Βιβλιο

Σπύρος Μουστακλής: Η ιστορία του αγωνιστή που βασανίστηκε ανελέητα από τη Χούντα

Η σύζυγός του, Χριστίνα Δημητρακάκη-Μουστακλή, αφιερώνει αυτό το βιβλίο «στον πατέρα που δεν γνώρισα και στον σύζυγο που δεν έζησα».

4669-35224.jpg
Τάκης Σκριβάνος
ΤΕΥΧΟΣ 824
4’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
Επέτειος Πολυτεχνείου, 1975
Επέτειος Πολυτεχνείου, 1975

Σπύρος Μουστακλής - Ένας ελεύθερος πολιορκημένος (Λειμών): Η σύζυγός του Χριστίνα Δημητρακάκη-Μουστακλή μιλάει για τον πιο βασανισμένο αγωνιστή της Χούντας

Ο ταγματάρχης Σπύρος Μουστακλής συνελήφθη από τη Χούντα το 1973 και ποδοπατήθηκε. Έμεινε για την υπόλοιπη ζωή του ανάπηρος. Και μετά τη Χούντα; Η πρώτη φορά που εκλήθη στη δεξίωση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας ήταν το 1985, επί προεδρίας, Χρήστου Σαρτζετάκη. Σε μια επέτειο εορτασμού της Μάχης του Γοργοποτάμου, ο Σπύρος Μουστακλής, ο οποίος πάντα παρευρίσκετο, θέλησε να καταθέσει στεφάνι αλλά ο αρχηγός της αστυνομίας τον εμπόδισε, λέγοντάς του να περιμένει να καταθέσουν οι επίσημοι και μετά αυτός. Και δεκατέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό του, το 2000, επί προεδρίας Κωστή Στεφανόπουλου, όταν η χήρα του Χριστίνα πήγε στη δεξίωση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας ως προσκεκλημένη, δεν επέτρεψαν την είσοδο στην κόρη τους γιατί δεν είχε πρόσκληση, ενώ ανάμεσα στους καλεσμένους ήταν κάθε λογής άσχετοι.

Ο Σπύρος Μουστακλής στην Κορέα, 1952-1953
Ο Σπύρος Μουστακλής στην Κορέα, 1952-1953

Ο Σπύρος Μουστακλής στο Νεραϊδοβούνι Καρπενησιού (29.5.1948)
Ο Σπύρος Μουστακλής στο Νεραϊδοβούνι Καρπενησιού - Έχει στην πλάτη του ένα κουτάβι (29.5.1948)

Έτσι ωραία κι έξω από τα δόντια τα γράφει η Χριστίνα Δημητρακάκη-Μουστακλή, ύστερα από 47 χρόνια σιωπής, στο βιβλίο «Σπύρος Μουστακλής, ένας ελεύθερος πολιορκημένος», από τις εκδόσεις ΛΕΙΜΩΝ. Φωτογραφίες, ντοκουμέντα, έγγραφα, 750 σελίδες γεμάτες πληροφορίες που συγκέντρωνε από εκείνη την εποχή και που διαβάζονται απνευστί. Εκθέτει τους «επιστήμονες» γιατρούς που διηύθυναν τα βασανιστήρια, καταγγέλλει τη χούντα ως μια «εθνική συμφορά» και τονίζει ότι «όλοι πια ξέρουν ότι ο Παπαδόπουλος και ο Ιωαννίδης ήταν πράκτορες της CIA». «Στην αναφορά των γεγονότων αυτού του βιβλίου θα βρουν κάπου, κάποιοι τον εαυτό τους», γράφει. 

Ο Σπύρος Μουστακλής, από το Μεσολόγγι, στα 17 του κατατάχθηκε εθελοντικά να πολεμήσει στον ΕΔΕΣ, μετά από ξυλοδαρμό του από ΕΛΑΣίτες που τον οδήγησε στο νοσοκομείο. Γύρισε καταρρακωμένος από τον πόλεμο της Κορέας γιατί μπήκε ανάμεσα και χώρισε έναν λαό, ήταν εθελοντής στην Κύπρο το 1965. Η πρώτη του σύλληψη από τη Χούντα γίνεται στις 7 Ιουνίου 1969, για την υπόθεση της αντιστασιακής οργάνωσης «Ελευθέρων Ελλήνων». Αρχικά κρατήθηκε σε απομόνωση στο ξενοδοχείο «Βαρυμπόμπη» και στη συνέχεια εξορίστηκε διαδοχικά σε Σαμοθράκη, Άγιο Νικόλαο Κυνουρίας και ξανά πίσω στη Σαμοθράκη, μέχρι που αφέθηκε ελεύθερος στις 21 Δεκεμβρίου 1971. Ο ίδιος έλεγε για τον εαυτό του ότι «απετάχθην ως δημοκρατικός, συνελήφθην ως δεξιός και εξορίζομαι ως κομμουνιστής».

