Χρήστος Χωμενίδης – Δεκατρία: Ένα αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα με φόντο την Αθήνα μιας άλλης εποχής

«Μα καλά, πάλι βιβλίο έβγαλε;» απόρησε φίλη βιβλιόφιλη όταν της είπα ότι διαβάζω το «Δεκατρία», το τελευταίο του Χρήστου Χωμενίδη – αλλά έτσι είναι άμα γράφεις, κάθε τόσο σου έρχεται κι από μία φαεινή, αρχίζεις να ζορίζεσαι μέσα στην καθημερινότητά σου, δεν μπορείς να διαχειριστείς τα όσα θυμάσαι πόσο μάλλον τα όσα συμβαίνουν, και ξεκινάς (άλλο) ένα βιβλίο. Τον καταλαβαίνω δηλαδή απόλυτα τον Χρήστο γιατί αυτό είναι ένα κοινό μας σημείο, το «γράφω γιατί δεν γίνεται αλλιώς, σόρι κι όλας».

Διαβάζοντας το «Δεκατρία» βρήκα κι άλλα κοινά σημεία, που θα βρείτε οπωσδήποτε αν έχετε γεννηθεί… ας πούμε ανάμεσα στο 1950 και το 1975, άντε το 1980. Μια Αθήνα λίγο μυθική, με μπακάλικα και ζαχαροπλαστεία που αναγνωρίζεις/θυμάσαι στην Φωκίωνος Νέγρη, τη Δροσοπούλου, την Πατησίων, με θέατρα στα οποία σε είχανε πάει κι εσένα οι γονείς ή οι παππούδες σου, με θεατρικά έργα και κινηματογραφικές ταινίες που είχες δει στα Σίξτυς και Σέβεντυς. Μπορεί να θυμηθείς ξαφνικά ένα τραγούδι όταν ξεφοντάρει μέσα από τις σελίδες, ή το «Τάκα-τάκα», το σαχλό πλην όμως πολύ πετυχημένο παιχνίδι που ξεσκίζαμε όλοι ως πιτσιρίκια στην αρχή της δεκαετίας του ’70. Τον Ιούλιο Βερν, που είχε κυκλοφορήσει στα Ελληνικά και τον αγόρασαν οι γονείς σου, όλον μαζί, σε κάποια προσφορά ίσως, (σαν) δερματόδετους τόμους, με κόκκινα σκληρά εξώφυλλα.

Ή μπορεί να θυμηθείς τη Χούντα ολόκληρη, τον Παττακό, τον Παπαδόπουλο, τον Φαίδωνα Γκιζίκη, μετά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Ανδρέα Παπανδρέου, μαζί με τη Μακρόνησο, τη Γυάρο και την Μεταπολίτευση.

Μπορεί να μη θυμηθείς και τίποτα απολύτως, αν είσαι μικρός ή αν δεν έχεις καλή μνήμη, σκασίλα σου, δεν σε απασχολεί η σύγχρονη Ιστορία της Ελλάδας, άλλωστε δεν την διδάχτηκες ούτε στο σχολείο καλά-καλά (ή άσχημα-άσχημα…) Μπορεί να διαβάσεις το «Δεκατρία» σαν ένα ωραίο, γρήγορο, συναισθηματικό μυθιστόρημα με ήρωα ένα μικρό αγόρι από τα τρία-τέσσερα χρόνια μέχρι τα δεκατρία του, σαν έναν άλλον Τομ Σώγιερ, με περιπέτειες, ανακαλύψεις, αποκαλύψεις, δυσκολίες, καταβαραθρώσεις και ανατάσεις σαν αυτές που ζούμε όλοι λίγο πριν μας κουκουλώσει  η εφηβεία, ή σαν αυτές που μερικοί από εμάς θυμόμαστε ακόμα, ή δεν θυμόμαστε, δεν έχει σημασία. Όταν διαβάζεις ένα μυθιστόρημα δεν σταματάς να σκεφτείς «Α ναι το θυμάμαι/αναγνωρίζω αυτό!», το διαβάζεις επειδή σε έχει αρπάξει από τα μούτρα, επειδή θέλεις να δεις τι θα γίνει παρακάτω. Ακόμα κι αν το ξέρεις.   

Το «Δεκατρία» δεν είναι αυτό που λέμε «ένα νοσταλγικό μυθιστόρημα». Περιγράφει ρεαλιστικά μια Αθήνα όπως ήταν, ιδρωμένη, ζορισμένη, με τρελό τράφικο, με ακόμα πιο τρελούς κατοίκους. Με λεφτά που σου βγάζουν την ψυχή μέχρι να σε φτάσουν, και δεν σου φτάνουν ποτέ, με ήρωες που ερωτεύονται ξαφνικά και τα κάνουν όλα μαντάρα – οι παράπλευροι ήρωες, αν και ο κεντρικός δεν πέφτει παρακάτω. Οι παράπλευροι ήρωες, οι γονείς Νίκη και Αλέξανδρος, αγωνίζονται χωρίς να χάνουν ποτέ το ηθικό τους σε ένα μικρό διαμέρισμα στην Δροσοπούλου, και είναι σα να στριμώχνεσαι μαζί τους, εθελοντικά, γιατί θέλεις να τους  πάνε όλα καλά, είναι συμπαθητικοί ήρωες, τους αξίζουν τα καλύτερα.

Αλλά στη ζωή δεν παίρνεις πάντα αυτά που αξίζεις. Ή, δεν αξίζεις αυτά που σου πέφτουν πάνω στην κεφάλα. Είναι θαύμα που τα βγάζεις πέρα, εσύ και οι ήρωες, παράπλευροι και κεντρικοί…

Τέλος πάντων, στεναχωρήθηκα  όταν τελείωσε το βιβλίο, ήθελα λίγο ακόμα, είναι ωραία, στρωτά, χαλαρά γραμμένο, κι επιπλέον… ήταν εξαιρετική παρέα αυτοί οι καλοί, λίγο βλαμμένοι, γοητευτικοί, αστείοι, σκεπτόμενοι, βαθιά  συναισθηματικοί άνθρωποι του Χωμενίδη, και θα μου λείψουν.