5.000.000 έργα τέχνης σε ένα ψηφιακό μουσείο

Όταν ο Αντρέ Μαλρό έγραφε το «Φανταστικό μουσείο» μόλις το 1947, δεν μπορούσε καν να φανταστεί τον ψηφιακό κόσμο που μας περιβάλει και κάνει τα πάντα δυνατά. Τότε, 80 χρόνια πριν είχε μιλήσει για τη δύναμη της -αναλογικής τότε και πρώιμης θα λέγαμε- φωτογραφίας που μειώνει τις αποστάσεις και φέρνει πιο κοντά μας τα έργα τέχνης. Είχε φανταστεί λοιπόν ένα μουσείο που θα συγκέντρωνε τα σημαντικότερα -αν όχι όλα- έργα της ανθρωπότητας, το ένα δίπλα στο άλλο. Κάτι τέτοιο πλέον είναι δυνατόν, όχι μέσω της φωτογραφίας πια αλλά της ψηφιακής τεχνολογίας. Μάλιστα, κάποιος μακρινός... απόγονος του Μαλρό σκέφτηκε να κάνει πράξη την ιδέα του, αντλώντας υλικό από όλα τα μουσεία του κόσμου.

The Last Museum: Το σύγχρονο «Φανταστικό Μουσείο» του Διαδικτύου

Από τον καιρό του Μαλρό, η τεχνολογία προχώρησε πάρα πολύ. Η αναλογική φωτογραφία ξεπεράστηκε προ πολλού. Οι φωτογραφίες μας σπανίως τυπώνονται. Και τα έργα τέχνης -άλλοτε σπάνια και απρόσιτα- μπορούμε να τα δούμε σχεδόν παντού, γίνονται μπλούζες, κάλτσες, σκουλαρίκια, ομπρέλες… Η συζήτηση επομένως για τη μαγεία του πρωτότυπου έργου τέχνης -που μας απασχολούσε στη σχολή πριν μερικά χρόνια- σίγουρα έχει αλλάξει προσανατολισμό… Δεν ξέρω πλέον αν υπάρχει η ίδια μαγεία ακόμα και για εμάς που ανυπομονούσαμε να μαζέψουμε χρήματα για να βρεθούμε σε μουσεία του εξωτερικού για να δούμε από κοντά τα αγαπημένα μας έργα, αυτά για τα οποία είχαμε ακούσει τόσα και είχαμε διαβάσει άλλα τόσα…

Το φανταστικό μουσείο του Αντρέ Μαλρό είναι πλέον γεγονός -θα λέγαμε- εδώ και χρόνια. Ψηφιακές επισκέψεις διαθέσιμες στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, μια απλή αναζήτηση στο google που σου δείχνει ό,τι εικόνα ψάχνεις, το ΑΙ που σου δίνει ό,τι πληροφορία θέλεις… Ωστόσο, μόλις ανακάλυψα και μια νέα πλατφόρμα που φαίνεται να βρίσκεται ακόμη πιο κοντά στην ιδέα του φανταστικού μουσείου του Μαλρό και πηγαίνει τα πράγματα ένα βήμα μακριά. Το Τhe Last Museum διαθέτει περίπου 5 εκατομμύρια έργα τέχνης από 3769 μουσεία και βιβλιοθήκες από όλον τον κόσμο, με απώτερο στόχο την καταγραφή του συνόλου της μουσειακής τέχνης.

Όπως αναφέρεται στην περιγραφή του αν μπείτε στη συγκεκριμένη ιστοσελίδα, «Το The Last Museum είναι η μεγαλύτερη μηχανή αναζήτησης για έργα τέχνης από μουσεία. Χρησιμοποιεί σημασιολογική αναζήτηση, επιτρέποντάς σας να αναζητήσετε έργα με βάση το θέμα, το ύφος, το αντικείμενο, την ατμόσφαιρα ή οποιαδήποτε άλλη περιγραφή μπορείτε να φανταστείτε». Το σάιτ δεν συνεργάζεται με κανένα μουσείο, ούτε έχει στην κατοχή του τα έργα τέχνης. Απλώς έχει αναλάβει το στοίχημα της καταγραφής τους. Μάλιστα όσον αφορά τα πνευματικά δικαιώματα, αναφέρουν: «λειτουργούμε ως μηχανή αναζήτησης και εργαλείο αναφοράς για πληροφοριακούς, ερευνητικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς, παρά ως ένα υποκατάστατο των έργων τέχνης». 

