Vision Quest: Η νέα σειρά της Marvel είναι μια κρυφή ωδή στην ελληνική μυθολογία

Η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν δεν ήταν τελικά η μόνη ιστορία επιστροφής που μας έστειλε φέτος το Χόλιγουντ. Από τις 14 Οκτωβρίου το Disney+ προβάλλει το «Vision Quest», τη σειρά οκτώ επεισοδίων με την οποία η Marvel κλείνει την τριλογία που ξεκίνησε το 2021 με το «Wanda Vision» και συνέχισε με το «Agatha All Along». Οι κριτικές είναι στη συντριπτική τους πλειονότητα θετικές (90% στο Rotten Tomatoes) και κάποιοι την κατατάσσουν ήδη δίπλα στο «Wanda Vision» και το «Loki», τις καλύτερες τηλεοπτικές δουλειές του στούντιο.

Τι κάνει καλά το «Vision Quest»

Το πρώτο που κερδίζει τον θεατή είναι οι ερμηνείες. Ο Πολ Μπέτανι υποδύεται τον Vision πάνω από μία δεκαετία, όμως τώρα για πρώτη φορά τού δίνεται μια ολόδική του σειρά, την οποία αξιοποιεί με μια ερμηνεία χαμηλόφωνη, σχεδόν στοχαστική. Απέναντί του ο Τζέιμς Σπέιντερ επιστρέφει ως Ultron, πιο ώριμος και μ’ ένα πονηρό χιούμορ που κάνει τις σκηνές των δυο τους να θυμίζουν θεατρικό δίπρακτο – για μένα και ο βασικός λόγος να δει κανείς τη σειρά. Ο νοητικός χώρος όπου ζει ο Vision μαζί με τις τεχνητές νοημοσύνες που τον συνοδεύουν είναι από τα πιο εμπνευσμένα οπτικά ευρήματα της σειράς, ενώ στην πορεία θα δείτε κι άλλα που κλείνουν έξυπνα το μάτι στη σύγχρονη τεχνολογική πραγματικότητα.

Τέρι Ματάλας: Ένας Έλληνας στο τιμόνι

Ο Τέρι Ματάλας, ο δημιουργός της σειράς, είναι μισός Έλληνας, από την πλευρά του πατέρα του. Όταν τον συνάντησα για συνέντευξη, δεν άντεξα να μην του πω για τα Μάταλα της Κρήτης, εκεί όπου, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ο Δίας βγήκε στη στεριά με την Ευρώπη. Για τον Δία πάντως δεν χρειάστηκε να μιλήσω παραπάνω. Όταν τον ρώτησα για την ελληνική μυθολογία στη σειρά, ανέφερε μόνος του τον Θησέα και την Ιοκάστη, τους οποίους κληρονόμησαν από το «Wanda Vision» και από τα κόμικς. Πρόσθεσε μάλιστα ότι ο Ultron του θυμίζει τον Δία, ενώ εγώ διαφώνησα, λέγοντάς του ότι ο Vision μού θυμίζει τον Οδυσσέα – έναν άνθρωπο που ψάχνει την οικογένεια που έχασε. Συμφώνησε και είπε ότι μάλλον το έχει στο DNA του, ως μισός Έλληνας.

Μεγάλωσε με την ελληνική μυθολογία; «Φυσικά», μου απάντησε, γιατί για όσους αφηγούνται ιστορίες εκεί βρίσκεται η πηγή των μεγάλων ιστοριών. Δεν ισχυρίστηκε βέβαια ότι έστησε τη σειρά πάνω σ’ ένα σχέδιο με μύθους, και δεν θα του το χρεώσω εγώ. Μου φαίνεται πιο ενδιαφέρον το ότι οι μύθοι μπήκαν εκεί σχεδόν μόνοι τους.

Ο Οδυσσέας του Εδιμβούργου

Στο πρώτο επεισόδιο ο Vision ζει εδώ και χρόνια κρυμμένος με ανθρώπινη μορφή, και εργάζεται σε μια παμπ στο Εδιμβούργο, όπου σύχναζε κάποτε με τη Wanda. Είναι ο Οδυσσέας που φτάνει αγνώριστος στην Ιθάκη, μεταμφιεσμένος από την Αθηνά σε ζητιάνο, μόνο που εδώ δεν περιμένει καμία Πηνελόπη. Η Wanda χάθηκε στο «Doctor Strange in the Multiverse of Madness» και η σειρά φροντίζει να μας το υπενθυμίζει.

Υπάρχει όμως ένας Τηλέμαχος. Ο Tommy, ο γιος που η Wanda είχε δημιουργήσει με τη μαγεία της, επιστρέφει ως νεαρός που ψάχνει τον πατέρα του, μόνο που ο πατέρας που βρίσκει δεν είναι σίγουρος ότι είναι αυτός που ψάχνει. Μου ήρθε στο μυαλό και ο Πολύφημος, τον οποίο ο Οδυσσέας ξεγελά λέγοντάς του ότι το όνομά του είναι Ούτις, δηλαδή Κανένας. Ο Vision, όμως, δεν χρειάζεται τέτοιο τέχνασμα, γιατί έτσι ακριβώς νιώθει.

