- ΑΡΧΙΚΗ
-
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ
-
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
-
LIFE
-
LOOK
-
YOUR VOICE
-
επιστροφη
- ΣΕ ΕΙΔΑ
- ΜΙΛΑ ΜΟΥ ΒΡΟΜΙΚΑ
- ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΣΑΣ
-
-
VIRAL
-
επιστροφη
- QUIZ
- POLLS
- YOLO
- TRENDING NOW
-
-
ΖΩΔΙΑ
-
επιστροφη
- ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ
- ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ
- ΓΛΩΣΣΑΡΙ
-
- PODCAST
- VOICE RADIO
- CITY GUIDE
- ENGLISH GUIDE
Παιδί Τραύμα: «Η πραγματική επανάσταση είναι να ξεβολεύεσαι»
Παιδί Τραύμα - Συνέντευξη: Ο Τάσος Καρτέρης μιλά για τη μουσική, τη γραφή και την ποίηση, τη ζωή του από τα παιδικά χρόνια στην Πάτρα μέχρι την ενηλικίωση στην Αθήνα, πριν από τη συναυλία στο Gagarin 205.
Το 2019, στην προηγούμενη συνέντευξή μας στην ATHENS VOICE, το Παιδί Τραύμα έκρυβε ακόμη την ταυτότητά του. Είχε μόλις αρχίσει να βγαίνει στη σκηνή, φωτογραφιζόταν με γυρισμένη την πλάτη και μιλούσε για τις «Μυστικές χορευτικές κινήσεις» σαν άνθρωπος που είχε βρει έναν τρόπο να κρατηθεί στα λογικά του. Επτά χρόνια αργότερα, ο Τάσος Καρτέρης μπορεί να σου πει καθαρά τι υπήρχε πίσω από εκείνη την πλάτη: ανασφάλεια. Η παραδοχή έχει περισσότερο ενδιαφέρον από οποιονδήποτε προσεκτικά κατασκευασμένο μύθο.
Η κουβέντα με το Παιδί Τραύμα αρχίζει με καφέδες και ανθρώπους που κάνουν τους σπουδαίους στη δουλειά. Κάπου εκεί εμφανίζεται ένας υδραυλικός στην Πάτρα, ο πατριός που τον μεγάλωσε, κι ένα αγόρι που περιμένει να τελειώσει η οικοδομή για να πάει στη θάλασσα. Αργότερα, το ίδιο αγόρι αντιγράφει Καβάφη σ’ ένα τετράδιο στη δανειστική βιβλιοθήκη. Χρήματα για βιβλία δεν περισσεύουν. Ούτε για κιθάρα. Αυτές οι λεπτομέρειες λένε περισσότερα για έναν άνθρωπο από ένα καλοσιδερωμένο βιογραφικό.
Ο Τάσος έχει κουβαλήσει ψωμιά σε αποθήκες, έχει σπουδάσει Ψυχολογία χωρίς να την ασκήσει κι έχει αφήσει μια ολόκληρη ζωή πίσω του για να εγκατασταθεί στην Αθήνα. Μιλάει για τον πατέρα που δεν γνώρισε και τον πατέρα που έχασε, τη μητέρα που καταλαβαίνει καλύτερα μεγαλώνοντας, έναν φίλο που δεν πρόλαβε ν’ ακούσει τον πρώτο του δίσκο. Αμφιβάλλει για τον εαυτό του συχνότερα απ’ όσο συνηθίζεται στις συνεντεύξεις μουσικών.
Αφορμή είναι οι συναυλίες στις 20 Νοεμβρίου στον Πολυχώρο WE της Θεσσαλονίκης και στις 28 στο Gagarin 205 της Αθήνας, με τη «Δεύτερη ζωή», που κυκλοφόρησε από τη Fine! Records, στις αποσκευές. Είμαστε ακόμη στους καφέδες. Η συζήτηση, όμως, τραβάει προς το νερό, τη δουλειά, τον φόβο του θανάτου. Προς εκείνη την απλή, επίμονη δυσκολία: να καταφέρεις να χαρείς τη ζωή σου όσο συμβαίνει. Ο άνθρωπος που ζητάει από τον εαυτό του να μην είναι καπιταλιστής στην τέχνη έχει αρχίσει επιτέλους να του επιτρέπει λίγη καθημερινή απόλαυση.
