ΕΜΣΤ: Πώς ένα δημόσιο μουσείο της Αθήνας έγινε πρότυπο για την Ευρώπη

Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) είναι ο νικητής του Ευρωπαϊκού Βραβείου Μουσείων 2026 (European Art Museum Award), το οποίο απονέμεται από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Μουσείων (European Museum Academy).

Η σημαντική αυτή διάκριση τοποθετεί το ΕΜΣΤ στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού μουσειακού χάρτη και αποτελεί ισχυρή αναγνώριση της πορείας, της επιμελητικής κατεύθυνσης και του δημόσιου ρόλου που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια.

Το ΕΜΣΤ είχε επιλεγεί στη βραχεία λίστα των έξι μουσείων της Ευρώπης που διεκδικούσαν το φετινό βραβείο, ανάμεσα σε οργανισμούς διεθνούς ακτινοβολίας, όπως το Rijksmuseum στο Άμστερνταμ, το FENIX Museum of Migration στο Ρότερνταμ και η Εθνική Πινακοθήκη της Σλοβενίας στη Λιουμπλιάνα. Η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Μουσείων είχε επισημάνει ήδη από την ανακοίνωση της βραχείας λίστας το ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο της φετινής διοργάνωσης και τη δυσκολία της επιλογής των έξι φιναλίστ.

Το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείων αναδεικνύει μουσεία τέχνης που επαναπροσδιορίζουν τον ρόλο τους στον 21ο αιώνα και συνδέουν την καλλιτεχνική παραγωγή με τα κρίσιμα ζητήματα της σύγχρονης κοινωνίας. Ο θεσμός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις νέες μουσειολογικές πρακτικές, στη συμμετοχικότητα, τη συμπερίληψη, την κοινωνική δικαιοσύνη, τη βιωσιμότητα και την ενδυνάμωση διαφορετικών κοινοτήτων.

Η βράβευση του ΕΜΣΤ επισφραγίζει μια περίοδο ουσιαστικής ανανέωσης και διεθνούς εξωστρέφειας του Μουσείου. Υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Κατερίνας Γρέγου, το ΕΜΣΤ έχει διαμορφώσει ένα σαφές και αναγνωρίσιμο εκθεσιακό και επιμελητικό στίγμα, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στη σχέση της σύγχρονης τέχνης με την πολιτική, την κοινωνία, την ιστορία και τα ζητήματα που καθορίζουν το παρόν.

Παράλληλα, έχει ενισχύσει τη διεθνή παρουσία του και έχει διευρύνει τον διάλογο γύρω από την ελληνική και διεθνή σύγχρονη καλλιτεχνική παραγωγή, εδραιώνοντας τη θέση του ως ενός μουσείου με ενεργό ρόλο στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτιστική σκηνή.

Η απονομή του Ευρωπαϊκού Βραβείου Μουσείων 2026 στο ΕΜΣΤ αποτελεί μια εξαιρετικά σημαντική στιγμή για το Μουσείο και μια διεθνή αναγνώριση της νέας του ταυτότητας, της επιμελητικής του τόλμης και της θέσης που έχει κατακτήσει στον ευρωπαϊκό πολιτιστικό χάρτη. Την κριτική επιτροπή απαρτίζουν διακεκριμένοι επαγγελματίες από των χώρο των μουσείων, συγκεκριμένα: η Annemies Broekgaarden, Samuel Gallagher , Karen Holdaway Grøn, Sir John Leighton, Delphine Munro, Tijana Palkovljevic Bugarski, Bernhard Schwenk, και Daniele Wegener.

Ο Πρόεδρος της κριτικής επιτροπής Δρ. Samuel Gallagher, δήλωσε για την απονομή του Βραβείου στο ΕΜΣΤ: «Η καλλιτεχνική διευθύντρια Κατερίνα Γρέγου και η ομάδα της εντυπωσίασαν την κριτική επιτροπή χάρη στην πρωτοτυπία και τη φιλοδοξία με τις οποίες το όραμά τους μετουσιώνεται σε πράξη σε ολόκληρο τον οργανισμό, όπως αποδεικνύεται από τον εντυπωσιακό αριθμό εκθέσεων που προβληματίζουν και ενθαρρύνουν την κριτική σκέψη.

Ως υπέρμαχος της ελληνικής σύγχρονης τέχνης, με το βλέμμα στραμμένο με αυτοπεποίθηση προς την Νότιο-Ανατολική Μεσόγειο και τον υπόλοιπο κόσμο, το ΕΜΣΤ αποτελεί μια πολύτιμη πολιτιστική γέφυρα σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο κατακερματισμένος.

Η ποιότητα της καλλιτεχνικής παραγωγής, η πρωτοτυπία της σκέψης και η ειλικρινής πεποίθηση ότι κάθε δράση του μουσείου μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο συνέβαλαν στο να ξεχωρίσει το ΕΜΣΤ σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό πεδίο υποψηφίων.

