Κλυταιμνήστρες στη Συγγρού και Τέρατα στο Γκάζι

Σε μια πόλη όπου συνήθως δεν υπάρχει κάτι κοντινό σε underground σκηνή και το αβάντ-γαρντ είναι συχνά η κακή μίμηση μιας ξένης φόρμας, η Νύχτα έρχεται στην πόλη για να κατασκευάσει μικρά μουσεία της τέχνης του περφόρμανς.

Οι drag-queens έγιναν σύμβολα της γκέι κουλτούρας και οποιασδήποτε έννοιας Απελευθέρωσης, κυρίως επειδή δίνουν θεατρική υπόσταση στο δικαίωμα του αυτοκαθορισμού με μια επιθυμία ανατροπής των παραδοσιακών σχημάτων και «μεγεθών» του φύλου. Και ως πολιτισμική αλληγορία το παραδοσιακό drag περικλείει το ειρωνικό Πένθος για το θάνατο ενός φύλου που δεν ήταν ποτέ σωματική μοίρα, αλλά ζωτική δημιουργία και μετασχηματισμός της ύπαρξης.

Το drag για την Τζούντιθ Μπάτλερ (στο μνημειώδες Gender Trouble) δεν είναι μια απομίμηση ή το αντίγραφο ενός προϋπάρχοντος και αληθινού βιολογικού φύλου, αλλά αναπαριστά την ίδια τη δομή της ενσάρκωσης και της υιοθέτησης ενός ρόλου που κάθε φύλο καλείται να επιτελέσει. Και δηλαδή κάθε «φύλο» ενέχει a priori την Ευθύνη εκτέλεσης ή ανατροπής ενός δοσμένου ρόλου με έναν τρόπο εξόχως παραστασιακό. 

Ιστορικά

Από τις παραστάσεις του μίμου-μεταμορφωτή Μάριου Ροτζάιρον για την τέρψη των στρατιωτών στο Μικρασιατικό Μέτωπο και τις μεταμφιέσεις του Γιώργου Χριστοδούλου σε κοκότα Φαραώ ή Καφετζού Χανούμ στα Βαριετέ του Μεσοπολέμου έως και τα νούμερα του Αντρέα Ζαζά ως Γκάρμπο στη Μάντρα του Αττίκ, το drag στην Ελλάδα άνθισε στο πλαίσιο του ελαφρού θεάτρου χάρη στη δύναμη του κωμικού στοιχείου που απάλυνε το άγχος των θεατών από αυτή την εξόχως αξιόπιστη μετάβαση στο Άλλο (φύλο).

Μέσα στην Κατοχή, το κοινό των παραστάσεων που συγκεντρωνόταν στο σπίτι της Ελένης Θεοχάρη-Περράκη (γνωστής δημιουργού του κουκλοθέατρου του μπαρμπα-Μυτούση) στην οδό Μαρασλή, έβλεπε τον Γιάννη Τσαρούχη να τραγουδά ως diva οπερατικές άριες με κοστούμια που είχε κατασκευάσει μόνος του για να δραπετεύσει από τον Εαυτό του σε κάτι larger-than-life και τελείως εικαστικό. Αυτή η πολιτισμική στιγμή αποδεικνύει περίτρανα τη διττά παρηγορητική λειτουργία του drag που έρχεται να «επισκευάσει» εθνικές και προσωπικές «θλίψεις» και «απώλειες». Κι επιπλέον, ο μέγας Τσαρούχης πανηγυρίζει την αποτυχία της θεσμικής «αξιοπρέπειας» με την οποία ιστορικά κάθε «καταξιωμένος» ομοφυλόφιλος στην Ελλάδα καλείτο να ζήσει.

Πολύ αργότερα και στα τέλη της δεκαετίας του '70, η θρυλική Μανόν ως αντίδραση στις επιχειρήσεις αρετής στις πιάτσες των ομοφυλοφίλων τραγουδούσε το παρακάτω σουξέ της, ντυμένη με φουτουριστικές τουαλέτες σε πριβέ πάρτι του Κολωνακίου:

«Αδερφές ενωθείτε!
Στη Συγγρού κατεβείτε!
Πριν ψηφίσουν το Νόμο
και μας κλείσουν το δρόμο.
Αδερφές, ενωθείτε
όλες επί ποδός.
Και με θάρρος σταθείτε.
ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΟΔΟΣ.»

Έπειτα, ήρθε ο Len στο «City» με την Gilda και την Tina Turner, και ο Αντώνης Χ. στο «Alexander που τραγουδούσε το «Τολμώ» της Μαρινέλλας διασκευασμένο σε «Σολντό» για έναν στρατιώτη που τον ξελόγιασε. Και αν η μνήμη δεν έχει πλανηθεί από το πένθος, στις μπάρες του Factory η Αθήνα δόξασε τον αείμνηστο Γιάννη Αγγελάκη (όπως και στα βίντεο κλιπ των +NRG).

Κούκλες σαν Κλυταιμνήστρες της Συγγρού

Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, οι «Κούκλες» της Ζαν Μωρεάς ήταν ένα περιθωριακό μπαρ όπου δεν υπήρχαν τραπέζια και «τιμή φιάλης» ούτε σύχναζαν celebrities. Εκεί, όμως, έβλεπες ποιητές, καλλιτέχνες, δημοσιογράφους, αλλά και κάτι «περίεργους» τύπους με σκυμμένα κεφάλια που συμπλήρωναν την ανθρωπογεωγραφία της Επιθυμίας και μιας δύσκολης παρουσίας.

