Αυτοβιογραφική, με λέξεις και μνήμες γεμάτες σαν λεωφορείο, με ιστορίες της ζωής της που φωτίζουν το έργο της, αν είσαι φόρα παρτίδα ζατελικός, ορίστε η κυρία Ζυράννα. Επιστρέφει με ένα βιβλίο σαν λεύκωμα, όπου η κτήτωρ εξομολογείται πράματα, ανθρώπους και θάματα.
Σκοπεύετε να γράψετε αρκετά βιβλία ακόμη; Κάτι τέτοιο με ρώτησε κάποτε και η μάνα μου, αλλά εκεινής ο τρόπος ήταν λιγάκι σαν να μου ’λεγε: να ξέρουμε τι μας γίνεται, δηλαδή. Ήταν τον καιρό που έγραφα τους «Λύκους» και, παρότι δεν μιλούσα καθόλου στους δικούς μου για όσα με ταλάνιζαν, δεν ξέρω πώς έγινε μια μέρα και ξέσπασα στην καημένη τη μάνα μου. Άσε με, ρε μαμά, της λέω, κι έχω ένα σωρό βάσανα στο κεφάλι μου με το βιβλίο που γράφω!… Οπότε θεώρησε καλό να με ρωτήσει, με πολύ τακτ μάλιστα, αν σκέφτομαι να γράψω κι άλλα βιβλία, κι αυτό –να ’ναι καλά η μακαρίτισσα– με έκανε και γέλασα, χαλάρωσα, μου έφυγε η μεγάλη ένταση. Ε, κάνα δυο ακόμα, της είπα, θα τα γράψω. Κάπως έτσι τώρα, κάμποσα χρόνια μετά τους «Λύκους» –κι αφού στο μεταξύ εξέδωσα και τα δύο πρώτα της τριλογίας μου–, θα απαντήσω και σ’ εσάς. Ένα-δυο μυθιστορήματα ακόμη, και ίσως μερικά χαϊκού. Μετά θα πάω να κοιμηθώ κάτω από τα δέντρα.
Ευδαίμων μελαγχολική! Ασπάζεστε αυτό το προσωνύμιο; Κι αν όχι, υπήρξατε κάποια στιγμή της ζωής σας; Πολλές στιγμές. Συχνά με αγγίζει το αεράκι της ματαιότητας, της μελαγχολίας… Τόσο συχνά, που μόνο εχθρό μου δεν τη θεωρώ πλέον. Τώρα, αν πραγματικά «ευδαιμονώ» κιόλας όποτε μελαγχολώ, εντάξει, υπάρχει και μια στάξη χιούμορ σε όλα αυτά, το παρηγορητικόν και ευγενές μιας κάποιας ειρωνείας.
Από τις περιπλανήσεις σας στην Ευρώπη, όπως τις περιγράφετε στην «Ηδονή στον κρόταφο», προσομοιάζετε με μια εκδοχή της ζωής στο δρόμο α λα Τζακ Κέρουακ και μπίτνικ λογοτεχνίας. Σας επηρέασαν αυτού του είδους οι Αμερικανοί συγγραφείς και ποιητές; Όλοι οι καλοί συγγραφείς, από τους πιο μπιτ έως τους πιο κλασικούς, είχαν κάτι σημαντικό να μου ψιθυρίσουν στ’ αυτί. Και τι είναι καλός συγγραφέας για μένα; Εκείνος που, όταν κλείνεις ένα βιβλίο του ή ενόσω το πορεύεσαι, ανοίγει μέσα σου περάσματα να πας και παραμέσα, να συλλάβεις βαθύτερα σκιρτήματα απ’ αυτό το σκοτεινό παιχνίδι της ύπαρξης. Ένα καλό βιβλίο, ακόμα και να μην το διαβάσεις, σε ωφελεί, μεταδίδεται με τον αέρα… Όπως εκείνα τα φυτά που γονιμοποιούνται με τα σπέρματα που τα πάει και τα φέρνει ο άνεμος. Και τελικά θα το διαβάσεις κάποια μέρα, θες δε θες, είναι εκεί και σε περιμένει. Να συμπληρώσω επίσης ότι τίποτα δεν είναι ικανό να μας επηρεάσει ουσιαστικά, αν δεν το φέρουμε ήδη μέσα μας. Έτσι πιστεύω.
Ζυράννα Ζατέλη, «Ηδονή στον κρόταφο», εκδόσεις Καστανιώτη, σελ. 171
17°
