρόμους της Αβάνας

Διαδηλωτές έχουν βγει επανειλημμένα στους δρόμους της Αβάνας. Σε πρόσφατη διαμαρτυρία έβαλαν φωτιές σε σκουπίδια και έκλεισαν δρόμους φωνάζοντας συνθήματα κατά της κυβέρνησης. Οι ΗΠΑ επέβαλαν επίσης νέες κυρώσεις σε Κουβανούς αξιωματούχους για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διαφθορά. Παράλληλα, προσφέρουν 100 εκατομμύρια δολάρια βοήθεια υπό τον όρο να διανεμηθεί μέσω της Καθολικής Εκκλησίας και ανθρωπιστικών οργανώσεων, παρακάμπτοντας την κυβέρνηση της Κούβας.

Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η Κούβα απέρριψε τη βοήθεια, ενώ η Αβάνα λέει ότι δεν απορρίπτει βοήθεια «καλής πίστης» και ότι η καλύτερη λύση θα ήταν η άρση του αποκλεισμού.

Η κυβέρνηση της Κούβας περιορίζεται κυρίως σε σκληρές δηλώσεις. Ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι επιβάλλουν «συλλογική τιμωρία» και ζητά την άρση του αποκλεισμού, τον οποίο αποκαλεί «εκφοβιστική και αλαζονική συμπεριφορά της μεγαλύτερης στρατιωτικής δύναμης στον κόσμο».

Ο υπουργός Εξωτερικών Ροντρίγκες υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ κατασκευάζουν πρόσχημα για «αμείλικτο οικονομικό πόλεμο και πιθανή στρατιωτική επίθεση». Η Κούβα δηλώνει ότι δεν επιθυμεί πόλεμο, αλλά προετοιμάζεται για «εξωτερική επιθετικότητα».

Η Κίνα και η Ρωσία, σύμμαχοι της Κούβας, καταδίκασαν επίσης την πίεση των ΗΠΑ, ειδικά το κατηγορητήριο κατά του Κάστρο. Το κινεζικό ΥΠΕΞ κάλεσε τις ΗΠΑ να σταματήσουν τις «απειλές και τον εξαναγκασμό», ενώ το Κρεμλίνο δήλωσε ότι η πίεση προς την Αβάνα «αγγίζει τα όρια της βίας».

Πηγή: BBC