Σήμερα πλέον και μετά τη Στρέλλα έχει έρθει για τις «Κούκλες» η πιο θαυμάσια πολιτισμική Νίκη, και στη Συγγρού προσέρχεται πλέον η πιο κατεστημένη κουλτούρα για να αποτίσει φόρο Τιμής στο πάλαι ποτέ δοξασμένο περιθώριο. Τραγουδίστριες, ηθοποιοί και κάθε τύπου celebrities επισκέπτονται τις «Κούκλες» για να φωτογραφηθούν με τα κορίτσια και πολλοί από αυτούς για να δουν έναν πολιτισμικά εγκυρότερο εαυτό τους.

Ποιος είναι πιο Βίσση από την Βίσση; Η ίδια η Άννα Βίσση ή η Μάνια Λεμπέση;

Σε κάθε περίπτωση, αυτού του τύπου το drag είναι μια σπουδή πάνω στις πολιτισμικές «μυθολογίες» και τα ινδάλματα της γκέι κουλτούρας.

Τι είναι η Μαρινέλλα, η Barbra Streisand ή η Βουγιουκλάκη; Είναι γκέι παραμυθίες από τον στρέιτ κόσμο, που με τη λάμψη της παγιέτας και τη μεγαλύτερη-από-τη-ζωή προσήνειά τους, έρχονται να παρηγορήσουν τη γκέι ζωή. Είναι ινδάλματα που εκδικούνται με ντανιά τον κόσμο τους ως ενσαρκώσεις μιας πολιτισμικής αντεκδίκησης.

Το ίδιο εξάλλου συνέβαινε και με τον αρχαίο υποκριτή της τραγωδίας του πέμπτου αιώνα π.Χ., που καλείτο να πικρο-θρηνωδήσει σαν Ηλέκτρα ή σαν Τρωάδα και στην πραγματικότητα αναπαριστούσε έναν Μύθο, δίνοντας εγκυρότερη οντολογικά σάρκα σε κάτι Απόν, Αόρατο και για οποιονδήποτε λόγο δοξασμένο. Και μόνο larger than life!

Queer drag

Αυτό που συμβαίνει στο BΕqueer στο Γκάζι είναι ένα πολιτισμικό φαινόμενο. Πρόκειται για το πιο αλλόκοτο, το πιο περίεργο, το πιο τερατώδες και το πιο υπονομευτικό drag που περιγελά ακόμη και την ίδια την παράδοση του drag. Είναι βλάσφημο, ανερυθρίαστο, πολεμικό και δηλητηριωδώς ειρωνικό σαν freak show, όντας απολύτως ένα αύταρκες αισθητικό κατασκεύασμα. Από τη φύση του βασίζεται σε μια ρυθμολογική διατάραξη του σώματος και μια επιθυμία για διαστολή του «περίεργου» σε ευεργετικά τερατώδες (με την έννοια ενός αφρικανικού μαγικού προσωπείου ή ενός αποτροπαϊκού αναθήματος).

Η πλαστότητα των «βασιλισσών»  Chraja και Daglara δημιουργεί παραστασιακά σώματα που δεν ταιριάζουν σε καμιά παραδοσιακή διχοτομία (πραγματικό-ψεύτικο, ανδρικό-γυναικείο, κανονικό-μη κανονικό). Πρόκειται για το έργο Τέχνης ενός εποικοδομισμού που δοξάζει με τον πιο queer τρόπο κάθε απόδραση από το «φυσικό», προσφέροντας μια άλλη αλήθεια και τη γνώση που αποκαθηλώνει το drag από τις μελαγχολικές του ποιότητες. Στο όριο της σκηνικής και ακουστικής τρομοκρατίας αυτό το queer χάος αποσταθεροποιεί και μας κάνει κοινωνούς σε μια Εκκλησία της Εκστάσεως, όπου η Chraja με ένα ελεγχόμενα εκτροχιασμένο σώμα «τραγουδάει» ένα trance σκυλάδικο την ώρα που η Daglara και η Φιλοθέη πικρο-θρηνωδούν στο πλάι της.

Ένας κόσμος που χλευάζει το «κανονικό» και έρχεται τόσο από την Lady Gaga και τον Leigh Bowery, όσο και από το Νταντά και το Bauhaus ή από το κίνημα του radical drag και του Ru Paul.

Και μια μέρα πριν από τον διαγωνισμό της Eurovision τα κορίτσια έγιναν το αντι-παράδειγμα, παίζοντας με τις λατρείες της γκέι κουλτούρας. H Daglara μεταμορφώθηκε σε αποτρόπαιο είδωλο της Κοντσίτα φορώντας ένα τεράστιο μούσι Αη Βασίλη, και όλες μαζί τίμησαν τη διδακτική Τερατωδία του σώματός τους με head-banging στο ρυθμό του Hard Rock Hallelujah.

Υ.Γ.: Και από το να κρατούν παιδιά στην αγκαλιά τους οι τραμπούκοι, καλύτερα να τα μεγαλώσουν Μάνες drag-queens...