Πόσο σίγουροι μπορούμε να είμαστε ότι ο Ιησούς Χριστός έζησε πραγματικά; Οι ιστορικοί απαντούν
Τα ιστορικά στοιχεία για τον Ιησού από τη Ναζαρέτ είναι τόσο παλαιά όσο και ευρέως διαδεδομένα. Μέσα σε λίγες δεκαετίες από αυτό που η πλάση γνωρίζει ως ζωή του πάνω σε αυτό τον πλανήτη, είχαν ήδη γραφτεί πολλά από Εβραίους και Ρωμαίους ιστορικούς, ενώ υπήρξαν άλλα τόσα χριστιανικά κείμενα, προφορικές ιστορίες που κάπως καταγράφηκαν, εμπειρίες ανθρώπων δίπλα σε αυτό που μετά ο Χριστιανισμός αποκάλεσε Θεάνθρωπο.
Με λίγα λόγια, παρά τη σύγχυση και όχι πάντα τη σαφήνεια για την εγκυρότητα των πηγών και την πιστότητα των γεγονότων, γνωρίζουμε αρκετά πράγματα για τον Ιησού Χριστό, εν συγκρίσει με άλλες (ιστορικές; Μυθολογικές) φυσιογνωμίες, όπως για παράδειγμα, τον Βασιλιά Αρθούρο, ο οποίος υποτίθεται ότι έζησε γύρω στο 500 μ.Χ. Η κύρια ιστορική πηγή για τα γεγονότα εκείνης της εποχής δεν αναφέρει καν τον Αρθούρο, και η πρώτη αναφορά σε αυτόν γίνεται 300 ή 400 χρόνια μετά την υποτιθέμενη ζωή του. Τα στοιχεία για τον Ιησού δεν περιορίζονται σε μεταγενέστερη λαϊκή παράδοση, όπως συμβαίνει με τις αναφορές για τον Αρθούρο.
Τι μας λένε τα χριστιανικά κείμενα;
Η αξία αυτών των αποδεικτικών στοιχείων έγκειται στο ότι είναι τόσο πρώιμα όσο και λεπτομερή. Τα πρώτα χριστιανικά κείμενα που αναφέρονται στον Ιησού είναι οι επιστολές του Αγίου Παύλου, και οι μελετητές συμφωνούν ότι οι παλαιότερες από αυτές τις επιστολές γράφτηκαν το αργότερο εντός 25 ετών από τον θάνατο του Ιησού, ενώ οι λεπτομερείς βιογραφικές περιγραφές του Ιησού στα ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης χρονολογούνται περίπου 40 χρόνια μετά τον θάνατό του.
Είναι επίσης δύσκολο να φανταστεί κανείς γιατί οι χριστιανοί συγγραφείς θα επινόησαν μια τόσο καθαρά εβραϊκή μορφή σωτήρα σε μια εποχή και έναν τόπο – υπό την αιγίδα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας – όπου υπήρχε έντονη καχυποψία απέναντι στον Ιουδαϊσμό.
Τι έλεγαν για τον Ιησού Χριστό οι μη χριστιανοί ιστορικοί;
Από ό,τι γνωρίζουμε, ο πρώτος συγγραφέας εκτός της Εκκλησίας που αναφέρει τον Ιησού είναι ο Εβραίος ιστορικός Φλάβιος Ιώσηπος, ο οποίος συνέγραψε μια ιστορία του Ιουδαϊσμού γύρω στο 93 μ.Χ. Υπάρχουν δύο αναφορές του στον Ιησού.
Μία από αυτές είναι αμφιλεγόμενη, καθώς θεωρείται ότι έχει αλλοιωθεί από χριστιανούς γραφείς ή αντιγραφείς (οι οποίοι πιθανώς μετέτρεψαν την αρνητική περιγραφή του Ιώσηπου σε πιο θετική), αλλά η άλλη δεν είναι ύποπτη – μια αναφορά στον Ιάκωβο, τον αδελφό του «Ιησού, του λεγόμενου Χριστού».
Περίπου 20 χρόνια μετά τον Ιώσηπο, έχουμε τους Ρωμαίους πολιτικούς Πλίνιο και Τάκιτο, οι οποίοι κατείχαν μερικά από τα υψηλότερα κρατικά αξιώματα στις αρχές του 2ου αιώνα μ.Χ. Από τον Τάκιτο μαθαίνουμε ότι ο Ιησούς εκτελέστηκε ενώ ο Πόντιος Πιλάτος ήταν ο Ρωμαίος έπαρχος υπεύθυνος για την Ιουδαία (26-36 μ.Χ.) και ο Τιβέριος ήταν αυτοκράτορας (14-37 μ.Χ.) – αναφορές που ταιριάζουν με το χρονικό πλαίσιο των Ευαγγελίων. Ο Πλίνιος προσθέτει την πληροφορία ότι, στην περιοχή της βόρειας Τουρκίας όπου ήταν κυβερνήτης, οι Χριστιανοί λάτρευαν τον Χριστό ως θεό.