Αντιστράτηγος Σπύρος Μουστακλής, 1925-1986
Αντιστράτηγος Σπύρος Μουστακλής, 1925-1986

Μέλος του Κινήματος του Ναυτικού
Η νύχτα της 22ας προς 23ης Μαΐου 1973 ορίζεται ως η ημερομηνία έναρξης της αντιχουντικής κίνησης του Πολεμικού Ναυτικού, στην οποία μετείχε και ο Σπύρος Μουστακλής. «Η γενική ιδέα της επιχειρήσεως προέβλεπε ότι μετά τον απόπλου των πλοίων από το Ναύσταθμο Σαλαμίνας και άλλα αγκυροβόλια, τα πλοία θα συνενώνονταν 12 ΝΜ νοτίως Φλεβών και σύμφωνα με τη διαταγή θα περιπολούσαν στο Σαρωνικό προς επίδειξη ισχύος. Οι μονάδες καταλήψεως θα έπλεαν για κατάληψη του στρατοπέδου της Νήσου Σύρου, όπου θα εγκαθίστατο στρατιωτική διοίκηση από αποτάκτους αξιωματικούς ξηράς, με φρούραρχο τον ταγματάρχη Σπ. Μουστακλή, ενώ συγχρόνως θα απευθυνόταν τελεσίγραφο προς τη χούντα να παραιτηθεί και να παραδώσει την εξουσία σε εκπροσώπους των πολιτικών κομμάτων», Κωνσταντίνος Δημητριάδης, αντιναύαρχος ΠΝ ε.α. – ντοκουμέντο από το βιβλίο.

Η κίνηση προδίδεται και ξεκινούν οι συλλήψεις, συνολικά 79 άτομα. Το απόγευμα της 22ας Μαΐου 1973, κι ενώ ο Σπύρος Μουστακλής είχε κατέβει από το σπίτι του με σκοπό να επιστρέψει δέκα λεπτά αργότερα, συλλαμβάνεται. Κι έκτοτε, για 48 ημέρες, η σύζυγός του Χριστίνα Δημητρακάκη-Μουστακλή χάνει τα ίχνη του.

spyros-moustaklis-efimerida.jpg

spyros-moustaklis.jpg

Ο Σπύρος Μουστακλής κρατείται στο κάτεργο της ΕΑΤ-ΕΣΑ και βασανίζεται ανηλεώς από τους Σπανό, Χατζηζήση και Θεοφιλογιαννάκο για να καταδώσει πρόσωπα και πράγματα. Ο Μουστακλής δεν μιλάει και σε ένα κρεσέντο ανεξέλεγκτης βίας του προκαλείται ανεπανόρθωτη βλάβη στη δεξιά καρωτίδα που τον αφήνει ανάπηρο. Με ώρες καθυστέρηση διακομίζεται στο 401 ΓΣΝΑ με το ψευδώνυμο Μιχαηλίδης και με αιτιολογία εισαγωγής «τρακάρισμα στον Ιππόδρομο». Ο Μουστακλής δεν θα μπορέσει να μιλήσει ποτέ ξανά, όπως δεν έκανε και στη διάρκεια των βασανιστηρίων του.

