«Amaze, amaze, amaze»: Όταν το σινεμά φτάνει ως το πιο μακρινό σημείο όπου έχει βρεθεί ο άνθρωπος

Η φράση ακούστηκε ενώ το Orion βρισκόταν πάνω από 400.000 χιλιόμετρα μακριά από τη Γη, στο πιο μακρινό σημείο όπου έχει φτάσει ποτέ άνθρωπος, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του Apollo 13. Και όμως, μέσα σε μία από τις πιο τεχνικά σύνθετες και ιστορικά φορτισμένες στιγμές της σύγχρονης διαστημικής εξερεύνησης, αυτό που έμεινε ήταν μια κινηματογραφική αναφορά και συγκεκριμένα στο Project Hail Mary.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη στιγμή αυτή τόσο ξεχωριστή αλλά και ακόμα πιο ενδιαφέρουσα. Δεν ήταν απλώς ένα επιτυχημένο pop culture nod στη μέση μιας αποστολής γύρω από τη Σελήνη αλλά η απόδειξη πως η τέχνη δεν είναι απλά ένα διακοσμητικό στοιχείο αυτού που ονομάζουμε ανθρώπινη «περιπέτεια». Αντιθέτως, είναι ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος δίνει μορφή στο δέος, μετατρέπει το βίωμα σε νόημα και βρίσκει λέξεις για κάτι που συχνά ξεπερνά μέχρι και τις λέξεις που επιχειρούν να το περιγράψουν.

Η Artemis II είναι η πρώτη επανδρωμένη σεληνιακή αποστολή έπειτα από περισσότερο από μισό αιώνα. Και όταν ο αστροναύτης Reid Wiseman περιέγραφε τη θέα από το Orion, η Jenni Gibbons, αστροναύτης του Canadian Space Agency, απάντησε από το Mission Control πίσω στη γη με το «Amaze, amaze, amaze», κάνοντας σαφές reference στον Rocky του «Project Hail Mary». Το ενδιαφέρον όμως δεν βρίσκεται μόνο στο inside joke μεταξύ δύο συναδέλφων αλλά στο ότι, ακόμη και εκεί, τόσο μακριά από τη Γη, η γλώσσα που επιλέγει ο άνθρωπος για να επικοινωνήσει το κάτι παραπάνω δεν είναι η γλώσσα της μηχανικής, των υπολογισμών και των πρωτοκόλλων. Αλλά αυτή της τέχνης.

Αυτός ο δεσμός ανάμεσα στην τέχνη και την επιστήμη δεν είναι απλώς μια ποιητική ανάγνωση της στιγμής. Αναγνωρίζεται και θεσμικά. Η ίδια η NASA δημοσίευσε υλικό με τίτλο «The Science Behind Project Hail Mary», χρησιμοποιώντας το έργο ως αφετηρία για να εξηγήσει επιστημονικές έννοιες όπως το Deep Space Network και τις προκλήσεις της επικοινωνίας στο βαθύ διάστημα. Το γεγονός ότι ένας οργανισμός όπως η NASA αξιοποιεί ένα έργο επιστημονικής φαντασίας για να μιλήσει για πραγματική διαστημική τεχνολογία λέει πολλά. Η σχέση τέχνης και επιστήμης δεν είναι επιφανειακή αλλά ζωντανή και αμφίδρομη.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι το πλήρωμα της Artemis II είχε δει το Project Hail Mary πριν από την εκτόξευση, στην καραντίνα, μαζί με τις οικογένειές του. Ο Jeremy Hansen το χαρακτήρισε σαν «a real treat» και πρόσθεσε ότι «art imitates science and vice versa». Δύσκολα θα μπορούσε να βρεθεί πιο ακριβής περιγραφή. Η επιστήμη γεννά εικόνες που τροφοδοτούν την τέχνη και η τέχνη από την άλλη τις επιστρέφει ως επιθυμία, φιλοδοξία και όνειρα.

Αν υπάρχει ένα ιστορικό παράδειγμα που συμπυκνώνει αυτή τη σχέση, αυτό είναι το Voyager Golden Record που εκτοξεύθηκε στο άγνωστο το μακρινό πλέον 1977. Eνα είδος χρονοκάψουλας που ταξιδεύει με τα Voyager 1 και Voyager 2 στο διαστρικό διάστημα και ένα μήνυμα σχεδιασμένο για να επικοινωνήσει την ιστορία του κόσμου μας σε εξωγήινους αποδέκτες. Γιατί όταν η ανθρωπότητα θέλησε να φανταστεί πώς θα συστηνόταν σε κάτι έξω από τη Γη, δεν επέλεξε να στείλει μόνο δεδομένα και εξισώσεις αλλά πολιτισμό.

Το ίδιο το περιεχόμενο του Golden Record δείχνει τι θεωρούμε ουσιώδες για τον εαυτό μας. Περιλαμβάνει 115 εικόνες, φυσικούς ήχους της Γης, μουσική από διαφορετικούς πολιτισμούς και εποχές, καθώς και χαιρετισμούς σε 55 γλώσσες. Δηλαδή, όταν θελήσαμε να πούμε ποιοι είμαστε, επιλέξαμε να το κάνουμε με όσα νιώθουμε, ακούμε, τραγουδάμε και μοιραζόμαστε. Με όλα όσα δεν αποδεικνύουν απλώς ότι υπάρχουμε, αλλά παρουσιάζουν το πως τελικά υπάρχουμε: μια εικόνα, μια φωνή, μια μελωδία, μια ιστορία. Με λίγα λόγια, τέχνη.

Γι’ αυτό και η στιγμή του «Amaze, amaze, amaze» έχει τόσο μεγάλη δύναμη. Δεν είναι μόνο μια ωραία αναφορά από την pop κουλτούρα. Είναι μια ζωντανή απόδειξη ότι, όσο μακριά κι αν φτάσει ο άνθρωπος, παίρνει μαζί του την ανάγκη να αφηγηθεί, να συμβολίσει, να μοιραστεί το δέος του. Ακόμα και στο πιο μακρινό σημείο όπου έφτασε ποτέ ο άνθρωπος.

Ο Carl Sagan, μιλώντας για το Golden Record, είχε γράψει ότι «the launching of this bottle into the cosmic ocean says something very hopeful about life on this planet.» και η στιγμή του «Amaze, amaze, amaze» μοιάζει με ένα ακόμα μικρό μπουκάλι στον ίδιο κοσμικό ωκεανό.