Όταν κερδίζεις το Νόμπελ, αλλά έχεις καλύτερα πράγματα να κάνεις ή απλώς δεν κατάλαβες τι σε βρήκε... / Επιμέλεια: Χριστίνα Γαλανοπούλου
Η στιγμή που κάποιος μαθαίνει ότι κέρδισε το βραβείο Νόμπελ είναι ορόσημο ζωής, καριέρας, ό,τι θέλετε προσθέστε. Άλλοι ξεσπούν σε κλάματα, άλλοι νομίζουν ότι τους κάνουν φάρσα, και κάποιοι… κοιμούνται.
Μόνο που το Νόμπελ δεν είναι απλώς ένα βραβείο• είναι μια σφραγίδα αιωνιότητας. Και η ιστορία έχει δείξει ότι οι άνθρωποι που το κερδίζουν με την πρώτη τους αντίδραση δειχνουν από ποιο πραγματικά υλικό είναι φτιαγμένοι. Άλλοι από ενθουσιασμό και πρωτόγονη χαρά, άλλοι από σιγουριά, ωριμότητα και αυτοπεποίθηση και άλλοι από γνήσια...κουλαμάρα.
Ας δούμε μερικές από τις πιο συγκινητικές αντιδράσεις νομπελιστών, ξεκινώντας από τον John Martinis, τον νικητή του Νόμπελ Φυσικής 2025.
Τζον Μαρτίνις: «Η γυναίκα μου με άφησε να κοιμηθώ λίγο ακόμα»
Ο Αμερικανός φυσικός Τζον Μαρτίνις, γνωστός για την πρωτοποριακή του δουλειά στην κβαντική υπεροχή, κοιμόταν όταν τον κάλεσαν από τη Σουηδική Ακαδημία. Η γυναίκα του Τζιν απάντησε στο τηλέφωνο, άκουσε τα νέα και… αποφάσισε να τον αφήσει να κοιμηθεί λίγο ακόμα. Όταν τελικά ξύπνησε, ο Μαρτίνις περιέγραψε την εμπειρία ως «σουρεαλιστική» και δήλωσε ότι ένιωσε σαν να ζούσε σε παράλληλο σύμπαν. Η πρώτη του σκέψη; «Ελπίζω να μην είναι φάρσα».
Ποιοι βραβευμένοι με Νόμπελ αντέδρασαν... απρόσμενα;
Μπομπ Ντίλαν: «Δεν απαντώ σε άγνωστους αριθμούς»
Όταν ο Μπομπ Ντίλαν κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2016, η Σουηδική Ακαδημία δεν μπορούσε να τον βρει. Ο Ντίλαν δεν απαντούσε στα τηλέφωνα και δεν σχολίασε δημόσια την τιμητική βράβευση για εβδομάδες. Όταν επιτέλους μίλησε, υπήρξε τυπικός Μπομπ Ντίλαν, σχολιάζοντας χαρακτηριστικά και οριακά απαθώς: «Απίστευτο. Ποιος θα το περίμενε;». Η βράβευσή του προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς πολλοί θεώρησαν ότι η μουσική του δεν ανήκει στη λογοτεχνία. Στην τελετή δεν εμφανίστηκε, αλλά έστειλε ένα ηχογραφημένο λόγο όπου ανέφερε: «Αν κάποιος μου έλεγε ότι θα πάρω Νόμπελ, θα νόμιζα ότι κάνει πλάκα».
Μπαράκ Ομπάμα: «Δεν το αξίζω ακόμα»
Το 2009, ο Μπαράκ Ομπάμα έλαβε το Νόμπελ Ειρήνης μόλις εννέα μήνες μετά την ανάληψη της προεδρίας. Η αντίδρασή του ήταν μετριοπαθής: «Δεν το αξίζω ακόμα». Πολλοί συμφώνησαν, θεωρώντας την απονομή πρόωρη. Ο ίδιος ο πρώην διευθυντής του Ινστιτούτου Νόμπελ παραδέχτηκε αργότερα ότι η επιτροπή ήλπιζε να ενισχύσει τον πρόεδρο, αλλά το αποτέλεσμα δεν ήταν το αναμενόμενο.
Ρίτσαρντ Φάινμαν: «Δεν το θέλω (το Νόμπελ)»
Ο θρυλικός φυσικός Ρίτσαρντ Φάινμαν, βραβευμένος το 1965, είχε δηλώσει ότι δεν ήθελε το Νόμπελ. Θεωρούσε ότι η υπερβολική αναγνώριση αλλοιώνει την επιστημονική ακεραιότητα. Παρ’ όλα αυτά, το δέχτηκε – με μια δόση ειρωνείας και χιούμορ.
Katalin Karikó: «Δεν με ήθελαν στο πανεπιστήμιο»
Η Ουγγρικής καταγωγής επιστήμονας Katalin Karikó, βραβευμένη με Νόμπελ Ιατρικής το 2023 για την έρευνά της στο mRNA, δήλωσε ότι είχε απολυθεί από το πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια επειδή η δουλειά της θεωρήθηκε μη χρηματοδοτήσιμη. Η αντίδρασή της στο Νόμπελ ήταν συγκρατημένη, με μια δόση πικρίας: «Δεν με ήθελαν εκεί. Τώρα με βραβεύουν».
Ανί Ερνό: «Δεν είμαι σίγουρη αν είναι τιμή ή βάρος» Η Γαλλίδα συγγραφέας νί Ερνό, βραβευμένη με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2022, δήλωσε ότι ένιωσε «ένα είδος τρόμου» όταν έμαθε τα νέα. Είπε ότι το βραβείο είναι «μια ευθύνη απέναντι στις γυναίκες, στους φτωχούς, στους αόρατους». Η αντίδρασή της ήταν βαθιά πολιτική και υπαρξιακή.
Ποια ήταν η πιο περίεργη αντίδραση ανθρώπου που κέρδισε το Νόμπελ - και κάπως το 'χασε μετά;
Liu Xiaobo: Στη φυλακή, χωρίς αντίδραση
Ο Κινέζος ακτιβιστής Liu Xiaobo τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης το 2010 ενώ βρισκόταν στη φυλακή. Δεν του επιτράπηκε να παραστεί στην τελετή, ούτε να κάνει δήλωση. Η καρέκλα του έμεινε άδεια, σε μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές στην ιστορία του θεσμού.
Daniel Kahneman: «Δεν είμαι καν οικονομολόγος»
Ο ψυχολόγος Daniel Kahneman, βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομικών το 2002, είπε: «Δεν είμαι οικονομολόγος. Είμαι ψυχολόγος που μπλέχτηκε με την οικονομία». Η αντίδρασή του ήταν γεμάτη χιούμορ και ταπεινότητα, δείχνοντας πόσο απρόβλεπτες είναι οι διαδρομές προς το Νόμπελ.
Το πράσινο ρακούν που μιλούσε
Ίσως η πιο κουλή αντίδραση ανήκει σε έναν νομπελίστα (το όνομα δεν αποκαλύφθηκε ποτέ) που ισχυρίστηκε ότι, μετά τη βράβευση, τον επισκέφτηκε ένα λαμπερό πράσινο ρακούν μοτοσικλετιστής που μιλούσε. Το περιστατικό καταγράφηκε σε μελέτη για την «νόσο Νόμπελ» – μια ψυχολογική κατάσταση που οδηγεί κάποιους βραβευμένους σε παράξενες πεποιθήσεις.
17°