Χριστίνα Δημητρακάκη, Ιούνιος 1956, Κομοτηνή
Χριστίνα Δημητρακάκη, Ιούνιος 1956, Κομοτηνή

Όλες αυτές τις 48 ημέρες η Χριστίνα Δημητρακάκη-Μουστακλή τον αναζητούσε αλλά την ενέπαιζαν. Τη μια της έλεγαν ότι είναι στην ασφάλεια ενώ ήταν στην ΕΑΤ-ΕΣΑ. Μετά της έλεγαν ότι ήταν στην ΕΑΤ-ΕΣΑ ενώ ήταν στο νοσοκομείο. Στο βιβλίο της περιγράφει την εικόνα του όταν τον είδε ξανά για πρώτη φορά: «Μου έδειξε (ένας γιατρός) προς τα γεννητικά του όργανα, κατάλαβα, ξεκούμπωσα την πιτζάμα και είδα. Ένα σημάδι, μια ουλή γύρω από το πέος σαν γραμμή, μια άλλη κάθετος. Ακόμη, κόκκινες γραμμές στους μηρούς έκαναν το δέρμα ριγέ. Στον δεξιό και αριστερό γλουτό ήταν μαυρισμένο το δέρμα. Αργότερα έμαθα ότι όταν μετεφέρθη στο νοσοκομείο ήταν σαν ένα κομμάτι συκώτι το σώμα του από το ξύλο και του έκαναν διαθερμίες για να περάσουν τα τραύματα».

Για να βελτιώσει την υγεία του συζύγου της, ταξίδεψε στα πέρατα της Γης, στα πιο μεγάλα και σημαντικά ινστιτούτα. Στα πιο μεγάλα κέντρα αποκατάστασης. Στο Λονδίνο, στη Μόσχα, στην Ουάσινγκτον. Αλλά ο Σπύρος δεν κατάφερε να μιλήσει ποτέ.

Προτομή του Σπύρου Μουστακλή στο Πάρκο Ελευθερίας (πρώην ΕΑΤ - ΕΣΑ)
Προτομή του Σπύρου Μουστακλή στο Πάρκο Ελευθερίας (πρώην ΕΑΤ - ΕΣΑ)

Το απόγευμα της Μεγάλης Δευτέρας 28 Απριλίου 1986 ο Σπύρος Μουστακλής πέθανε. Κι εκεί περιπέτεια. «Επί τρεις ώρες το άψυχο κορμί περιφερόταν στην Αθήνα, ένθεν κακείθεν. Γιατί; Δεν υπάρχει στα ευκόλως εννοούμενα. Ούτε ένα σεντόνι δεν μας έφερναν να τον σκεπάσουμε και να του δέσουμε τα σαγόνια. Του κρατούσα το χέρι στο φορείο και έμενε ζεστό, μέχρι που μπήκε στο ψυγείο και πέρασε στην αιώνια παγωνιά. Για δεύτερη φορά βασανίστηκε ο Σπύρος Μουστακλής. Αυτή τη φορά νεκρός».

Στον σύζυγο που δεν έζησα

«Σπύρος Μουστακλής, Ένας ελεύθερος πολιορκημένος» (εκδ. Λειμών)
H γιατρός Χριστίνα Δημητρακάκη παντρεύτηκε με τον Σπύρο Μουστακλή στις 18 Ιουλίου 1967. Μέχρι την πρώτη σύλληψή του πέρασαν μόλις 23 μήνες. Αυτό το βιβλίο, το «Σπύρος Μουστακλής, Ένας ελεύθερος πολιορκημένος» (εκδ. Λειμών), το αφιερώνει «στον πατέρα που δεν γνώρισα και στον σύζυγο που δεν έζησα».

«Έγραψα αυτό το βιβλίο για να μάθουμε αυτά που δεν μπόρεσε να μας πει ο Σπύρος Μουστακλής, και δεν μας τα 'λεγε, δεν μπορούσε να τα πει όσο ζούσε. Και από αυτές τις γραμμές ευελπιστώ να ξεχυθούν φωνές, χιλιάδες λέξεις, κραυγές, όλες αυτές που πάσχιζε να αρθρώσει. Ο Σπύρος Μουστακλής δεν μίλησε για να μην προδώσει τους συντρόφους του και υπέστη τις συνέπειες, δεν μίλησε εκείνη την ώρα, και τον καταδίκασαν να μην μιλήσει για πάντα. Μιλήστε εσείς γι’ αυτόν, διαβάζοντας αυτό το βιβλίο, θα ακούσει τις φωνές σας και θα αγαλλιάσει η ψυχή του».

Ο Σπύρος Μουστακλής με τη γυναίκα του, Χριστίνα Δημητρακάκη - Μουστακλή
Ο Σπύρος Μουστακλής με τη γυναίκα του, Χριστίνα Δημητρακάκη - Μουστακλή

ΠΡΟΣΦΑΤΑ