― Το 2019 έκρυβες το πρόσωπό σου. Τι αναγνωρίζεις σήμερα στην ανασφάλεια εκείνης της εποχής;
Ξεπήδησα από το πουθενά. Όταν έβγαλα τον πρώτο δίσκο, δεν ήξερα κανέναν μουσικό, δεν ήμουν μέλος κάποιας παρέας, ούτε σπουδαγμένος μουσικός. Ήθελα να το βγάλω από μέσα μου, γιατί αλλιώς θα πνιγόμουν, αλλά παράλληλα δεν έδειχνα τη φάτσα μου. Το άκρον άωτον της ανασφάλειας. Σιγά σιγά πάτησα καλύτερα στα πόδια μου.
Βλέπω ανθρώπους να φέρονται κυριαρχικά σαν να είναι ανώτεροι. Νομίζω ότι στις περισσότερες περιπτώσεις προσπαθούν να αποδείξουν κάτι στον εαυτό τους. Το βλέπω και σ’ αυτούς που κυβερνούν τον πλανήτη. Ο Τραμπ είναι κλασική περίπτωση ανασφαλούς ανθρώπου. Το βλέπω και σ’ εμένα: πράγματα που έκανα είχαν αφετηρία την ανασφάλεια. Είχα όμως πάντα ως κριτήριο να φέρομαι καλά στους συνεργάτες μου. Επειδή γράφουμε ένα βιβλίο ή βγάζουμε έναν δίσκο, θεωρούμε ότι είμαστε καλύτεροι. Δεν είμαστε. Οι άνθρωποι στις οικοδομές, στα εστιατόρια, οι εργάτες τραβάνε μεγαλύτερα ζόρια. Τους έχω πολύ μεγάλο σεβασμό. Ίσως επειδή κι εγώ μεγάλωσα σε φτωχή οικογένεια.
― Ποια εικόνα από το σπίτι όπου μεγάλωσες σε ακολουθεί;
Ο πατριός μου ήταν υδραυλικός και μ’ έπαιρνε τα καλοκαίρια στην οικοδομή. Αυτόν ένιωθα πατέρα μου. Τον βιολογικό μου πατέρα τον γνώρισα πολύ αργότερα. Η σχέση μας ήταν τυπική και κράτησε λίγο, γιατί μετά πέθανε.
Στην οικοδομή δεν περνούσα και πολύ καλά. Δεν πιάνουν τα χέρια μου, είχα μια έμφυτη αντιπάθεια για οτιδήποτε χειρωνακτικό. Είχα και το ύφος «εγώ δεν είμαι γι’ αυτό»… Όχι πως αισθανόμουν ανώτερος· πραγματικά δεν μπορούσα. Εκείνος επέμενε, κι αυτό μου έκανε καλό: με προσγείωσε, με έμαθε να είμαι εργατικός.
Έχω κάνει κι άλλες χειρωνακτικές δουλειές. Ήμουν αποθηκάριος σε αποθήκες ψωμιών, κουβάλαγα τελάρα ψωμιά, παλέτες. Δεν μου ταίριαζαν αυτές οι δουλειές, αλλά πάντα θαύμαζα τους ανθρώπους που μπορούν να τις κάνουν. Θέλει κουράγιο.
Περίμενα λοιπόν σαν τρελός το μεσημέρι, να με γυρίσει ο πατριός μου σπίτι και να πάμε με τη μάνα μου και τον αδερφό μου στο Ρίο για μπάνιο. Εγώ ψάρευα. Υπήρχε αυτή η αντίφαση: κάνω κάτι καταναγκαστικό και περιμένω να απελευθερωθώ, να πάω στη θάλασσα. Κάπως έτσι εξελίχθηκε η ζωή μου. Κάνω πράγματα για να επιβιώσω και μετά άλλα που μου αρέσουν: γράφω μουσική, βλέπω φίλους, μια ταινία. Αυτό το δίπολο υπάρχει πάντα.