Συζήτησαν οι αρχαίοι ιστορικοί και συγγραφείς για την ύπαρξη του Ιησού Χρηστού ;
Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι στον αρχαίο κόσμο δεν υπήρξε ποτέ καμία συζήτηση σχετικά με το αν ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ ήταν ιστορικό πρόσωπο. Στην παλαιότερη λογοτεχνία των Εβραίων ραβίνων, ο Ιησούς καταγγέλλεται ως νόθο παιδί της Μαρίας και μάγος. Μεταξύ των ειδωλολατρών, ο σατιρικός Λουκιανός και ο φιλόσοφος Κέλσος απορρίπτουν τον Ιησού ως κακοποιό, αλλά δεν γνωρίζουμε κανέναν στον αρχαίο κόσμο που να αμφισβήτησε την ύπαρξη του Ιησού.
Πόσο αμφιλεγόμενη είναι σήμερα η ύπαρξη του Ιησού;
Σε ένα πρόσφατο βιβλίο του, ο Γάλλος φιλόσοφος Μισέλ Ονφρέ αναφέρεται στον Ιησού ως μια απλή υπόθεση, θεωρώντας την ύπαρξή του ως μια ιδέα και όχι ως ιστορικό πρόσωπο. Πριν από περίπου 10 χρόνια, ιδρύθηκε στις ΗΠΑ το «The Jesus Project»• ένα από τα κύρια θέματα συζήτησης που έθεσε ήταν το αν υπήρξε ή όχι ο Ιησούς. Ορισμένοι συγγραφείς έχουν υποστηρίξει μάλιστα ότι ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ ήταν διπλά ανύπαρκτος, υποστηρίζοντας ότι τόσο ο Ιησούς όσο και η Ναζαρέτ είναι χριστιανικές εφευρέσεις.
Μέρος της ευρείας σύγχυσης γύρω από την ιστορικότητα του Ιησού μπορεί να οφείλεται σε περίεργα αρχαιολογικά επιχειρήματα που έχουν διατυπωθεί σε σχέση με αυτόν. Πρόσφατα έχουν διατυπωθεί ισχυρισμοί ότι ο Ιησούς ήταν δισέγγονος της Κλεοπάτρας, συνοδευόμενοι από αρχαία νομίσματα που υποτίθεται ότι απεικονίζουν τον Ιησού να φοράει το ακάνθινο στεφάνι του. Σε ορισμένους κύκλους, εξακολουθεί να υπάρχει ενδιαφέρον για τη Σινδόνη του Τορίνο, που εικάζεται ότι είναι το σάβανο του Ιησού.
Ο Πάπας Βενέδικτος XVI δήλωσε ότι επρόκειτο για κάτι που «καμία ανθρώπινη τέχνη δεν ήταν ικανή να δημιουργήσει» και ότι αποτελούσε «εικόνα του Μεγάλου Σαββάτου».
Αυτές οι άφθονες ιστορικές αναφορές δεν μας αφήνουν σχεδόν καμία λογική αμφιβολία ότι ο Ιησούς έζησε και πέθανε. Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα, διαχρονικά από εκεί και μετά – το οποίο υπερβαίνει την ιστορία και τα αντικειμενικά γεγονότα – είναι αν ο Ιησούς πέθανε και μετά έζησε, σύμφωνα με τον θρησκευτικό μίτο της ιστορίας του που τον θέλει να αναστήθηκε για να βρεθεί ξανά ανάμεσά μας και εκ Δεξιών του Πατρός του και Θεού...
Τι γίνεται στην πόλη της Αθήνας αυτές τις μέρες: από τη μεγάλη συναυλία των Iron Maiden στο ΟΑΚΑ μέχρι το Ongoing της Τίλντα Σουίντον στο Onassis Ready
Οι πρώτες «μουτζούρες» ενός παιδιού συχνά αγχώνουν τους ενήλικες. «Γιατί κάνει μόνο γραμμές; «Μήπως έπρεπε ήδη να ζωγραφίζει κάτι; Είναι φυσιολογικό που συνέχεια μουτζουρώνει;
Μια σημαντική πρωτοβουλία του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ελληνικό και Παγκόσμιο Θέατρο: Δραματουργία, Παράσταση, Εκπαίδευση»του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
17°