Το ΕΜΣΤ δεν επιδιώκει απλώς να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο το κοινό αντιλαμβάνεται τη σύγχρονη τέχνη, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη ζωή του και τον κόσμο στον οποίο ζει. Το έργο του θεωρείται πλέον, και δικαίως, πρότυπο προς το οποίο μπορούν να στραφούν και άλλα μουσεία».

Η Υπουργός Πολιτισμού, κα Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Η διεθνής αναγνώριση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης αποτελεί μια σημαντική στιγμή για τον ελληνικό πολιτισμό και μια ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία για το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, τους ανθρώπους του και όλους όσοι εργάστηκαν, με συνέπεια και μεράκι, για τη σύγχρονη, εξωστρεφή και δυναμική του πορεία. Ως εποπτευόμενος φορέας του Υπουργείου Πολιτισμού, το ΕΜΣΤ αποτελεί έναν από τους σημαντικούς πυλώνες της πολιτιστικής μας πολιτικής για τη σύγχρονη δημιουργία.

Η διεθνής πορεία του ΕΜΣΤ επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα δεν είναι μόνο ένας τόπος με ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και μια χώρα που παράγει, στηρίζει και αναδεικνύει τη σύγχρονη καλλιτεχνική δράση και δημιουργία. Μέχρι τώρα, τις διεθνείς διακρίσεις τις αποσπούσαν τα Αρχαιολογικά μας Μουσεία. Σήμερα, αποδεικνύεται με τη συγκεκριμένη διάκριση ότι το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης βρίσκεται πλέον ανάμεσα στα σημαντικότερα ευρωπαϊκά μουσεία και αναγνωρίζεται για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον ρόλο του μουσείου στον 21ο αιώνα, ως έναν ανοιχτό και προσβάσιμο χώρο πολιτισμού, δημιουργίας, διαλόγου και ουσιαστικής σύνδεσης με την κοινωνία. Και αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για την Ελλάδα και την Αθήνα.

Το ΕΜΣΤ ανοίγει νέους δρόμους για τη σύγχρονη τέχνη, ενισχύει τη διεθνή παρουσία της χώρας μας και αποδεικνύει στην πράξη ότι οι δημόσιοι πολιτιστικοί μας οργανισμοί μπορούν να πρωταγωνιστούν στο ευρωπαϊκό και διεθνές πολιτιστικό περιβάλλον. Συγχαίρω θερμά την Καλλιτεχνική Διευθύντρια Κατερίνα Γρέγου, η οποία έδωσε όραμα, αλλά και σχέδιο στη δράση του Μουσείου, τη Διοικητική και Οικονομική Διευθύντρια Αθηνά Ιωάννου, το Διοικητικό Συμβούλιο και τους ανθρώπους του ΕΜΣΤ, τους καλλιτέχνες, καθώς και όλους τους συνεργάτες του Μουσείου για αυτή την τόσο σημαντική επιτυχία. Είναι μια επιτυχία που ανήκει όχι μόνο στην πολιτιστική κοινότητα, αλλά και στη χώρα και μας γεμίζει υπερηφάνεια».

H Kατερίνα Γρέγου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια του ΕΜΣΤ, δήλωσε: «Είμαστε χαρούμενοι και συγκινημένοι που λαμβάνουμε αυτή την τόσο σημαντική διάκριση, η οποία αναγνωρίζει το έργο και το όραμα του μουσείου, καθώς και τον σημαντικό δημόσιο ρόλο του.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την European Museum Academy, την κριτική επιτροπή για την εμπιστοσύνη τους και για την αναγνώριση της προσπάθειάς μας να δημιουργήσουμε ένα μουσείο που είναι σκεπτόμενο, με έντονο κοινωνικό πρόσχημα· ένα μουσείο που ανταποκρίνεται, μέσα από τη δύναμη της τέχνης, στις σύνθετες προκλήσεις της εποχής μας· ένα μουσείο που παράγει ζωτική γνώση και, πάνω απ’ όλα, ένα μουσείο ανοιχτό, συμπεριληπτικό, γενναιόδωρο και φιλόξενο για όλους.
Είμαι ιδιαίτερα ευγνώμων σε ολόκληρη την ομάδα του μουσείου, της οποίας η αφοσίωση και η σκληρή δουλειά κατέστησαν δυνατή αυτή τη σημαντική διάκριση. Το βραβείο αυτό ανήκει, πάνω απ’ όλα, σε εκείνους.

Είμαι επίσης βαθιά ευγνώμων στο Υπουργείο Πολιτισμού και ιδιαίτερα στην Υπουργό Λίνα Μενδώνη για τη συνεχή υποστήριξή της και για τη συμβολή της στη δημιουργία των συνθηκών μέσα στις οποίες το μουσείο μπορεί να αναπτύσσεται και να ανθίζει.

Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι και χαρούμενοι που αυτή η διάκριση αναγνωρίζει όχι μόνο ένα ελληνικό μουσείο, αλλά, πάνω απ’ όλα, ένα δημόσιο μουσείο. Πρόκειται για μια αναγνώριση του ζωτικού ρόλου που μπορούν να διαδραματίζουν τα δημόσια μουσεία στη σύγχρονη κοινωνία».