― Ο πατριός σου σ’ έβαλε και στο μπάσκετ. Τι έχει μείνει από εκείνη τη σχέση;
Ήταν και προπονητής σε τοπικές ομάδες της Πάτρας και μ’ έπαιρνε στις προπονήσεις. Όλα γυρνάνε εκεί. Με πήγαινε και στο γήπεδο, βλέπαμε Παναχαϊκή με Παναθηναϊκό. Έπαιζα κι εγώ μικρός, είχα φτάσει μέχρι το κλιμάκιο παίδων στην Πάτρα. Μετά έμεινα ένα ογδόντα τρία και μας πήραν τη θέση οι ψηλοί! Μπήκα στο πανεπιστήμιο και το άφησα.
Στο μπάσκετ με συναρπάζουν οι εναλλαγές, η διαρκής αγωνία, η δουλειά του προπονητή και τα συστήματα. Είναι επιστημονικό άθλημα. Και το 1987, όταν πανηγυρίζαμε το Ευρωπαϊκό, χαράχτηκε στην ψυχή όλων των παιδιών του ’80.
― Πώς άλλαξε η σχέση με τη μητέρα σου μετά τον θάνατό του;
Η μάνα μου με έκανε πολύ μικρή. Ζει στην Πάτρα, την αγαπάω πολύ και προσπαθώ να είμαι όσο μπορώ κοντά της. Απ’ όταν πέθανε ο πατριός μου, ο Νίκος, νομίζω ότι ασυνείδητα ήρθαμε περισσότερο κοντά. Για πράγματα που παλιότερα την κατηγορούσα, άρχισα να καταλαβαίνω ότι πολύ πιθανόν να έκανα κι εγώ ακριβώς τα ίδια. Είναι μια πολύ καλή, εργατική γυναίκα, που αγαπάει εμένα και τον αδερφό μου.
Είχε στο «MobLand» μια ατάκα του Πιρς Μπρόσναν που μου άρεσε πολύ. Έλεγε πάνω κάτω: όταν χάνεις τον πατέρα σου, σταματάει να υπάρχει το τείχος που σε χωρίζει από την άβυσσο. Δεν υπάρχει πια το τείχος των γονιών. Είμαστε η τελευταία γενιά μετά.
«Καμιά φορά υπάρχει μια υποκρισία. Λέμε ότι είμαστε underground, αλλά δίνουμε συνεντεύξεις, κάνουμε φωτογραφήσεις, θέλουμε κόσμο στα live, πάμε σε δισκογραφικές, κάνουμε χορηγούμενα, βιντεοκλίπ, βγάζουμε merch.» ― Παιδί Τραύμα
― Πριν από τα τραγούδια έγραφες διηγήματα. Ποια διαβάσματα σου άνοιξαν εκείνη την πόρτα;
Από δεκατριών, δεκατεσσάρων έγραφα διηγήματα και τα έχω κρατήσει. Μου άρεσε από μικρός να διαβάζω και να ακούω πράγματα πιο φιλοσοφικά, να μην είμαι στο mainstream κύμα. Τα πρώτα μου διαβάσματα ήταν επιστημονικής φαντασίας. Μετά κόλλησα με τον Καζαντζάκη. Ήμουν δεκαπέντε, στο σπίτι μιας ξαδέρφης μου, και είδα στη βιβλιοθήκη το «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά». Το πήρα να διαβάσω λίγο κι έπαθα σοκ από τις πρώτες σελίδες. Η γλώσσα του μου άνοιγε ένα άλλο σύμπαν. Μιλούσε για τον Θεό, την ελευθερία, τη δύναμη με τρόπο που με εντυπωσίαζε. Άρχισα έτσι να γράφω κι εγώ διηγήματα στο ύφος του.
Ο Καβάφης επίσης μου άλλαξε τη ζωή. Δεν είχαμε χρήματα για βιβλία, οπότε πήγαινα στη δανειστική βιβλιοθήκη της Πάτρας, στη Μαιζώνος, και αντέγραφα τα ποιήματά του σε τετράδιο. Μετά αγάπησα τον Ρεμπό, τον Τάσο Λειβαδίτη, τον Ευγένιο Αρανίτση.
