Χόρχε Λουίς Μπόρχες: «Άτλας», ένα ημερολόγιο ταξιδιών στις πόλεις

Ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες γνώρισε τον κόσμο ενώ η όρασή του τον εγκατέλειπε: στη θέση της ενισχύονταν οι υπόλοιπες αισθήσεις, αλλά πιο πολύ ενισχυόταν η φαντασία, η μνήμη, εκείνη η μοναδική ικανότητα να  συμπληρώνει τα κενά με θραύσματα σοφίας. Ο αργεντινός συγγραφέας έβλεπε μέσα από τη «διάφανη ομίχλη» των τυφλών, όχι μόνο το παρόν των πόλεων· έβλεπε το παρελθόν τους, τα θεμέλια του πολιτισμού τους – κι άκουγε τον σβησμένο απόηχο των περασμένων γενεών, από τα βάθη της αρχαιότητας μέχρι τις Σταυροφορίες και μέχρι το πρόσφατο χθες. Σ’ αυτό το βιβλιαράκι με τίτλο «Άτλας», που έγραψε μαζί με τη Μαρία Κοδάμα, ταξιδεύει από την Ιταλία στην Ιρλανδία και ύστερα στην Τουρκία, που προσπαθεί να την ανακαλύψει πέρα από τις προκαταλήψεις για τη σκληρότητα του πολιτισμού της. Φωτογραφίζεται μαζί με τη Μαρία στην πλατεία Αγίου Μάρκου της Βενετίας και ανεβαίνει ψηλά στον ουρανό με καλιφορνέζικο αερόστατο στην πεδιάδα Νάπα· νοσταλγεί το Μπουένος Άιρες· βλέπει όνειρα όπου οι πόλεις της ζωής του συγχωνεύονται – Μοντεβιδέο, Αθήνα, Γενεύη. «Το φυσικό μου σώμα», γράφει, «μπορεί να βρίσκεται στη Λουκέρνη, στο Κολοράντο ή στο Κάιρο, όμως, ξυπνώντας κάθε πρωί και ξαναμπαίνοντας στη συνήθεια να είμαι ο Μπόρχες, αναδύομαι απαρέγκλιτα από ένα όνειρο που διαδραματίζεται στο Μπουένος Άιρες».

Η Λατινική Αμερική ξεπροβάλλει από τα σιντριβάνια της Ευρώπης: η ανάμνηση της Τίγρε, της Χουνίν του Περού, του Αργεντίνου ποιητή Λεοπόλδο Λουγόνες τον οποίον «όλοι σέβονταν αλλά κανείς δεν αγαπούσε», του Ενρίκε Πετσόνι – ο Μπόρχες θυμάται, αφηγείται· γεμίζει τη χούφτα του με άμμο της Σαχάρας κι αφήνει τους κόκκους να ξαναπέσουν στη γη. Ταξιδεύοντας κρατάει σημειώσεις από το Ρεϊκιαβίκ, την Κνωσσό, το Παρίσι, τη Μαδρίτη· από τη λογοτεχνική τους εμπειρία, από τους συγγραφείς, τους ποιητές και τους ήρωες που τους προσέδωσαν το genius loci τους: στις σελίδες του Μπόρχες συναντάμε τον Μπάιρον, τον Κόουλριτζ, τον Όσκαρ Γουάιλντ, τον Μασεντόνιο Φερνάντες. Προπάντων, συναντάμε τον ίδιο τον Μπόρχες σ’ έναν κύκλο από αληθινούς και φανταστικούς συνομιλητές· συναντάμε τον Μπόρχες ανάμεσα σε αρχαία ερείπια και χαμένο στους λαβυρίνθους του χρόνου.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη σε μετάφραση Δημήτρη Καλοκύρη και Αχιλλέα Κυριακίδη.