Η Ζωντανή Ιστορία των Μεταλλείων Σερίφου: Μία καταγραφή της ιστορίας και της μνήμης

Η Εταιρεία Φίλων Πολιτιστικής Κληρονομιάς & Περιβάλλοντος «Η Σέριφος» παρουσιάζει στις 5 και 6 Σεπτεμβρίου 2026 το έργο «Η Ζωντανή Ιστορία των Μεταλλείων Σερίφου», μια ολοκληρωμένη ψηφιακή καταγραφή της ιστορίας, της μνήμης και των ανθρώπων που συνδέθηκαν με τα μεταλλεία του κυκλαδίτικου νησιού. Μια πρωτοβουλία του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, το έργο χρηματοδοτήθηκε μέσω του προγράμματος Cycladic Identity και συνοδεύεται από ένα ψηφιακό και ένα έντυπο λεύκωμα, με πολύτιμο φωτογραφικό και αρχειακό υλικό, σπάνια έγγραφα και δημοσιεύματα εκείνης της εποχής, καθώς και δέκα αυθεντικές συνεντεύξεις ανθρώπων που εργάστηκαν στα μεταλλεία ή μεγάλωσαν μέσα στο ιδιαίτερο κοινωνικό και εργασιακό τους περιβάλλον. Η «Ζωντανή Ιστορία των Μεταλλείων Σερίφου» δημιουργήθηκε με σκοπό να καταγράψει και να διαφυλάξει τις προσωπικές μνήμες των ανθρώπων που συνδέθηκαν με τα μεταλλεία, δημιουργώντας μια νέα ψηφιακή εμπειρία εξερεύνησης της ιστορίας τους.

«Τα Μεταλλεία της Σερίφου δεν αποτελούν μόνο μνημεία μιας βιομηχανικής εποχής, είναι κομμάτι της ψυχής του νησιού. Κάθε πέτρα, κάθε εγκαταλελειμμένη κατασκευή, κάθε ίχνος πάνω στο τοπίο κουβαλά μνήμες ανθρώπων που εργάστηκαν εδώ, ονειρεύτηκαν, αγωνίστηκαν και άφησαν το αποτύπωμά τους...», γράφει στον πρόλογο του λευκώματος η υπεύθυνη του προγράμματος και Αντιπρόεδρος της Εταιρείας Φίλων Σερίφου, Κατερίνα Παπαθωμά. Για δεκαετίες, η ιστορία των Μεταλλείων διασώθηκε κυρίως μέσα από τις αφηγήσεις των ανθρώπων που έζησαν και εργάστηκαν εκεί. Καθώς οι γενιές παρέρχονται, έγινε επιτακτική η ανάγκη να καταγραφούν οι προσωπικές μαρτυρίες των ανθρώπων που έζησαν και εργάστηκαν στα μεταλλεία, πριν αυτές χαθούν οριστικά. Από την ανάγκη αυτή γεννήθηκε η ιδέα του προγράμματος. Στόχος ήταν να διασωθεί όχι μόνο η ιστορία των μεταλλείων, αλλά και οι εμπειρίες, οι μνήμες και οι αφηγήσεις των ανθρώπων που τη βίωσαν, ώστε να παραμείνουν προσβάσιμες στις επόμενες γενιές, μέσα από ένα σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον. Άλλωστε, η καθημερινότητα, οι αγώνες και η πολιτιστική κληρονομιά εκείνης της εποχής διαμόρφωσαν την ίδια την ταυτότητα της Σερίφου.

Το ψηφιακό φωτογραφικό λεύκωμα, οργανωμένο σε τέσσερις θεματικές ενότητες, υπό τον γενικό τίτλο «Βιώματα μιας Εποχής», παρουσιάζει σπάνιες φωτογραφίες, αρχειακά τεκμήρια και ιστορικό υλικό, ανασυνθέτοντας την ιστορία των μεταλλείων και της ζωής γύρω από αυτά. Η ενότητα «Η Σέριφος στη νεότερη εποχή των Μεταλλείων» παρουσιάζει όψεις της Σερίφου κατά τη διάρκεια της νεότερης μεταλλευτικής δραστηριότητας, σε μια περίοδο που σημάδεψε βαθιά και διαμόρφωσε την οικονομική, κοινωνική και οικιστική εξέλιξη του νησιού. Η ενότητα «Μεταλλεία: Εγκαταστάσεις & Δραστηριότητες» παρουσιάζει εγκαταστάσεις και τοπία που διαμόρφωσαν τη βιομηχανική ιστορία της Σερίφου, ανατρέχοντας στην 3η χιλιετία π.Χ., όταν στο νησί αναπτύχθηκαν πρώιμες δραστηριότητες εξόρυξης και επεξεργασίας χαλκού. Η τρίτη ενότητα, «Μεταλλωρύχοι: Η ζωή στα Μεταλλεία & η ζωή στην κοινότητα», παρουσιάζει πορτρέτα και στιγμές από τη ζωή και την εργασία των μεταλλωρύχων και η τέταρτη και τελευταία ενότητα, «Η Μεγάλη Απεργία & οι αγώνες των μεταλλωρύχων», παρουσιάζει φωτογραφικό υλικό από ένα κομβικό γεγονός της κοινωνικής ιστορίας του νησιού.

Η επίσημη παρουσίαση του έργου «Η Ζωντανή Ιστορία των Μεταλλείων Σερίφου» θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου, στο Θέατρο Συνδέσμου Σεριφίων, στην Κάτω Χώρα Σερίφου, όπου ο Δήμαρχος Σερίφου, Κωνσταντίνος Ρεβίνθης, θα απευθύνει χαιρετισμό, παρουσία της Θεανώς Αγαλόγλου (εκπρόσωπος Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης), της Άννας Σκιαδά (Πρόεδρος της Εταιρείας Φίλων Σερίφου) και της Κατερίνας Παπαθωμά (υπεύθυνη προγράμματος), ενώ την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί ξενάγηση στους ίδιους τους τόπους των μεταλλείων, στο Μέγα Λιβάδι. Η είσοδος και η συμμετοχή στις εκδηλώσεις είναι ελεύθερες. Το έντυπο λεύκωμα, που βασίζεται στον ίδιο πυρήνα φωτογραφιών και τεκμηρίων με το ψηφιακό, θα παρουσιαστεί και αυτό επίσημα κατά τις εκδηλώσεις παρουσίασης του έργου, ενώ η διάθεσή του θα ξεκινήσει αμέσως μετά.