Στα δεκαπέντε, δεκαέξι πήρα και μια φτηνή κιθάρα, δέκα χιλιάδες δραχμές. Για να πείσω τον πατριό μου, έγινε χαμός. Δεν είχα χρήματα για μαθήματα, προσπαθούσα με ταμπλατούρες, πονούσαν τα δάχτυλά μου. Ακόμη την έχω στη θύμηση αυτή την ασπουδασιά.
― Σπούδασες Ψυχολογία, αλλά δεν την άσκησες. Τι σε κράτησε μακριά από το επάγγελμα;
Ήθελα πάρα πολύ να σπουδάσω στην Αθήνα. Έβαλα τις σχολές με σειρά βάσεων και πέρασα στο πρόγραμμα Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ. Δεν ήταν μια καθαρή επιλογή του τύπου «αυτό θέλω να κάνω». Στην αρχή την αντιμετώπιζα με σκεπτικισμό, σαν κάτι ανάμεσα στη φιλοσοφία και τη θεωρία. Πήρα το πτυχίο μου, αλλά δεν θεώρησα ότι είμαι κατάλληλος για το επάγγελμα.
Χρειάζεται να μάθω να ακούω καλύτερα τους ανθρώπους. Έχω υπομονή, αλλά άλλο ν’ ακούς για να απαντήσεις κι άλλο για να καταλάβεις. Συχνά βιαζόμαστε να πούμε το δικό μας λογύδριο και κάνουμε παράλληλους μονολόγους. Ο ψυχολόγος πρέπει να καταλαβαίνει πραγματικά τον άλλον και να μπαίνει στη θέση του. Χρειάζομαι βελτίωση στην ενεργή ακρόαση. Έπειτα από χρόνια, πάντως, είδα την ψυχολογία να λειτουργεί μέσα μου και πίστεψα περισσότερο στην αξία της.
― Ποια απόφαση θεωρείς την πιο επαναστατική πράξη της ζωής σου;
Έφηβος νόμιζα ότι έκανα πολλές επαναστατικές πράξεις, αντιδρούσα στους καθηγητές, όλη αυτή η αυτοεκπληρούμενη προφητεία της εφηβείας. Στην πορεία κατάλαβα ότι πραγματική επανάσταση είναι να ξεβολεύεσαι. Να λες «έχω φτάσει σε τέλμα, πρέπει ν’ αλλάξω τη ζωή μου». Είναι δύσκολο.
Το 2010 αποφάσισα να φύγω από την Πάτρα. Άφησα πραγματικά μια ζωή πίσω μου και πολλούς ανθρώπους. Ήρθα στην Αθήνα και είπα ότι η ζωή μου θα είναι εδώ, ότι θα ελευθερωθώ από τα δεσμά της νιότης μου. Αυτό μου άλλαξε τα πάντα. Θα ήθελα να έχω κάνει και πιο επαναστατικά πράγματα, αλλά νομίζω ότι είμαι λίγο δειλός σ’ αυτά. Γενικά είμαι φοβιτσιάρης.
― Σήμερα έχεις φύγει από το κέντρο της Αθήνας. Πότε κατάλαβες ότι σε κούρασε;
Έμενα αρχικά στα Εξάρχεια και μετά, για δέκα χρόνια, στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Τώρα μένω Μαρούσι και πηγαινοέρχομαι στην Πάτρα για να βλέπω τους φίλους και την οικογένειά μου.
Άρχισα να καταλαβαίνω ότι το κέντρο με κουράζει όταν άρχισα να απολαμβάνω περισσότερο τα πρωινά από τα βράδια. Ένα πρωινό χωρίς χανγκόβερ, με καφέ και ήλιο, μου έλεγε περισσότερα από ένα βράδυ που θα έπινα μέχρι πρωίας. Η Αθήνα έχει πολιτισμό, πράγματα να κάνεις, αλλά και μια διαρκή βουή. Με κούρασε κι άρχισα να μεθοδεύω το πώς θα φύγω από το αγαπημένο μου κέντρο. Έρχομαι συχνά, αλλά πια προτιμώ να περπατάω στην πόλη το πρωί. Η φάση πάρτι μέσα μου μετριάστηκε.