Το πλοίο και ο βασιλιάς

Το δεύτερο επεισόδιο λέγεται «Theseus» (Θησέας) και όσοι θυμούνται το φινάλε του «Wanda Vision» θα ανακαλέσουν στη μνήμη τους και το παράδοξο που ο Vision της Wanda έθετε στον λευκό, ανακατασκευασμένο Vision: αν αλλάξεις μία μία όλες τις σανίδες ενός πλοίου, θα είναι ακόμα το ίδιο πλοίο; Ο Πλούταρχος γράφει ότι οι Αθηναίοι κράτησαν για αιώνες το καράβι με το οποίο ο Θησέας γύρισε από την Κρήτη, αλλάζοντας όποιο ξύλο σάπιζε, ώσπου έγινε το κλασικό παράδειγμα για τους φιλοσόφους.

Ο Ματάλας μού είπε ότι ένας από τους σεναριογράφους του είχε την ιδέα το επεισόδιο να μην αφορά το πλοίο αλλά τον βασιλιά. Ο Vision πάντως μοιάζει πολύ με το ίδιο το πλοίο, αφού έχει το σώμα και τις αναμνήσεις ενός άλλου, χωρίς τα συναισθήματα που τις γέννησαν. Στο ίδιο επεισόδιο ο Ultron απορρίπτει το παράδοξο ως υπεκφυγή. Για εκείνον μετράνε οι επιλογές, μια παράξενα ανθρώπινη απάντηση από τη μηχανή που κάποτε ήθελε να εξαφανίσει την ανθρωπότητα.

Ο Δίας στον πάνω όροφο

Στο «Avengers: Age of Ultron» του 2015 ο Vision κατέστρεφε τον Ultron. Η σειρά αποκαλύπτει ότι στην πραγματικότητα τον κράτησε: η συνείδηση του Ultron ζει φυλακισμένη στο μυαλό του Vision, σ’ ένα δωμάτιο στον πάνω όροφο, όπου εμφανίζεται με ανθρώπινη μορφή και περνά την ώρα του ζωγραφίζοντας. Ο Τζέιμς Σπέιντερ έχει πει ότι του άρεσε που ο Ultron τού θύμιζε τον Ποσειδώνα ή τον Δία, το ίδιο ακριβώς που μου είπε ο Ματάλας αναφέροντας συγκεκριμένα τη φυσιογνωμική ομοιότητα με τον Δία.

Στη «Θεογονία» του Ησιόδου ο Κρόνος ανατρέπει τον Ουρανό και ο Δίας τον Κρόνο. Ο ίδιος ο Δίας, για να μη βρει την ίδια τύχη, καταπίνει τη Μήτιδα, ώστε να μη γεννηθεί ποτέ ο γιος που θα τον εκθρόνιζε. Ο Ultron επαναστάτησε κι αυτός εναντίον του δημιουργού του και ανατράπηκε από το δικό του δημιούργημα. Η σειρά απλώς γυρίζει την εικόνα ανάποδα, γιατί εδώ ο γιος κουβαλάει τον πατέρα μέσα στο κεφάλι του. Ο Πολ Μπέτανι, εξάλλου, ξεκαθάρισε ότι το «Vision Quest» μιλάει για πατέρες και γιους. Ο Vision βρίσκεται, άλλωστε, κυριολεκτικά ανάμεσα σε δύο: τον «πατέρα» που κρατά φυλακισμένο και τον γιο που μόλις ξαναβρήκε.

Ένα όνομα από τη Θήβα

Μένει η Jocasta, την οποία υποδύεται η Τ’Νία Μίλερ. Το όνομα έρχεται από τα κόμικς του 1977 και ο Ματάλας λέει ότι απλώς το κληρονόμησαν. Η Ιοκάστη όμως, η βασίλισσα της Θήβας, δεν είναι όνομα που μένει αθώο για πολύ. Το τι κάνει η σειρά μ’ αυτό θα το δείτε μόνοι σας.

Η Marvel των αρχαίων

Τον Μάιο ο Κρίστοφερ Νόλαν είπε στον Στίβεν Κόλμπερτ ότι οι υπερήρωες της Marvel και της DC κατάγονται από τα ομηρικά έπη και χαρακτήρισε τον Όμηρο «Marvel της εποχής του». Η Marvel μάλλον θα συμφωνούσε, αφού ο Ηρακλής μπήκε στα κόμικς της ήδη από το 1965 από τα χέρια του Σταν Λι και του Τζακ Κέρμπι.

Στο «Thor: Love and Thunder» του 2022 ο Ράσελ Κρόου έπαιξε έναν Δία με βαριά ελληνική προφορά, ενώ στους «Eternals» η Thena και ο Phastos κρατούν κάτι από την Αθηνά και τον Ήφαιστο. Το «Vision Quest» πάει ένα βήμα πιο πέρα και κρύβει τους μύθους μέσα στην ιστορία μιας τεχνητής νοημοσύνης που ψάχνει τον εαυτό της, χωρίς ούτε έναν θεό στο κάδρο.

Στο τέλος της κουβέντας μας ο Ματάλας μού είπε ότι θέλει πολύ να έρθει στην Ελλάδα, μόνο που δεν ξέρει από πού να ξεκινήσει, οπότε του πρότεινα την Κρήτη και συγκεκριμένα τα Μάταλα. «Λογικό», συμφώνησε. Όποιος βλέπει τον Δία στον Ultron αξίζει να δει και το μέρος όπου, κατά την παράδοση, ο Δίας έφερε την Ευρώπη.