Λυσιστράτη Αριστοφάνους: Η γυναίκα προηγείται των γεγονότων

Ο ήλιος λάμπει για όλους.

Αριστοφάνους, Λυσιστράτη, στ. 640. επεί χλιδώσαν αγαλώς έθρεψέ με.
Αριστοφάνους, Λυσιστράτη, στ. 649. εγώ γυνή πέφυκα, τούτο μη φθονείτε μοι

Ο κωμικός Αριστοφάνης πίστευε στην παντοδυναμία της γυναίκας αντίθετα με τον τραγικό Νίτσε που πίστευε ότι «η γυναίκα ήταν η δεύτερη γκάφα του Θεού.»

Μια αρχαία ελληνική παροιμία λέει: Γυναικί κόσμος οι τρόποι, ουχί χρυσία. Τα κοσμήματα της γυναίκας είναι οι τρόποι της και όχι τα χρυσάφια»

- Ησίοδος, Έργα και Ημέραι, στίχος 702: ου μεν γαρ τ γυναικός ανήρ ληίζετ' άμεινον της αγαθής. Απ' τη γυναίκα την καλή τίποτε πιο καλό δεν αποκτά ο άντρας.

• Ευριπίδης, Ελένη: Κοινός γαρ εστιν ουρανός πάσιν βροτοίς. Κοινός είναι ο ουρανός για όλους τους ανθρώπους.
• Βιργίλιος: Dux femina facti. Η γυναίκα προηγείται των γεγονότων.
• Γάιος Πετρώνιος: Sol omnibus lucet. Ο ήλιος λάμπει για όλους.
• Σούζαν Άντονι: Οι άντρες με τα δικαιώματά τους και τίποτα περισσότερο. Οι γυναίκες με τα δικαιώματά τους και τίποτα λιγότερο.
• Σιμόν ντε Μπωβουάρ: Δεν γεννιέσαι γυναίκα. Γίνεσαι γυναίκα.

Λυσιστράτη: «η διαλύτρια του στρατού». Αυτή που «λύει, διαλύει» το στράτευμα. Από τη αρχαία λέξη «Λύσις» που σημαίνει λύσιμο, απελευθέρωση, απαλλαγή, απολύτρωση και τη λέξη στρατός. Το όνομα Λυσιστράτη έχει η κωμωδία του Αριστοφάνη που ανέβηκε στα Λήναια το 411 π.Χ. Ο ιδιοφυής ποιητής ήταν τότε 34 ετών. Η Λυσιστράτη πείθει τις γυναίκες των εμπόλεμων πόλεων να ενεργήσουν δραστικά εναντίον του Πελοποννησιακού πολέμου αρνούμενες κάθε ερωτική δραστηριότητα με τους στρατευμένους άντρες τους σαν εκβιασμό, ώστε εκείνοι να συνάψουν ειρήνη.

Απόσπασμα από τη «Λυσιστράτη», στ. 637 – 657.
Ο Αριστοφάνης δια στόματος του Χορού των γυναικών τονίζει την κορυφαία συνεισφορά και συμμετοχή των γυναικών στο δημόσιο βίο της πόλεως των Αθηνών. Τη συμμετοχή στα Παναθήναια, στα Βραυρώνεια, στα Ελευσίνια...

Ελεύθερη απόδοση.

Χορός γυναικών: Για το καλό των Αθηνών πάντα εμείς μιλάμε.
Η δοξασμένη πόλη μας, χορήγησε τα πάντα,
πλούσια μεγαλώσαμε με δόξα και φροντίδα. (ἐπεὶ χλιδῶσαν ἀγλαῶς ἔθρεψέ με)
Μικρούλα ήμουνα εγώ επτά χρονών κορίτσι
κι είχα τη μέγιστη χαρά να είμαι αρρηφόρος (1)
στη μέγιστη μας τη γιορτή γνωστή στον κόσμο όλο,
τη λένε Παναθήναια, τιμή για τη θεά μας
την πεπλοφόρο Αθηνά προστάτιδα της πόλης.
Στα δέκα χρόνια μ` άρεσε και άλεθα με χάρη το ιερό σιτάρι.
Και Άρκτος υπηρέτησα, με πέπλο κροκωτό
χόρεψα στα Βραυρώνεια, την Άρτεμη τιμώντας.
Και έφηβη σαν ήμουνα έγινα κανηφόρος (2)
σύκα αρμαθιές κουβάλησα μέσα στο κάνιστρο μου
πάλι στα Παναθήναια στην πάμφωτη γιορτή.
Την πόλη μου την τίμησα, πάντα θα την τιμάω.
Δίνω το μερτικό μου στην πόλη το δικό μου.
Γυναίκα κι αν γεννήθηκα δόξα για μένα είναι.
Την παρακμή στην πόλη μας την έφεραν οι άντρες
με τόσες κουταμάρες.
Πολέμους σχεδιάζουνε κι εμείς μένουμε μόνες.
Οι άντρες μας σκοτώνονται σ` ολέθριους πολέμους
και φόρο αίματος εμείς πληρώνουμε δια βίου.
Δεν είστε πια για τίποτα δυστυχισμένοι γέροι
που στέλνετε τους άντρες μας στη βάρβαρη τη μάχη.
Φάτε τη συνταξούλα απ` τα ερανικά (3)
για τη δική σας προσφορά στα παλιό Μηδικά.
(ἐπεὶ τὸν ἔρανον τὸν λεγόμενον παππῷον ἐκ τῶν Μηδικῶν)
Κίνδυνο έχει η χώρα να παραλύσει τώρα.
Πρόσεξε γέρο μου πολύ μη με λυπήσεις πάλι
γιατί με τους κοθόρνους (4) μου σου σπάω το κεφάλι.
ει δε λυπήσεις τι με
τωδέ σ' αψήκτω πατάξω τω κοθόρνω την γνάθον

(1) Άρρη-φόροι <φέρω. Στην Αθήνα, δύο νεαρές κοπέλες ευγενικής καταγωγής, εκλεγμένες από το έβδομο έτος της ηλικίας τους, που μετέφεραν το πέπλο και τα άλλα ιερά αντικείμενα της Αθηνάς Παλλάδας.
(2) Κάνη-φόρος, -ον (φέρω), αυτός που κρατά ιερό κάνιστρο· Κανηφόροι, αἱ, αυτές που κρατούν τα Ιερά Κάνιστρα· στην Αθήνα, παρθένες που έφεραν πάνω στα κεφάλια τους καλάθια που περιείχαν ιερά σκεύη που χρησιμοποιούνταν στις γιορτές προς τιμή της Δήμητρας, του Διονύσου και της Αθηνάς.
(3) ερανικά<ερανίζω<έρανος. Υποβάλλω σε έρανο, επιβάλλω συνεισφορά.
(4) κόθορνος, ὁ. Λατινικά  cothurnus. Σανδάλι ή ψηλό παπούτσι, που φτάνει ως τη μέση του ποδιού.  Ο κόθορνος φοριόνταν από τους τραγικούς υποκριτές, τα τακούνια των οποίων βοηθούσαν στο να προστεθεί ύψος στον χαρακτήρα και να δοθεί μεγαλοπρέπεια στο ανάστημα. Έτσι ο cothurnus έγινε το σήμα κατατεθέν της Τραγωδίας, όπως ήταν ο soccus για την κωμωδία.