― Ποιος φόβος έρχεται σήμερα πιο συχνά στο μυαλό σου;
Τελευταία σκέφτομαι όλο και περισσότερο τον θάνατο. Δεν ξέρω αν αυτό έχει να κάνει με τον θάνατο του πατριού μου. Πιάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται με τρόμο την ανυπαρξία. Η σκέψη ότι μια μέρα δεν θα υπάρχεις μπορεί να σε τρελάνει, γι’ αυτό ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος να την απωθεί. Παρ’ όλα αυτά έρχεται όλο και συχνότερα στο μυαλό μου. Ίσως επειδή δεν υπάρχει πια εκείνο το όριο που μας χωρίζει από την άβυσσο.
― Η θάλασσα που αγαπάς συνδέθηκε και με την απώλεια ενός φίλου σου. Θέλεις να μου μιλήσεις γι’ αυτόν;
Ήταν ο Δημήτρης Κόλλιας, ένας πολύ γνωστός ψαροντουφεκάς, από τους καλύτερους στην Ελλάδα. Πηγαίναμε μαζί. Η ειρωνεία ήταν ότι του λέγαμε όλοι να προσέχει, να μη βουτάει τόσο βαθιά και τελικά σκοτώθηκε με μηχανή στη Συγγρού. Ήταν τελείως άδικο, μου κόστισε πάρα πολύ. Του αφιέρωσα τον πρώτο μου δίσκο, γιατί δεν έζησε να τον ακούσει.
Παλιά έγραφα σε περιοδικά για το ψαροντούφεκο και παρουσίαζα εκθέσεις. Ήμουν λίγο big thing στον χώρο, παρότι είμαι μέτριος ψαροντουφεκάς. Μετά την απόφαση ν’ αλλάξω τη ζωή μου και τον θάνατο του φίλου μου, το άφησα. Τώρα πηγαίνω λίγες φορές τον χρόνο.
― Τι βρίσκεις στον βυθό που δυσκολεύεσαι να βρεις στη στεριά;
Από μικρός είχα τρομερή αγάπη για τον βυθό. Με εντυπωσίαζε το τοπίο του. Μου αρέσει πάρα πολύ η ησυχία του. Εκεί δεν μπορείς να έχεις τίποτε μαζί σου, ούτε κινητό ούτε τους φίλους σου. Είσαι εσύ και το νερό, αποκόπτεσαι από τον υπόλοιπο κόσμο.
Έχω βρει μια απόμερη μεριά στην Πάτρα. Επειδή όμως παλιότερα μου είχαν σπάσει εκεί αρκετές φορές το αυτοκίνητο, τώρα πηγαίνω χωρίς κινητό, χωρίς πορτοφόλι… τίποτα. Αφήνω τα πάντα στο σπίτι. Παίρνω μόνο το κλειδί. Έτσι, η όλη διαδικασία αρχίζει από το σπίτι, όπου αφήνω οτιδήποτε με συνδέει με τον κόσμο. Πάω στην παραλία, βουτάω, γυρνάω. Περνάω τέσσερις πέντε ώρες χωρίς κινητό και μέσα στον βυθό. Είναι η μεγαλύτερη ψυχοθεραπεία που έχω κάνει.
«Το αν είναι εφικτός ένας άλλος κόσμος το αναρωτιόμαστε από θέση ισχύος. Δεν λέω να τα κάψουμε όλα και να ξαναμοιράσουμε τα χωράφια. Ας αρχίσουμε από κάτι απλό: να φορολογήσουμε τους πολύ πλούσιους» ― Παιδί Τραύμα
― Οι νεότεροι μιλούν πιο ανοιχτά για τα τραύματά τους. Τι βλέπεις να αλλάζει;
Μια μερίδα ανθρώπων καταλαβαίνει πια ότι το να μιλάς γι’ αυτό που σου συμβαίνει είναι δύναμη. Όπως και το να εκφράζεις την επιθυμία σου. Είναι ελευθερία να λες τι θέλεις και τι νιώθεις. Σε αυτό η νέα γενιά έχει παίξει μεγάλο ρόλο, είναι πιο ειλικρινής και ευθεία από τις προηγούμενες.
