Το πιστοποιητικό του Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ: Ανάμεσα στη Βαρσοβία και την Ιερουσαλήμ

Τι υπέροχη αίσθηση, μια κρύα νύχτα του χειμώνα, ενώ το τζάκι έχει σβήσει από ώρα (εντάξει, εγώ δεν έχω τζάκι) κι έχει φτάσει η στιγμή να γλιστρήσεις κάτω από τα ζεστά σκεπάσματα στο κρεβάτι, να ξέρεις ότι στο κομοδίνο σε περιμένει ένα μυθιστόρημα του Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ, για να το πάρεις στα χέρια και να συνεχίσεις να το διαβάζεις. Τι να μου πουν οι τηλεοπτικές σειρές, τι να μου προσφέρει το σκρολάρισμα στο Facebook (το οποίο έχω εξαντλήσει πρώτα), όταν με περιμένει το τελευταίο βιβλίο του Σίνγκερ, το οποίο κυκλοφόρησε πρόσφατα στη γλώσσα μας; Ομιλώ για «Το πιστοποιητικό» από τις εκδόσεις Κριτική, σε εξαιρετική μετάφραση του Σταύρου Νικολαΐδη.   

Ο ήρωας εδώ είναι ένας 20άρης Εβραίος στην Πολωνία, που θέλει να γίνει συγγραφέας. Κατάγεται από οικογένεια ραβίνων, οι γονείς του έχουν αποτραβηχτεί σε κάποιο χωριό της ενδοχώρας κι εκείνος, ο ονειροπόλος νεανίας με τις τρύπιες τσέπες, το φθαρμένο πανωφόρι και τα παπούτσια που χρήζουν επειγόντως μιας επίσκεψης στον τσαγκάρη, περιφέρεται στη Βαρσοβία, σε αναζήτηση καλύτερης μοίρας. Θυμίζει κάπως τον ήρωα του Κνουτ Χάμσουν στην «Πείνα».

Ο νεαρός συγγραφέας –που δεν έχει δει ακόμα τίποτα δικό του δημοσιευμένο–μελετά την Καββάλα και τον Σπινόζα, αναφέρεται στον Καντ και αποστρέφεται τον Μαρξ και τους επιγόνους του. Είναι η εποχή που η Αγγλία έχει αποφασίσει να δώσει τη Γη της Παλαιστίνης στον λαό του Ισραήλ. Αυτό έχει επιφέρει μεγάλη έξαψη στους Εβραίους της Διασποράς και από κάθε μεριά του πλανήτη αναζητούν τρόπους για να φτάσουν ως τον τόπο που θεωρούν πατρίδα, το μέρος του Πρώτου και του Δεύτερου Ναού, το Τείχος των Δακρύων.

Ο φίλος μας Νταβίντ (γιατί πλέον ο αναγνώστης συμπάσχει με τον ήρωα και σχεδόν κρυώνει μαζί του, τον συνοδεύει στις ερωτικές του περιπέτειες και στη σεμνή εμφάνισή του στη Λέσχη των Συγγραφέων), ο φίλος μας, λοιπόν, λαχταρά να πάει κι αυτός στην Ιερουσαλήμ, να δουλέψει με τους εποίκους, να μπει σε μια καινούργια αναζήτηση. Μονάχα που για κάτι τέτοιο χρειάζεται χαρτιά, πολλά χαρτιά, και, τέλος, ένα πιστοποιητικό. Για κακή του τύχη, αυτά τα έγγραφα θέλουν χρήματα κι εκείνος είναι μπατιράκι.

Τον πληροφορούν πως υπάρχει μια νέα που επιζητεί με κάθε τρόπο να πάει στην Παλαιστίνη και γι’ αυτόν τον λόγο προτίθεται (η νέα) να κάνει έναν εικονικό γάμο ώστε να πάει με τον σύζυγό της ως τα ιερά χώματα – πληρώνοντας όσα χρειάζονται για να βγουν τα απαραίτητα χαρτιά. Ο ήρωάς μας δεν διστάζει να αποδεχτεί τον ρόλο του ψευδονυμφίου και στέκεται κάτω από τον γαμήλιο θόλο έχοντας πλάι του την πλούσια νέα. Μόνο που η νέα δεν είναι πια τόσο πλούσια. Και το ταξίδι στην Παλαιστίνη φαντάζει ολοένα και πιο μακρινό.

Τι να λέμε, το μυθιστόρημα είναι άξιο άμεσης αναζήτησης. Αν έβρισκα κάποιο ελάττωμα, είναι πως τελειώνει στις 333 σελίδες. Και η νύχτα είναι μακρά…