Πολλές από τις πηγές των έργων είναι πανεπιστήμια, βιβλιοθήκες και ιδρύματα ενώ δεν λείπουν τα μεγάλα μουσεία του κόσμου. Ωστόσο, δεν αναγράφεται πώς προέκυψε όλο αυτό. Και μιας και αναφέρεται ρητά ότι δεν υπάρχει καμία συνεργασία με τα ιδρύματα, προφανώς δεν μπορούμε να εγγυηθούμε τον τρόπο συλλογής των δεδομένων και τη λογική γύρω από την οποία έχει εργαστεί ο ιθύνων νους που δημιούργησε το πρότζεκτ. Το σίγουρο είναι πάντως ότι αποτελεί μια βάση δεδομένων που παρουσιάζει έναν μεγάλο όγκο των έργων τέχνης της ανθρωπότητας. 

Η ελληνική τέχνη μέσα στη συγκεκριμένη πλατφόρμα- ψηφιακό μουσείο

Ανάμεσα στα καταγεγραμμένα μουσεία θα βρούμε και πολλά ελληνικά, όχι μόνο μουσεία αλλά και πανεπιστήμια, πλατφόρμες, ιδρύματα αλλά και άλλους θεσμούς που ενδέχεται να έχουν στην κατοχή τους και συλλογές έργων τέχνης. Αναφέρουμε ενδεικτικά κάποια που βρήκαμε στην αναζήτησή μας: το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ή την Αρχαιολογική Εταιρεία Αθηνών αλλά και τον Εθνικό Συσσωρευτή Πολιτιστικού Περιεχομένου (Το SearchCulture.gr είναι η ανοικτή, δημόσια πύλη που παρέχει κεντρική πρόσβαση σε  163 ψηφιακές συλλογές πολιτισμού, ιστορίας και τέχνης που διαθέτουν  121 φορείς   από όλη την Ελλάδα, ανάμεσά τους μουσεία, αρχεία, πινακοθήκες, βιβλιοθήκες, εφορείες αρχαιοτήτων, δήμοι και ερευνητικά κέντρα), την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών της Αθήνας, το Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου στο Ναύπλιο, Το Ίδρυμα Γεώργιου Ζογγολόπουλου, το Μουσείο Μπενάκη, Η Εθνική Πινακοθήκη, το Ίδρυμα Θεοχαράκης, η Εθνική Λυρική Σκηνή... 

Η αναζήτηση των Μουσείων βέβαια δεν δουλεύει πάρα πολύ καλά καθώς η λίστα δεν είναι αλφαβητικά δοσμένη, έχει γίνει ανάλογα με το μέγεθος της συλλογής, όπως αναγράφεται. Οπότε δεν μπόρεσα να εντοπίσω την πλήρη εκπροσώπευση των ελληνικών μουσείων σε αυτή την πλατφόρμα. Σίγουρα με μια πρώτη αναζήτηση απουσιάζει το ΕΜΣΤ και το Μουσείο της Ακρόπολης ενώ δεν εντόπισα το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αλλά ενδέχεται να υπάρχει κάπου. 

Βέβαια, να σημειώσουμε ότι ενώ στα copywright αναγράφεται ότι υπάρχουν σχετικά λινκ που σε οδηγούν κιόλας στο αντίστοιχο μουσείο ή ίδρυμα στην εκάστοτε χώρα, αν περιηγηθεί κάποιος λίγο στο The Last Museum, σίγουρα θα ανακαλύψει ότι κάποια λινκ δεν οδηγούν πουθενά, όπως για παράδειγμα -στην περίπτωση της Ελλάδας- εκείνο που αναφέρεται στα έργα που ανήκουν στον Δήμο Λάρισας.