Παράλληλα, έχουμε όλοι διάσπαση προσοχής, γιατί τα ερεθίσματα είναι άπειρα. Σε ένα πρωινό βλέπεις βίντεο, απαντάς σε μέιλ, τηλέφωνα, ακούς τραγούδια. Πράγματα που παλιά κάναμε σε μια βδομάδα. Δεν φταίνε τα παιδιά γι’ αυτό, αλλά ο τρόπος που εξελίσσεται ο πολιτισμός μας.
Θα ήθελα, πάντως, την ίδια ευθύτητα να τη βλέπω και στον δρόμο, για τις ανισότητες, την ακρίβεια, τους πολέμους, την ανισοκατανομή του πλούτου. Να διαμαρτύρονται γι’ αυτά με την ίδια ειλικρίνεια που πηγαίνουν στον ψυχολόγο.
― Ασκείς συχνά κριτική στον καπιταλισμό. Από πού θα μπορούσε ν’ αρχίσει μια αλλαγή;
Νομίζω ότι ο καπιταλισμός, μαζί με την πατριαρχία, είναι η πηγή των κακών, και μπορεί να είναι αλληλένδετα. Με θυμώνει η διαρκής ανάγκη για κέρδος και ανάπτυξη, όταν τόσο λίγοι συγκεντρώνουν τόσο μεγάλο μέρος του πλούτου. Όλοι θέλουμε ευημερία, αλλά διαμαρτυρόμαστε για ένα σωρό πράγματα και αφήνουμε αυτό.
Το αν είναι εφικτός ένας άλλος κόσμος το αναρωτιόμαστε από θέση ισχύος. Δεν λέω να τα κάψουμε όλα και να ξαναμοιράσουμε τα χωράφια. Ας αρχίσουμε από κάτι απλό: να φορολογήσουμε τους πολύ πλούσιους. Fucking tax the rich. Αυτά τα χρήματα ας πάνε σε φτωχούς ανθρώπους. Το λέω ως υπεραπλούστευση, αλλά δεν θα τους λείψουν. Αν υπάρξει πολιτική βούληση, υπάρχουν τρόποι να γίνει ο κόσμος λίγο πιο δίκαιος.
― Σε συναρπάζει η επιστήμη. Πώς εξηγείς ότι τόσος κόσμος βρίσκει καταφύγιο σε προφανή ψέματα;
Είμαι πολύ οργανωτικός. Οι συνεργάτες μου το ξέρουν. Μου αρέσουν τα πράγματα να έχουν αρχή, μέση και τέλος. Μικρός δεν είχα έφεση στα μαθηματικά και στη φυσική, ήμουν της θεωρητικής. Μεγαλώνοντας με τράβηξε η πειραματική ψυχολογία και μετά η φυσική, η αστρονομία. Διαβάζω κι αρχίζω σιγά σιγά να καταλαβαίνω.
Νομίζω ότι αυτή η εποχή, που ο καθένας λέει ό,τι θέλει χωρίς να το αποδεικνύει, έχει βαθιά σχέση με τη μοναξιά. Οι άνθρωποι είναι τόσο μόνοι και απελπισμένοι, που ψάχνουν κάτι να τους κάνει να νιώσουν ασφαλείς εκείνη τη στιγμή. Μπορεί ένας υπουργός να λέει ότι στην υγεία είναι όλα τέλεια. Ακόμη κι αν είναι μεγάλο ψέμα, εσένα σου δίνει ασφάλεια, οπότε μ’ αυτό θα πας. Δεν σε ενδιαφέρει απαραίτητα να αποδείξεις τι ισχύει, θέλεις το αφήγημα που σου ταιριάζει. Δεν σε νοιάζει η θεωρία της σχετικότητας, αν κινείται η Γη ή ο Ήλιος. Σου αρκεί ότι ο ήλιος ανατέλλει και δύει.
― Στην τραπ βλέπεις και μια ευρύτερη κοινωνική νοοτροπία. Ποιο στοιχείο της σε φοβίζει;
Το αφήγημα «εγώ μόνος μου, με τα λεφτά, τα όπλα, τα ναρκωτικά, θα σας γαμήσω όλους». Αυτό το αμερικανικό όνειρο της μονάδας. Όταν δεν προβάλλεται το συλλογικό, η ομάδα, το «εγώ και οι φίλοι μου», θεωρώ ότι ανοίγει ο προθάλαμος του συντηρητισμού, της ακροδεξιάς. Με φοβίζει πολύ αυτό.
Δεν ξέρω αν υπάρχει λύση. Πολλές φορές απελπίζομαι. Λέω ας κάνουμε εμείς αυτό που θεωρούμε σωστό για το μέλλον, για τον εαυτό μας, για τον κόσμο μας. Και ο καθένας ας κάνει αυτό που νομίζει.
― Μεγαλώνοντας, τι προσπαθείς περισσότερο ν’ αλλάξεις στον εαυτό σου;
Να απολαμβάνω περισσότερο τα πράγματα. Μέχρι να φτάσω εδώ, ήθελα συνέχεια κάτι παραπάνω. Ήμουν τελειομανής. Ήθελα να είμαστε καλύτεροι στα live. Ήμουν πάρα πολύ οργανωτικός. Προσπαθούσα να ελέγχω τα πάντα. Κάποια στιγμή άρχισα να καταλαβαίνω ότι, αφού έχεις φτάσει να απολαμβάνεις αυτό που κάνεις, συνέχισέ το. Γι’ αυτό το έκανες. Για να το απολαύσεις, όχι για να ζητάς διαρκώς περισσότερα.
«Μην είσαι καπιταλιστής στην τέχνη», αυτό είπα στον εαυτό μου. Πρέπει ν’ αράξω λίγο, να παρατηρώ όσα συμβαίνουν, να νιώσω ευγνώμων. Γιατί στην αρχή έπιανα τον εαυτό μου να μην το κάνει.
― Τι σημαίνει για σένα όταν κάποιος ακούει έναν στίχο σου και αναγνωρίζει τη δική του ζωή;
Τα τελευταία δυο τρία χρόνια, ειδικά με τον τελευταίο δίσκο, νιώθω ότι αυτό που κάνω ζει την ακμή του, και στην απήχηση και καλλιτεχνικά.
Για μένα το Παιδί Τραύμα είναι οι στίχοι μου. Θέλω ο άλλος να αφιερώσει τρία γαμημένα λεπτά να τους διαβάσει. Ξέρω ότι μέσα στο ατέλειωτο σπαμ του κόσμου είναι πολλά, αλλά αυτό θέλω.
Είναι ολότελα προσωπικοί. Για να βγάλω κάτι σε τραγούδι, με έχει ταράξει, με έχει συγκινήσει. Σπάνια κάθομαι να πω «τώρα θα γράψω γι’ αυτό». Πρέπει να συμβεί μέσα μου. Όταν λοιπόν κάποιος στην άλλη άκρη της Ελλάδας το μοιράζεται ή μου λέει στον δρόμο «αυτός ο στίχος μού άρεσε», νιώθω ότι έχω παρέα σε όσα περιγράφω.
Δεν θα το έλεγα τιμή, μου ακούγεται λίγο ψωνίστικο. Είναι σαν να κατεβαίνω από το κάστρο μου και να βρίσκομαι εκεί, μαζί με τον άνθρωπο που ακούει.
Με ρωτάνε «για μένα το έγραψες;». Ναι, για σένα. Γιατί αυτό που νιώθεις το νιώθω κι εγώ, για άλλους ανθρώπους και άλλες καταστάσεις. Είναι σαν να το έχουμε γράψει μαζί. Αυτή η ενέργεια με έκανε να αποδεχτώ περισσότερο αυτό που κάνω.
― Η αποδοχή σ’ έκανε να ξανασκεφτείς και την έννοια του underground;
Καμιά φορά υπάρχει μια υποκρισία. Λέμε ότι είμαστε underground, αλλά δίνουμε συνεντεύξεις, κάνουμε φωτογραφήσεις, θέλουμε κόσμο στα live, πάμε σε δισκογραφικές, κάνουμε χορηγούμενα, βιντεοκλίπ, βγάζουμε merch. Όλοι με τους ίδιους όρους παίζουμε.
Για μένα το ζητούμενο είναι να περάσουμε αυτή την προσέγγιση και σε ανθρώπους που ακούνε μόνο μπουζούκια. Υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος στην Ελλάδα που εκεί περιορίζεται. Θα ήθελα το καλό τραγούδι, το underground καλό τραγούδι, να φτάσει και σε αυτούς.
― Από το πρώτο live στο Tiki μέχρι σήμερα, τι σε κρατάει δεμένο με τη σκηνή;
Την πρώτη συναυλία την έκανα στα τριάντα εννιά μου. Έλεγα θα κάνω ένα live, έτσι, για να κάνω. Βρήκα δυο τρεις session μουσικούς να βοηθήσουν. Και μόλις το έζησα, ήθελα ξανά. Η αδρεναλίνη σε εθίζει. Είναι τρομερό να σου συμβαίνει πρώτη φορά τότε, από το πουθενά.
Παραμένει από τα πιο απαιτητικά πράγματα που έχω κάνει. Ανεβαίνω νηφάλιος, πρέπει να θυμάμαι στίχους, ακόρντα, να ακούω σωστά, να μη φαλτσάρω. Έχω ούτως ή άλλως μια ροπή προς το άγχος, οπότε σκέψου αυτό στη σκηνή εις διπλούν. Όταν όμως υπάρχει παλμός από κάτω και τραγουδάνε όλοι, έρχονται στιγμές ανακούφισης.
Και υπάρχει η συνεργασία. Θέλω μπάντα, να παίζονται σχεδόν όλα ζωντανά, να είναι συλλογική φάση. Στις συναυλίες στο AN πέρασα από την αρχή ως το τέλος τόσο καλά και χωρίς αγωνία, που ήταν για μένα σημείο καμπής.
― Ποιον δημιουργό διαβάζεις ως ποιητή, ακόμη και χωρίς ν’ ακούς τη μουσική του;
Τον Κωνσταντίνο Βήτα. Εκτός από τους αγαπημένους μου, τον Παυλίδη και τον Αγγελάκα, αυτός είναι για μένα ένας καθαρός ποιητής. Αν δεις την ποίησή του χωριστά από τη μουσική, είναι πραγματικά ένα μεταμοντέρνο αριστούργημα. Τον αγαπάω πολύ. Αντιμετωπίζω με τεράστιο σεβασμό αυτό που κάνει στιχουργικά. Είναι ένα βήμα διαφορετικό απ’ όσα έχω δει.
― Τι θα δοκιμάσεις για πρώτη φορά στο Gagarin;
Θα παίξουμε την «Εξίσωση», το πρώτο τραγούδι που έγραψα ως Παιδί Τραύμα. Σε αυτό ανατρέχω για να θυμηθώ πώς ξεκίνησα, γιατί ξεκίνησα και τι μουσική πρεσβεύω. Είναι βαρύ κομμάτι και για πολλά χρόνια το είχα αφήσει. Μου το ζητούσαν πού και πού κι έλεγα «πού το θυμηθήκατε;». Το δοκιμάσαμε στην πρόβα, πήγε πολύ καλά και θα το παίξουμε πρώτη φορά.
― Και τι θα έλεγες σε κάποιον που δεν σ’ έχει ακούσει ποτέ για να έρθει;
Αν κάποια στιγμή στη ζωή σου αναρωτήθηκες «ρε συ, τι φάση, τι κάνω εγώ εδώ τώρα;», έλα ν’ ακούσεις κάποια τραγούδια μου και μπορεί να ταυτιστείς.